Giữa lúc doanh nghiệp (DN) Việt Nam liên tục tìm kiếm dư địa tăng trưởng mới ngoài các thị trường truyền thống, khu vực Nam Mỹ đang phát đi những tín hiệu cởi mở hơn trong hợp tácthương mại với Việt Nam. Với lợi thế từ các Hiệp định thương mại tự do, nhiều nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam đang có thêm dư địa để mở rộng thị phần tại khu vực Nam Mỹ.

Chi phí logistics tạo áp lực rất lớn

Thực tế thời gian trước đây, kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và các quốc gia khu vực Nam Mỹ tăng trưởng thấp hơn so với kỳ vọng. Chính sách ngoại hối và cơ chế quản lý nhập khẩu tại một số quốc gia Nam Mỹ thường xuyên thay đổi, khiến yêu cầu về quản trị rủi ro thanh toán, kiểm soát tỷ giá và xây dựng phương án dự phòng trong giao dịch quốc tế thành trở ngại cho các DN xuất khẩu khi tiếp cận thị trường này.

Nhận định đồng nội tệ mất giá đang trở thành một trong những áp lực lớn nhất đối với thị trường nhập khẩu tại Nam Mỹ, ông Ngô Mạnh Khôi, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Argentina cho biết, sự mất giá của đồng nội địa tạo ra lạm phátnhập khẩu, khiến hàng hóa từ nước ngoài, trong đó có hàng hóa Việt Nam, trở nên đắt đỏ hơn đối với người tiêu dùng Nam Mỹ.

Ngoài yếu tố tài chính, khoảng cách địa lý xa cùng chi phílogisticsleo thang tiếp tục là thách thức lớn đối với hoạt động xuất khẩu sang Nam Mỹ. Việc nhiều tuyến hàng hải phải thay đổi hành trình do bất ổn tại Trung Đông, khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm, có thể tăng tới 18 ngày so với trước đây, qua đó làm gia tăng đáng kể chi phí và ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận của DN.

“Chi phí logistics hiện là một trong những áp lực rất lớn đối với DN xuất khẩu sang Nam Mỹ”, ông Khôi cho biết đồng thời khuyến nghị các DN cần tận dụng các khu phi thuế quan và trung tâm logistics trung chuyển để tối ưu chi phí vận tải đường dài.

Một điểm đáng lưu ý khác là xu hướng tiêu dùng tại các quốc gia Nam Mỹ đang thay đổi khá nhanh, theo hướng ưu tiên sản phẩm xanh, thân thiện môi trường và có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Bà Ngô Thu Hương, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Chile cho biết, người tiêu dùng Chile ngày càng quan tâm tới chất lượng sản phẩm, thiết kế hiện đại, yếu tố tiện lợi và tính bền vững.

“Các tiêu chí như bao bì xanh, chứng nhận hữu cơ hay truy xuất nguồn gốc đang trở thành yêu cầu phổ biến đối với hàng nhập khẩu. Đặc biệt với ngành dệt may và giày dép, người tiêu dùng Chile hiện có xu hướng ưu tiên các sản phẩm mang phong cách đơn giản, thoải mái và phù hợp sử dụng hằng ngày. Đây cũng là yếu tố quan trọng và thời điểm phù hợp để các DN Việt Nam chuyển dần từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chất lượng, thiết kế và yếu tố xanh”, bà Hương cảnh báo.

Chiến lược tiếp cận thị trường linh hoạt

Ngoài những khó khăn hiện hữu, Việt Nam vẫn luôn được đánh giá là một trong những thị trường quan trọng nhất của khu vực Đông Nam Á, các quốc gia khu vực Nam Mỹ mong muốn mở rộng cánh cửa tiếp cận trong rất nhiều lĩnh vực khác nhau

Ông Guillermo Pérez Cena - Chủ tịch Phòng Thương mại Argentina tại Việt Nam cho biết, thị trường khu vực Nam Mỹ đánh giá rất cao tiềm năng của các sản phẩm Việt Nam, đặc biệt là cà phê. “Các DN khu vực Nam Mỹ cho biết dư địa hợp tác giữa Việt Nam với Chile và Argentina hiện vẫn còn rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh DN các bên đang có xu hướng tìm kiếm thêm thị trường mới, đa dạng hóa nguồn cung và mở rộng chuỗi kết nối thương mại ngoài cácthị trườngtruyền thống”, ông Guillermo Pérez Cena nói.

Dù đối mặt nhiều thách thức ngắn hạn, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Argentina - ông Ngô Mạnh Khôi cho rằng, Nam Mỹ nói chung và Argentina nói riêng vẫn là khu vực còn nhiều tiềm năng đối với DN Việt Nam. Nhu cầu thực tế tại thị trường Argentina vẫn hiện hữu, đặc biệt đối với các nhóm hàng điện tử, dệt may, giày dép, cà phê và linh kiện công nghệ. Trong khi đó, năng lực sản xuất nội địa của Argentina chưa đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng và công nghiệp trong nước, tạo dư địa cho hàng nhập khẩu.

Tuy nhiên theo ông Khôi, để tận dụng hiệu quả cơ hội tại thị trường Nam Mỹ, các DN Việt Nam cũng đứng trước yêu cầu phải điều chỉnh chiến lược tiếp cận thị trường theo hướng linh hoạt hơn. “Thay vì phụ thuộc quá lớn vào nhóm hàng tiêu dùng nhạy cảm với biến động kinh tế, DN cần tăng tỷ trọng các mặt hàng phục vụ sản xuất, công nghiệp và nhu cầu thiết yếu của thị trường sở tại”, ông Khôi nói.

Việt Nam và Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đã chính thức khởi động đàm phán Hiệp định thương mại tự do (FTA). Đây được đánh giá là bước tiến mang tính chiến lược đối với cộng đồng DN. Một khi các dòng thuế được cắt giảm, những mặt hàng xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày, đồ gỗ, nội thất hay cà phê của Việt Nam sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn hơn so với các đối thủ chưa có FTA tại thị trường Nam Mỹ.