Sinh năm 1942, ở làng Hương Phát, xã Hòa Liên, huyện Hòa Vang cũ, nay thuộc phường Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng, tuổi thơ của cô bé Ngô Thị Huệ không có nhiều ngày bình yên. Trong ký ức của bà, có những lần quân địch lùng sục,những cuộc bắt bớ vàhình ảnh người cha bị bắt, bị tra tấn đến mù lòa.

“Gia đình tôi có 9 anh em, 8 anh em thoát ly hết. Cha tôi là đảng viên, nuôi giấu cán bộ cốt cán trong nhà. Khi tôi bị bắt thì địch bắt cha tôi tra tấn. Địch cột cha tôi vô cột cờ, dùng gậy chọc vào mắt cho đui mắt, máu me bêbết. Chúng chotôi thấy để tôi tự khai…Thấy chabị địch tra tấn quá dã man, tôi rất đau lòng”, bà Huệ nhớ lại.

Với Ngô Thị Huệ,nỗi đau đótrở thành một lựa chọn. Sự lựa chọn củanữ điệp báo bắt nguồn từ một lời nhắn của cha: “Con trâu trước đi trước, con trâu sau nhớ theo dấu đó mà đi"…Ý cha tôi nói là 8 anh em tôi đi rồithì tôi phải đi theo con đường đó, chứ không được phản lại Đảng, không phản lại nhân dân”.

Con đường mà 8 người anhđã đi, nay đến lượt cô em gái út cũng đi theo. Năm 17 tuổi, Ngô Thị Huệ bước vào vùng địch kiểm soát.Tuổi 17 nhưng Huệ nhanh nhẹn, luôn biết cách biến mất khỏi ánh mắt của những kẻ đang truy lùng mình. Vì thế đồng đội mới gọi bà bằng cái tên trìu mến “Con Sóc nhỏ”.

Đầu năm 1960, trong một lần làm nhiệm vụ, Ngô Thị Huệ bị bắt. Cô gái chưa đầy 20 tuổi bị đưa vào nhà lao.Phải chịu sự tra tấn trong suốt hơn 6 tháng với những hình thức tàn ác như: chích điện, dìm nước, đánh đập, tra khảo dã man.

Địch muốn biết những cái tên, những địa chỉ, những cơ sở. Nhưng những điều mà chúng cần nhất từ cô gái trẻ lại là điều Ngô Thị Huệ nhất quyết không khai.

“Khi địch bắt tôi vô nhà lao, các đồng chí đã chỉ cho tôi thấy âm mưu của kẻ thù là tra tấn để lấy thông tin, phá cơ sở cách mạng. Vì thếtôi dứt khoát không khai báo”, bà Huệ nhớ lại.

Giữa việc phải cắn răng chịu đựng hay để người khác phải chịu đựng thay mình,Ngô Thị Huệ chọn cho mình sự tra tấn, đánh đập… để đồng đội, mạng lưới, cơ sở được an toàn. “Tôi không khai bị địch giết cũng chỉ mộtmình tôi. Nhưng nếu tôi khai ra thì những người nuôi giấu cán bộ, những đồng chí đang nằm trong lòng địch sẽ bị bắt, cơ sở sẽ bị phá…”.

Hơn 6 tháng bị giam cầm trong lao ngục, cơ thể ngã quỵ, Ngô Thị Huệ bị liệt toàn thân nên buộc địch phải thả ra. Nhưng được gia đình và cơ sở cách mạng chăm sóc, chạy chữa, sức khỏe dần hồi phục,người con gái tưởng chừng bị những cuộc tra tấn dã man đánh gục lại tiếp tục đứng dậy. Bà trở lại với hoạt động điệp báo.

Từ Đội công tác ở Đà Nẵng, Ngô Thị Huệ được điều sang Ban An ninh Quảng Đà, với bí danh Minh Hiệp, bắt đầu thực hiện nhiệm vụ mới: vào nội thành, móc nối cơ sở, khai thác tin tức, xây dựng mạng lưới. Cũng từ đây, cuộc đời của “con Sóc nhỏ” thực sự bước vào những tháng ngày mà ranh giới giữa sự sống và cái chết chỉ cách nhau một ánh nhìn.

Điều khó nhất của người làm điệp báo không chỉ là đối mặt với cái chết, mà đó còn phải là sống một cuộc đời khác ngay trước mắt những người quen biết mình. Không thể nói mình đang làm gì. Có những lúc chứng kiến đồng đội bị bắt, bị giải đi, nhưng vẫn phải giữ vẻ ngoài bình thản. Như dịp trước Tết Mậu Thân năm 1968, trong một lần chuyển tài liệu tuyệt mật vào nội thành Đà Nẵng, Ngô Thị Huệ tận mắt chứng kiến hai đồng đội bị địch bắt, dù trong lòng rất muốn hỏi thăm nhưng lại không thể chạy đến, không thể gọi tên, cũng không thể để lộ một ánh mắt khác thường.

Đó có lẽ là khoảnh khắc nghiệt ngã nhất của nghề tình báo. Chiến công phải giấu đi. Thân phận phải giấu kín. Và đôi khi, nỗi đau cũng phải chôn chặt trong lòng.

Năm 1985, bà Ngô Thị Huệ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Hơn ai hết, bà hiểu rất rõ, phía sau hai chữ “Anh hùng” là một phần tuổi xuân đã gửi lại chiến trường.

Cha qua đời bởi di chứng của những trận tra tấn dã man. Hai người anh hy sinh. “Con Sóc nhỏ” bị thương tật suốt đờivà mất đi khả năng làm mẹ.

Có những mất mát không thể ghi hết trong những dòng lý lịch. Có những sự hy sinh khó nói hết bằng lời. Bà nói nếu được trở lại tuổi đôi mươi, vẫn chọn con đường đã từng đi ấy.

Những người từng đứng ở hai phía của một cuộc chiến cũng dần đi xa. “Con Sóc nhỏ” năm nào giờ đã gần 90 tuổi. Bà luôn cóniềm tin vào thế hệ trẻ.“Thế hệ trẻ bây giờ đang góp phầnxây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, quê hương ngày càng ấm no, hạnh phúc, tôi rất tin tưởng họ", bà Huệ bộc bạch.

Trong câu chuyện với chúng tôi, bà nói về một thứ vũ khí của thời bình,đó là…“viên đạn bọc đường”. Bởi có lẽ bà hiểu rõ những thử thách đối với nghề điệp báo: Một người có thể vững vàng trước một viên đạn nhìn thấy được, nhưng để đứng vững trước những cám dỗ vô hình lại cần một sức đề kháng.

“Tôi chỉ muốn nhắn nhủ thế hệ trẻnên tránh xa "viên đạn bọc đường".Nó đến rất êm dịu,nhẹ nhàng. Đến khi con người không còn tỉnh táo, không còn đủ sức đề kháng thì có thể ngã gục… Mà khi đã ngã gục như vậy thì đau lắm, tiếc lắm!”, bà Huệ nhắn nhủ.

Trong căn nhà nhỏ ở trung tâm thành phố Đà Nẵng ngày nay, thỉnh thoảng, nữ chiến sĩ điệp báo năm xưa vẫn kể về những năm tháng từng đi qua. Bà kể chuyện, không phải để đề cao bản thân, mà giúp các thế hệ con cháu ngày nay hiểu rằng: Có một thế hệ đã từng đi qua tuổi trẻ theo cách như thế. Họ không ồn ào, không đòi hỏi gì cho mình. Họ đãhiến dâng trọn vẹn tuổi thanh xuân của mình cho Tổ quốc.