Để hiểu rõ hơn tầm nhìn của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong bài viết:"Vì một nền văn minh sinh thái, một Việt Nam xanh và một đại dương hòa bình, bền vững" nhânNgày Môi trường thế giới và Ngày Đại dương thế giới, phóng viên VOV.VN đã phỏng vấn PGS.TSNguyễn Đình Thọ (Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Chính sách Nông nghiệp và Môi trường).

PV:Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vừa có bài viết nhânNgày Môi trường thế giới và Ngày Đại dương thế giới 2026,ông đánh giá như thế nào về nội dung,thông điệp, định hướng được đưa ra trong bài viết?

PGS.TSNguyễn Đình Thọ: Bài viếtcủa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được xem như một cuộc cách mạng hướng tới văn minh sinh thái. Mục tiêu của văn minh sinh thái là hướng tới trời xanh, biển xanh, đất xanh, nước xanh và chúng ta chuyển sang một nền kinh tế sản xuất sạch hơn.

Văn kiện củaĐại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV đã coimôi trường làmột trong ba trụ cột cùng với kinh tế và xã hội. Lần đầu tiên môi trường được đặt ngang hàng với kinh tế và xã hội. Chính vì vậy, định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trong việc đặt ưu tiên nền văn minh sinh thái sẽ là bước ngoặt trong quá trình phát triển kinh tế đột phá ở Việt Nam trong thời gian tới.

Nếu như chúng ta ứng dụng khoa học công nghệ, lợi ích mang lại đó là lồng ghép được các chuỗi sản xuất vào trong một hệ sinh thái carbon thì sẽ đem lại lợi ích cho doanh nghiệp và đồng thời đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng cho đất nước.

Ví dụ chúng ta áp dụng các công nghệ về kinh tế tầng thấp, công nghệ Lidar và công nghệ drone có thể giúp chúng ta giám sát sinh khối rừng hay giám sát sâu bệnh, giám sát sử dụng phân bón cũng như là thuốc trừ sâu trong sản xuất nông nghiệp.

Tương tự như vậy, đối với cà phê, chúng ta chỉ sử dụng có 0,2% sinh khối của cà phê, 99,8% còn lạicủa cà phê là rất lãng phí. Nếu như chúng ta áp dụng mô hình kinh tế xanh lam thì sẽ giúp cho chúng ta khai thác toàn bộ hệ sinh thái của cà phê.

Thứ nhất là chúng ta có thể trồng xen canh trong trồng cây ăn trái, trồng hồ tiêu, trồng sầu riêng trên đất trồng cà phê. Và với việc trồng xen canh như vậy chúng ta sẽ khắc phục được việc được mùa mất giá, được giá mất mùa. Từ trước tới nay, khi cà phê mất giá, người dân lại chặt cà phê và trồng các loại cây khác. Khi hồ tiêu mất giá họ chặt hồ tiêu và trồng các loại cây khác. Khi sử dụng xen canh, chúng ta sẽ khắc phục được nhược điểm này.

Thứ hai là sinh khối cà phê có thể được sử dụng để trồng nấm và sau khi trồng nấm chúng ta có thể sử dụng phân vi sinh và tất cả các sinh khối của cà phê, kể cả bã cà phê sau khi thu hoạch đều có thể được tái chế để sử dụng làm phân bón, sử dụng làm biochar. Hiện nay trên thị trường tín chỉ cacbon thì biochar đang có giá khoảng 180 USD cho đến 200 USD.

Việc ứng dụng công nghệ tầm thấp, ví dụ như công nghệ Lidar vào để kiểm soát sinh khối, xây dựng nhật ký carbon, xây dựng hộ chiếu số cho sản phẩm và truy xuất nguồn gốc thì sẽ nâng giá trị của tín chỉ carbon và sẽ nâng giá trị về tài chính carbon cũng như tài chính khí hậu mà người dân có thể thu được.

Chính vì vậy, tôi cho rằng thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ là cơ sở để chúng ta phát triển hệ sinh thái và văn minh sinh thái. Đem lại lợi ích cho các doanh nghiệp và là động lực để chúng ta có thể tạo được tăng trưởng đột phá hai con số trong thời gian tới.

PV:Nhiều lần trong bài viết,Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi sang mô hình phát triển xanh, xây dựng văn minh sinh thái và coi môi trường là một thành tố của tự chủ chiến lược quốc gia. Trong bối cảnh Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế về kinh tế biển, tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi, đồng thời đang đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, theo ông, chúng ta cần tận dụng những lợi thế này như thế nào để vừa tạo động lực tăng trưởng kinh tế, vừa thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và nâng cao năng suất lao động, qua đó hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số gắn với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới?

PGS.TSNguyễn Đình Thọ: Việt Nam chúng ta đang có lợi thế về biển và Ngân hàng Thế giới đánh giá chúng ta có thể có năng lực sản xuất 512 GW điện gió ngoài khơi. Khi chúng ta xây dựng và phát triển nền kinh tế biển sẽ mở không gian ra đại dương. Đồng thời khi chúng ta thực hiện phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là trong việc tạo ra điện tái tạo, truyền tải điện tái tạo và lưu trữ điện tái tạo thì sẽ tạo được một hệ sinh thái để phát triển nền kinh tế và giúp cho các doanh nghiệp chuyển sang sản xuất sạch hơn.

