Trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 và các hội nghị liên quan, ngày 22/7, tại Philippines, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung, Bộ trưởng Ngoại giao New Zealand đồng chủ trì Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - New Zealand.

Phát biểu khai mạc với tư cách nước điều phối quan hệ ASEAN - New Zealand, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung hoan nghênh những bước phát triển tích cực trong quan hệ giữa hai bên thời gian qua, đồng thời nhấn mạnh cần chuyển hóa nền tảng chính trị tốt đẹp thành các kết quả hợp tác cụ thể, thực chất, trên cơ sở phát huy tối đa lợi thế của mỗi bên và tháo gỡ những rào cản còn tồn tại.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị ASEAN và New Zealand ưu tiên tăng cường hợp tác nhằm bảo đảm các nhu cầu thiết yếu của người dân, xây dựng các chuỗi cung ứng lương thực và năng lượng an toàn, có khả năng chống chịu cao. Bên cạnh đó, hai bên cần tiếp tục phối hợp trong bảo đảm an ninh, an toàn và kết nối hàng hải, thúc đẩy phát triển kinh tế biển xanh phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982).

Khẳng định vai trò của Việt Nam trên cương vị nước điều phối quan hệ ASEAN - New Zealand, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với New Zealand và các nước ASEAN để thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN - New Zealand phát triển ngày càng sâu sắc, thực chất, đóng góp vào hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực cũng như thế giới.

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao New Zealand Winston Peters tái khẳng định cam kết lâu dài và nhất quán của New Zealand đối với hòa bình, ổn định và thịnh vượng ở khu vực; nhấn mạnh nền tảng 50 năm hợp tác bền vững giữa ASEAN và New Zealand, đồng thời khẳng định vai trò trung tâm của ASEAN là yếu tố then chốt trong thúc đẩy hợp tác và ứng phó hiệu quả với các thách thức khu vực và toàn cầu.

Các Bộ trưởng đã rà soát toàn diện tình hình hợp tác và thống nhất nhiều định hướng lớn nhằm tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN - New Zealand trên bốn trụ cột Hòa bình, Thịnh vượng, Con người và Hành tinh. Hai bên nhất trí tiếp tục đề cao các nguyên tắc và phương cách của ASEAN, duy trì cấu trúc khu vực mở, minh bạch, bao trùm và dựa trên luật pháp quốc tế với ASEAN giữ vai trò trung tâm; tăng cường hợp tác về an ninh biển, phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, an ninh mạng và quản trị trí tuệ nhân tạo (AI).

Trong lĩnh vực kinh tế, ASEAN và New Zealand cam kết thúc đẩy liên kết kinh tế, khai thác hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Australia - New Zealand (AANZFTA) đã được nâng cấp, sớm hoàn tất ký kết Hiệp định Dịch vụ hàng không ASEAN - New Zealand (ANZ-ASA), đồng thời hỗ trợ ASEAN triển khai hiệu quả Hiệp định khung về Kinh tế số (DEFA). Hai bên cũng nhất trí mở rộng hợp tác về giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực, y tế, ứng phó thiên tai và biến đổi khí hậu, đồng thời New Zealand tiếp tục hỗ trợ ASEAN thu hẹp khoảng cách phát triển và tăng cường kết nối khu vực.

Trước những tác động của tình hình Trung Đông đối với chuỗi cung ứng, an ninh năng lượng và an ninh lương thực, các bộ trưởng đã thông qua Tuyên bố chung ASEAN - New Zealand về thúc đẩy tự cường khu vực, tái khẳng định cam kết đối với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982, đồng thời đề ra nhiều sáng kiến tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng, lương thực và hàng hải, góp phần nâng cao khả năng chống chịu của khu vực trước các thách thức mới.

Cùng ngày, bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 và các hội nghị liên quan, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung đã có cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Australia Penny Wong.

Hai Bộ trưởng bày tỏ hài lòng trước đà phát triển tích cực và những tiến triển quan trọng của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Australia. Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, hai bên nhấn mạnh ý nghĩa của việc duy trì trao đổi thường xuyên, qua đó tăng cường chia sẻ đánh giá, phối hợp lập trường và hành động, đóng góp vào việc củng cố môi trường hòa bình, an ninh và ổn định ở khu vực.

Hai bên nhất trí tiếp tục phối hợp chuẩn bị tốt cho các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao; thúc đẩy hợp tác ngày càng đi vào chiều sâu trên các lĩnh vực ưu tiên, nhất là khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo, tăng cường khả năng tự cường kinh tế và tạo thuận lợi thúc đẩy các dự án hỗ trợ hợp tác phát triển. Hai Bộ trưởng hoan nghênh việc các cơ quan liên quan đang tích cực trao đổi về khả năng tổ chức một sự kiện kết nối khoa học - công nghệ theo đề xuất của Việt Nam, coi đây là cơ hội mở rộng liên kết giữa các cơ sở nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp hai nước.

Trên bình diện khu vực và đa phương, hai Bộ trưởng nhất trí tăng cường phối hợp tại các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, Liên hợp quốc... Bộ trưởng Penny Wong đánh giá cao thành công của Diễn đàn Tương lai ASEAN, khẳng định Australia ủng hộ ASEAN củng cố đoàn kết, phát huy vai trò trung tâm và nâng cao năng lực đóng góp vào hòa bình, ổn định và hợp tác khu vực; nhấn mạnh tầm quan trọng của phòng ngừa xung đột trong bối cảnh hiện nay.

Trao đổi về một số vấn đề quốc tế, khu vực, hai bên khẳng định tiếp tục ủng hộ lập trường chung của ASEAN, nhấn mạnh yêu cầu duy trì hòa bình, an ninh, ổn định, an toàn, tự do hàng hải và hàng không, giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982. Hai Bộ trưởng cũng ủng hộ các nỗ lực của ASEAN nhằm xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982.