Thông tin tại họp báo Chính phủ thường kỳ chiều 3/6, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng, Người phát ngôn Bộ Công an, cho biết công tác phát hiện, đấu tranh, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang được Bộ Công an triển khai thường xuyên. Gần đây, lực lượng chức năng đã ban hành kế hoạch tổ chức cao điểm trên toàn quốc nhằm đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này. Cao điểm kéo dài trong 3 tháng và đến nay đã triển khai được gần 1 tháng.

Khởi tố 98 bị can vi phạm sở hữu trí tuệ

Người phát ngôn Bộ Công an cho biết, sau gần 1 tháng thực hiện, lực lượng công an tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết là công tác tham mưu, hoàn thiện pháp luật nhằm tạo cơ sở căn cơ, lâu dài cho việc xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.Việc hoàn thiện pháp luật được thực hiện theo hướng rà soát, bổ sung các quy định đối với những hành vi vi phạm mới, đồng thời tăng cường chế tài xử lý để bảo đảm tính răn đe.

Bộ Công an đang phối hợp với Bộ Tư pháp xây dựng hồ sơ sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến Luật Xử lý vi phạm hành chính và Bộ luật Hình sự, nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi vi phạm ngày càng tinh vi.

Ngoài ra, lực lượng công an triển khai các biện pháp nghiệp vụ để phát hiện, đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan, quyền sở hữu công nghiệp, cũng như các hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả. Trong gần một tháng cao điểm, lực lượng chức năng đã rà soát, phối hợp với các nhà cung cấp dịch vụ để ngăn chặn nhiều trang mạng có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Cụ thể, các đơn vị đã xử lý 19 trang mạng phát tán phim vi phạm, 27 trang mạng bán hàng vi phạm quyền sở hữu công nghiệp và 159 trang mạng phát tán nội dung vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Cùng với đó, công an các đơn vị, địa phương đã phối hợp kiểm tra, phát hiện và đấu tranh với nhiều vụ việc. Trên toàn quốc, lực lượng công an đã khởi tố 56 vụ án với 98 bị can về các tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và sản xuất, buôn bán hàng giả. Ngoài ra, cơ quan chức năng đã xử phạt hành chính 216 cá nhân, với tổng số tiền phạt hơn 850 triệu đồng.

Bộ Công an đề nghị các doanh nghiệp và người dân thực hiện nghiêm quy định pháp luật, xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật, đồng thời chủ động tham gia đấu tranh với các hành vi vi phạm. Đây không chỉ là cách bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chính mình, mà còn góp phần thiết lập môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh, trật tự, kỷ cương và không gian mạng an toàn.

Trang bị kỹ năng khi tham gia không gian mạng

Liên quan đến tình trạng lợi dụng AI, công nghệ deepfake, giả giọng nói, giả hình ảnh để lừa đảo, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản cho biết, công nghệ đang phát triển rất nhanh, đem lại nhiều cơ hội và lợi ích chưa từng có. Tuy nhiên, đi cùng với đó là những thách thức lớn trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự.

Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản cho hay, đây không chỉ là vấn đề của Việt Nam mà là vấn đề chung của thế giới, bởi không gian mạng là môi trường không biên giới. Khi các hoạt động trên không gian số ngày càng sôi động, các đối tượng cũng có xu hướng lợi dụng để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Không gian mạng vì vậy trở thành môi trường phức tạp trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm.

Bộ Công an xác định cần chủ động phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm mạng, tội phạm sử dụng công nghệ cao thông qua nhiều nhóm giải pháp. Trọng tâm đầu tiên là hoàn thiện pháp luật, đặc biệt là các quy định xử lý hành vi vi phạm xuất hiện trên môi trường số. Thời gian qua, các cơ quan chức năng đã xây dựng, hoàn thiện các quy định liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Trong các quy định này, nhiều nội dung liên quan đến xử lý hành vi lợi dụng công nghệ như AI, deepfake để tạo dựng hình ảnh, giọng nói, dữ liệu giả nhằm lừa đảo, thao túng người dùng đã được đặt ra. Bộ Công an cũng phối hợp với các cơ quan liên quan tham mưu, xây dựng khuôn khổ pháp lý về trí tuệ nhân tạo, trong đó quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm như lợi dụng AI để lừa dối, thao túng nhận thức con người hoặc sử dụng dữ liệu trái quy định pháp luật.

Một giải pháp quan trọng khác là tăng cường quản trị trí tuệ nhân tạo. Công tác này tập trung vào kiểm soát kỹ thuật, gắn nhãn nội dung do AI tạo ra, phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp công nghệ để quản lý hiệu quả hơn các sản phẩm, dịch vụ ứng dụng AI. Cùng với đó, việc xác định danh tính người dùng trên mạng xã hội cũng được coi là giải pháp cần thiết nhằm phòng ngừa, truy vết và xử lý các hành vi vi phạm.

Bộ Công an cũng đang đẩy mạnh đấu tranh với tội phạm mạng, tội phạm sử dụng công nghệ cao, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi mua bán trái phép thông tin, dữ liệu cá nhân. Theo Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, lực lượng an ninh mạng và các đơn vị chức năng đang triển khai quyết liệt các biện pháp để phát hiện, ngăn chặn và xử lý các loại tội phạm này.

Cùng với nỗ lực trong nước, hợp tác quốc tế được xác định là nhiệm vụ quan trọng trong phòng, chống tội phạm mạng và bảo vệ dữ liệu. Bộ Công an sẽ tăng cường cơ chế hợp tác song phương, đa phương, đặc biệt với các nước láng giềng, nhằm phát hiện, đấu tranh, xử lý đến cùng các đường dây tội phạm xuyên biên giới, xóa bỏ tâm lý “phạm tội ở nước ngoài thì có thể tránh bị xử lý”.

Người phát ngôn Bộ Công an lưu ý, để tội phạm mạng và tội phạm công nghệ cao thực hiện được hành vi vi phạm, thường cần cả môi trường hoạt động và điều kiện từ phía nạn nhân. Không gian mạng, công nghệ che giấu, ẩn danh, thao túng tâm lý là môi trường mà đối tượng lợi dụng. Tuy nhiên, yếu tố quyết định để hành vi lừa đảo thành công lại thường đến từ sự mất cảnh giác của người bị hại.

Theo Bộ Công an, các đối tượng lừa đảo thường khai thác ba trạng thái tâm lý phổ biến là lo sợ, tình cảm và lòng tham. Khi thao túng được các yếu tố này, chúng dễ dàng khiến nạn nhân làm theo yêu cầu, chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân.

Vì vậy, Bộ Công an khuyến cáo mỗi người dân cần tự trang bị kỹ năng khi tham gia không gian mạng, nâng cao cảnh giác, biết tự kiểm tra, xác minh thông tin và chủ động liên hệ cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường để phòng ngừa.