Vào tháng 1/2024, tờ Axios đưa tin tổng thống Mỹ lúc bấy giờ Joe Biden đang “mất kiên nhẫn” với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Chiến dịch quân sự mà Israel phát động tại Dải Gaza đã diễn ra suốt nhiều tháng vào thời điểm đó. Tổng thống Biden phải đối mặt với phản ứng dữ dội của công chúng về sự ủng hộ của Mỹ đối với cuộc xung đột. Chiến dịch quân sự của Israel tiếp tục trong suốt thời gian còn lại của nhiệm kỳ ông Biden và kéo dài sang 10 tháng đầu tiên của nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của người kế nhiệm Donald Trump.

Kể từ đó, truyền thông tiếp tục đăng tải các nguồn tin ẩn danh hé lộ những rạn nứt và các cuộc điện thoại “gây khó chịu” giữa ông Trump và Thủ tướng Israel Netanyahu. Nhưng sự ủng hộ của Mỹ dành cho đồng minh Trung Đông của mình chưa bao giờ lung lay. Các bài báo dẫn một nguồn tin ẩn danh về một cuộc điện thoại giận dữ giữa các nhà lãnh đạo Mỹ và Israel được công bố trong tuần này, tiếp tục gây chú ý. Hãng tin Axios cho rằng Tổng thống Trump đã gọi ông Netanyahu là “điên khùng” và chỉ trích gay gắt ông về việc Israel leo thang căng thẳng ở Lebanon.

Cùng thời điểm đó, một cuộc tấn công của Israel trong ngày 1/6 đã giết chết 6 người, trong đó có 2 trẻ em, tại thị trấn al-Marwaniyah, miền nam Lebanon.

Dù vậy, các chuyên gia phân tích cho rằng, bất chấp những thông tin rò rỉ về mâu thuẫn và những lời lẽ gay gắt giữa các nhà lãnh đạo Mỹ và Israel, chính sách mới là điều quan trọng nhất. Và cho tới lúc này, chúng hầu như không thay đổi.

Ryan Costello, giám đốc chính sách tại Hội đồng Hành động Quốc gia người Mỹ gốc Iran (NIAC), cho biết các nhà quan sát chính trị đã bắt đầu “chế giễu” các báo cáo về sự tức giận kín đáo của các tổng thống Mỹ đối với phía chính quyền Israel. “Điều thực sự quan trọng là những gì thực sự xảy ra trên thực tế”, Costello bình luận với hãng tin Al Jazeera.

Hai chính quyền, một kiểu thông tin

Dù xuất hiện các thông tin cho rằng ông Trump đã “khiển trách” Thủ tướng Israel Netanyahu, bà Isabelle Hayslip - quản lý vận động chính sách của tổ chức DAWN có trụ sở tại Mỹ nhận định chính sách của Washington vẫn phù hợp với lợi ích của Israel.

“Các bài báo chỉ dựa trên một nguồn tin mô tả ông Trump như một lãnh đạo cứng rắn sẵn sàng gọi điện chỉ trích ông Netanyahu vì phá hoại chính sách của Mỹ. Điều này hoàn toàn mâu thuẫn với thực tế là ông Netanyahu vẫn đạt được mọi điều ông ấy muốn”, bà Hayslip nói.

Theo bà Hayslip, ông Trump không có tiếng nói quyết định đối với các hành động của Israel. “Giống như những người tiền nhiệm, ông ấy cho thấy không thể đặt lợi ích nước Mỹ lên ưu tiên hàng đầu mà vẫn phải chiều theo các tham vọng mở rộng của Israel” chuyên gia này phát biểu.

Những thông tin mới nhất được công bố trong bối cảnh ông Trump đang chịu áp lực ngày càng lớn từ phe Dân chủ và một bộ phận cử tri ủng hộ ông, chỉ trích chính quyền Washington về cách xử lý cuộc chiến với Iran - cuộc xung đột mà Mỹ và đồng minh Israel phát động hôm 28/2. Cuộc chiến đã gây ra những hệ lụy to lớn với khu vực, thế giới và chính nước Mỹ. Xung đột khiến Iran đóng cửa eo biển Hormuz, kéo giá xăng tại Mỹ tăng vọt và làm lạm phát leo thang. Dư luận cáo buộc ông Trump để Israel kéo Mỹ vào một cuộc chiến không phục vụ lợi ích ưu tiên của Washington.

Trong khi các cuộc đàm phán chấm dứt chiến tranh rơi vào bế tắc, việc Israel leo thang tấn công Lebanon và đe dọa ném bom Beirut đang làm lung lay thỏa thuận ngừng bắn mong manh có hiệu lực từ tháng 4. Quan chức Iran cũng cho biết Tehran đã cắt liên lạc với Mỹ do các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon.

Giải thích trên tờ Axios, ông Trump tuyên bố đã điện đàm với ông Netanyahu và một đại diện Hezbollah, đồng thời cho biết các bên đồng ý “mọi cuộc nổ súng sẽ chấm dứt”. Tuy nhiên, ông Netanyahu nhanh chóng khẳng định quân đội Israel “sẽ tiếp tục hoạt động theo kế hoạch tại miền Nam Lebanon”, nơi chiến dịch quân sự đang mở rộng và biến nhiều thị trấn thành đống đổ nát.