Cụ thể, chúng ta có thể áp dụng các nguồn năng lượng ví dụ như hydrogen xanh hay là amoniac xanh để chúng ta có thể sử dụng được nguồn năng lượng tái tạo này. Chúng ta có thể sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo để sạc pin điện phục vụ cho việc chuyển đổi sang xe điện và các xe khác như xe máy cày, máy kéo cũng như các xe sản xuất trong nông nghiệp.

Việc áp dụng đồng bộ để chuyển sang một văn minh sinh thái thì sẽ đem lại lợi ích cho chúng ta trong việc đạt được tăng trưởng hai con số và đồng thời giúp chúng ta có thể bảo vệ môi trường. Hiện nay, thực hiện Nghị quyết 57, chúng ta đang tích cực ứng dụng công nghệ vào trong các lĩnh vực sản xuất và đặc biệt là chúng ta có chủ trương phát triển về nền kinh tế tầm thấp. Đây đều là những lĩnh vực sẽ đem lại năng suất lên tới 50-70 lần so với hiện nay.

Tôi lấy ví dụ trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, nếu như chúng ta áp dụng các máy bay không người lái, drone và áp dụng công nghệ Lidar thì chúng ta có thể bay chụp, tạo song sinh kỹ thuật số và tạo bản sao kỹ thuật số để chúng ta có thể giám sát trực tiếp ruộng của chúng ta. Drone cũng như công nghệ Lidar có thể mang lại năng suất tương đương 70-100 người để có thể thu thập được dữ liệu này.

Chính vì vậy, thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trong việc chuyển sang văn minh sinh thái thông qua hệ sinh thái trong nông nghiệp, trong công nghiệp và trong dịch vụ sẽ giúp chúng ta đạt được các mục tiêu tăng trưởng thông qua ứng dụng công nghệ, thông qua chuyển đổi xanh, thông qua chuyển đổi số.

PV:Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu xây dựng nền văn minh sinh thái trong kỷ nguyên phát triển mới, theo ông, điểm mấu chốt nào giúp phát triển đột phá nhưng bền vững trong thời gian tới?

PGS.TSNguyễn Đình Thọ: Theo tôi ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo là một trong những nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu để chúng ta có thể thay thế công tác xử lý ô nhiễm, chuyển sang phòng ngừa và kiểm soát ô nhiễm.

Thông qua ứng dụng công nghệ đổi mới sáng tạo giúp chúng ta chuyển nền kinh tế nông sang nền kinh tế xanh, chuyển từ nền kinh tế dựa vào khai thác tài nguyên sang cái nền kinh tế cung cấp dịch vụ xanh.

Vì vậy, điểm mấu chốt vẫn là ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, kết hợp với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh sẽ đem lại lợi ích cho nền kinh tế và đạt được mục tiêu chuyển đổi nền kinh tế của chúng ta sang nền kinh tế dựa trên cơ sở văn minh sinh học.

PV:Bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kêu gọi sự tham gia của toàn xã hội trong tiến trình chuyển đổi xanh. Theo ông, mỗi địa phương, mỗi doanh nghiệp và đặc biệt là người dân cần bắt đầu từ những hành động nào để biến các mục tiêu lớn thành kết quả thực tế?

PGS.TSNguyễn Đình Thọ: Trong Luật Bảo vệ môi trường, đã yêu cầu các bộ ngành, địa phương lồng ghép kinh tế tuần hoàn vào trong quy hoạch, kế hoạch chiến lược và yêu cầu các doanh nghiệp lồng ghép kinh tế tuần hoàn vào trong chuỗi sản xuất và tiêu dùng bền vững. Vì vậy, trong thời gian sắp tới, địa phương, người dân và cộng đồng cần phải thực hiện việc lồng ghép kinh tế tuần hoàn vào trong quy hoạch, kế hoạch chiến lược cũng như là chuỗi sản xuất và tiêu dùng, chuyển sang sản xuất bền vững và sạch hơn.

Dựa trên cơ sở mô hình kinh tế xanh lam và dựa trên cơ sở ứng dụng khoa học công nghệ. Việc này cần có sự hỗ trợ của nhà nước, ví dụ như truy xuất nguồn gốc, xây dựng hộ chiếu sản phẩm số hay là ứng dụng về kinh tế tầm thấp và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đòi hỏi phải có sự hỗ trợ của nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng trong việc xây dựng nền tảng để giảm chi phí cho từng người dân, trong việc xây dựng nhật ký phát thải, trong việc truy xuất nguồn gốc, trong việc hình thành hộ chiếu, sản phẩm số cho từng cá nhân người nông dân, cho doanh nghiệp sẽ giúp cho chúng ta đạt được mục tiêu ứng dụng khoa học công nghệ vào trong việc chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đáp ứng được yêu cầu chuyển sang một nền kinh tế với văn minh sinh thái như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ đạo.

PV: Xin cảm ơn ông!