Dòng chảy năng lượng thế giới chưa được khơi thông

Tổng thống Donald Trump khẳng định việc mở lại eo biển Hormuz đang ở rất gần. Các quan chức trong chính quyền Mỹ cũng liên tục nhấn mạnh rằng đã có tàu thuyền đi qua tuyến hàng hải chiến lược này. Tuy nhiên, phần lớn các lãnh đạo ngành vận tải biển vẫn chưa sẵn sàng đưa tàu hàng đi qua tuyến đường biển rộng chỉ khoảng 34 km cho đến khi Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận hòa bình chính thức, trong đó bao gồm cam kết bảo đảm an toàn cho hoạt động lưu thông tại eo biển Hormuz.

Việc phong tỏa eo biển tiếp tục khiến khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu bị ngắt khỏi thị trường quốc tế, cùng với nguồn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và phân bón đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động của kinh tế thế giới.

Theo dữ liệu của công ty nghiên cứu thị trường Kpler, chỉ có 7 tàu đi qua eo biển Hormuz trong ngày 29/5, gồm 5 tàu đi vào và 2 tàu đi ra. Trong suốt cuối tuần, chỉ có thêm 4 tàu rời khỏi eo biển.

Số liệu của nhà cung cấp dữ liệu hàng hải Lloyd’s List cho thấy, trong điều kiện bình thường, khoảng 100 tàu chở hàng đi qua tuyến đường biển này mỗi ngày.

“Hoạt động giao thông hàng hải đã suy giảm đặc biệt nghiêm trọng. Ngoài một số ít tàu chở dầu vẫn di chuyển qua eo biển mỗi ngày, về cơ bản Hormuz vẫn đang trong tình trạng đóng cửa", ông Matt Smith, Giám đốc nghiên cứu hàng hóa của Kpler, cho biết. Các quan chức trong ngành nhận định rằng, với lưu lượng hiện nay – vốn chỉ ở mức nhỏ so với bình thường, tác động tích cực đối với thị trường toàn cầu gần như không đáng kể.

Ông Gene Seroka, Giám đốc điều hành Cảng Los Angeles, người từng có hơn 5 năm làm việc tại Trung Đông cho hãng vận tải American President Lines, cho rằng cần có nhiều chuyến đi thành công hơn để khôi phục niềm tin của thị trường.

“Việc chỉ một số tàu thuyền đi qua thành công là chưa đủ”, ông Gene Seroka nói. Theo ông, vấn đề lớn hơn là liệu các hãng vận tải, công ty bảo hiểm và đơn vị khai thác tàu biển có đủ niềm tin vào môi trường an ninh dài hạn để khôi phục các tuyến vận tải thường lệ hay không.

“Yếu tố then chốt là mức độ tin tưởng của các doanh nghiệp vào sự ổn định và an toàn lâu dài của khu vực”, ông Seroka nhấn mạnh.

Những nỗ lực trong tháng trước nhằm sử dụng quân đội Mỹ để dẫn đường cho các tàu thương mại rời khỏi eo biển Hormuz thông qua chiến dịch mang tên “Dự án Tự do” đã nhanh chóng kết thúc và không đạt được hiệu quả như kỳ vọng.

Mặc dù gần đây xuất hiện các thông tin cho rằng Mỹ đã nối lại hoạt động hộ tống tàu bằng lực lượng hải quân, một người phát ngôn của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã bác bỏ thông tin này.

“Lực lượng Mỹ hiện không thực hiện nhiệm vụ hộ tống”, Đại úy Tim Hawkins - Người phát ngôn của CENTCOM, cho hay. Theo ông: “Tuy không trực tiếp hộ tống tàu thuyền, chúng tôi vẫn duy trì liên lạc và phối hợp với các tàu thương mại có nhu cầu đi qua eo biển Hormuz một cách tự do và an toàn".

Mối đe dọa vẫn ở mức đáng kể

Các nguồn tin trong ngành vận tải biển xác nhận rằng sẽ cần thêm thời gian trước khi hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz có thể trở lại bình thường.

“Chúng tôi cho rằng mối đe dọa với các tàu thuyền đi qua eo biển vẫn ở mức đáng kể. Lưu lượng vận tải qua eo biển Hormuz sẽ chưa thể khôi phục hoàn toàn cho đến khi có những bảo đảm mạnh mẽ hơn về an toàn hàng hải”, một nguồn tin trong ngành dầu khí nhận định ngày 1/6.

Cùng ngày, một tàu chở hàng hoạt động ở khu vực phía Bắc Vịnh Ba Tư đã bị trúng một vật thể chưa xác định, theo thông tin từ một tổ chức an ninh hàng hải do quân đội Anh điều hành. Theo số liệu của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), kể từ khi xung đột bùng phát, đã có 39 vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền trong khu vực và 11 người thiệt mạng.

Các tàu container vốn đảm nhiệm phần lớn hoạt động vận chuyển lương thực, thực phẩm và hàng hóa thiết yếu tới các quốc gia vùng Vịnh cũng bị mắc kẹt do eo biển Hormuz bị phong tỏa. Tập đoàn vận tải container lớn của thế giới Maersk cho biết chưa có tàu nào của hãng rời khu vực kể từ giữa tháng 5. Hiện vẫn còn 6 tàu của Maersk mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư.

Các nguồn tin trong ngành vận tải biển nhấn mạnh rằng điều đặc biệt quan trọng là không nên áp đặt bất kỳ hạn chế hay khoản phí mới nào đối với tàu thuyền khi eo biển Hormuz được mở lại.

Phát biểu tại hội nghị vận tải biển diễn ra ở Hy Lạp ngày 1/6, Tổng Thư ký IMO Arsenio Dominguez cho biết: “Khi ngành vận tải biển ngày càng chịu áp lực từ các biến động địa chính trị, chúng ta cần phối hợp chặt chẽ để luôn đặt sự an toàn của các thuyền viên lên hàng đầu”. Ông đồng thời kêu gọi cộng đồng vận tải biển ủng hộ IMO trong việc bảo vệ nguyên tắc tự do hàng hải, bao gồm phản đối việc áp đặt phí quá cảnh hoặc các biện pháp phân biệt đối xử đối với tàu thuyền lưu thông qua các tuyến đường biển quốc tế.

Tác động từ cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz đã lan rộng sang các tuyến vận tải biển khác trên thế giới. Giá cước vận chuyển quốc tế tăng mạnh do tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng.

Ông Mike Wirth, Giám đốc điều hành Chevron, nhận định quá trình khôi phục niềm tin của thị trường sau chiến tranh sẽ không thể diễn ra trong thời gian ngắn.

“Cần có thêm tàu quay trở lại hoạt động và các chủ tàu phải cảm thấy đủ yên tâm để đưa thủy thủ đoàn trở lại khu vực sau nhiều tháng bị mắc kẹt”, ông Wirth nói. Ông cho rằng việc giải phóng lượng hàng tồn kho, khôi phục hoạt động khai thác tại các mỏ dầu và sửa chữa những thiệt hại do chiến sự gây ra “sẽ không thể hoàn thành chỉ sau một đêm”.