Xoa dịu dư luận

Các tổ chức vận động cho rằng những hành động quân sự của Israel tại Lebanon và khu vực sẽ không thể xảy ra nếu thiếu sự hậu thuẫn từ Mỹ. Kể từ khi xung đột Gaza bùng phát tháng 10/2023, Washington đã viện trợ gần 25 tỷ USD quân sự cho Israel, hỗ trợ ngăn chặn các đòn đáp trả của Iran và nhiều lần phủ quyết nghị quyết ngừng bắn tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

Dù vậy, các thông tin ẩn danh vẫn xuất hiện và cho rằng tổng thống Mỹ tức giận với ông Netanyahu vẫn liên tục xuất hiện trên truyền thông. Những báo cáo này đều dẫn lời các quan chức Mỹ, song chưa rõ vì sao các nội dung tương tự vẫn lặp lại qua hai đời chính quyền thuộc hai đảng khác nhau.

Và chúng hoàn toàn mâu thuẫn với thực tế đang diễn ra.

Về mặt thông tin công khai, các trợ lý của cả ông Biden và ông Trump hầu như tránh chỉ trích Israel. Ông Trump thường xuyên ca ngợi Thủ tướng Netanyahu, thậm chí nhiều lần cho rằng Israel “đã không thể tồn tại” nếu không có sự lãnh đạo của ông Netanyahu.

Tháng 12 năm ngoái, Tổng thống Mỹ còn gọi nhà lãnh đạo Israel là một “người hùng” trong cuộc gặp tại bang Florida. “Chúng tôi đứng về phía các bạn và sẽ tiếp tục như vậy”, ông Trump nói với ông Netanyahu.

Tuy nhiên, chỉ hai tuần trước đó, Axios lại đưa tin Nhà Trắng đã “mắng mỏ” ông Netanyahu vì vi phạm thỏa thuận ngừng bắn tại Gaza. Theo một quan chức Mỹ được dẫn lời mô tả nội dung trao đổi rằng, nếu ông Netanyahu muốn phá hủy uy tín của mình và cho thấy Israel không tuân thủ các thỏa thuận thì cứ việc. Chính quyền Mỹ sẽ không để ông làm tổn hại uy tín của Tổng thống Trump sau khi ông ấy làm trung gian cho thỏa thuận ở Gaza.

Vấn đề là rất ít người biết chính xác nội dung các cuộc điện đàm cấp cao tại Nhà Trắng. Bởi vậy, không ai có thể xác nhận tính chính xác của các thông tin này.

Bà Negar Mortazavi, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Chính sách Quốc tế, cho rằng việc rò rỉ thông tin về cuộc điện đàm căng thẳng giữa ông Trump và ông Netanyahu có thể nhằm xây dựng hình ảnh Tổng thống Mỹ cứng rắn với Israel, qua đó xoa dịu làn sóng phẫn nộ liên quan đến chiến tranh.

“Đó có thể là cách để giảm bớt sự giận dữ hoặc chỉ trích nhằm vào Mỹ vì tiếp tục một cuộc chiến không được ủng hộ”, bà Mortazavi nhận định.

Chiến tranh thông tin

Vì thế, những thông tin rò rỉ lần này được cho là nhằm chuyển hướng dư luận tới Iran.

“Tôi cho rằng đây trước hết là tín hiệu gửi tới Tehran rằng ông Trump thực sự nghiêm túc và muốn tách các diễn biến ở Lebanon cũng như các cuộc tấn công của Israel khỏi tiến trình đàm phán với Iran”, chuyên gia Ryan Costello nói.

Dư luận cho rằng cần theo dõi xem liệu những lời chỉ trích gay gắt của lãnh đạo Mỹ có thực sự khiến Israel thay đổi chính sách hay không. Bởi ông Netanyahu vẫn có động lực mạnh mẽ để tiếp tục thách thức sức ép quốc tế. Nhưng ít nhất, với những thông tin này, người ta vẫn đang thấy thiện chí và hành động của Mỹ và phần nào đó là Israel để sớm có được một giải pháp cho xung đột tại Trung Đông. Vì thế, lập luận dễ có thể chuyển hướng thành: bế tắc hiện tại bắt nguồn từ Iran và đồng minh Hezbollah tại Lebanon.

Chuyên gia Negar Mortazavi cảnh báo tất cả các bên trong cuộc xung đột Mỹ, Israel và Iran đều đang tìm cách tác động tới nhận thức công chúng. Bà dẫn ví dụ về tin đồn Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian từ chức xuất hiện mới đây. Thông tin đã nhanh chóng bị văn phòng Tổng thống Iran bác bỏ.

“Đây là một cuộc chiến trên nhiều mặt trận: chiến tranh trên chiến trường, chiến tranh tình báo, chiến tranh về mặt thông điệp”, bà Mortazavi nhận định với Al Jazeera. “Và bên cạnh đó còn là chiến tranh thông tin, bao gồm tin giả, sự thật nửa vời và những vụ rò rỉ mang tính chiến lược”.