Xây dựng các hạt nhân số từ phong trào Bình dân học vụ số

Giữa nương bí của gia đình, chiếc điện thoại thông minh trở thành “lớp học” đặc biệt của gần 20 hội viên phụ nữ đồng bào Thái ở bản Phương Quỳnh, xã Yên Sơn, tỉnh Sơn La.

Người hướng dẫn là chị Lò Thị Toàn, một hội viên phụ nữ đã có gần một năm kinh nghiệm bán rau, quả trực tiếp trên mạng xã hội Facebook. Từ cách mở phiên bán hàng trực tiếp, giới thiệu sản phẩm, tương tác với khách hàng đến chốt đơn, những thao tác được chị Toàn hướng dẫn ngay trên điện thoại.

Ai chưa biết cùng hỏi, chưa thành thạo cùng thực hành. Không khí học tập khá sôi nổi, bởi những kiến thức này không chỉ giúp chị em biết sử dụng công nghệ, mà còn có thể tạo thêm thu nhập cho gia đình.

"Lúc đầu hướng dẫn nhau cũng gặp một số khó khăn là chị em chưa thật sự tin tưởng vì tôi cũng mới làm gần một năm nay. Bên cạnh đó, chị em cũng e dè lên mạng trực tiếp để bán hàng, nhiều chị cũng ngại giao tiếp với nhiều người"- Chị Lò Thị Toàn nói.

Từ khi đưa rau, quả lên bán trực tiếp trên Facebook, chị Toàn nhận ra một điều: muốn bán được hàng trên môi trường số, trước hết sản phẩm phải có chất lượng.

Rau phải tươi, quả phải ngon, sản phẩm bảo đảm an toàn. Cùng với đó là cách giới thiệu chân thực, tạo niềm tin với khách hàng. Những kinh nghiệm ấy được chị Toàn chia sẻ lại với chị em trong bản. Mỗi phiên livestream vì thế không chỉ là một lần bán hàng, mà còn là một buổi cùng nhau học cách làm kinh tế trên môi trường số.

"Chuyển đổi số đã làm cho vùng cao này thay đổi rất nhiều. Điều đầu tiên là lợi nhuận đã tăng lên gấp đôi, gấp ba lần. Trước kia rau, quả bán qua thương lái, trong một năm tổng thu nhập của gia đình chỉ đạt được 50 đến 60 triệu đồng, nhưng khi bán qua mạng xã hội có thể đạt 90 đến 100 triệu đồng. Thứ hai là chuyển đổi số đã giúp chúng tôi có động lực, yên tâm phát triển diện tích sản xuất, chăn nuôi để bán ra thị trường. Từ đó chúng tôi đã thành lập các hội nhóm để cùng nhau học hỏi, phát triển kinh tế ổn định, khấm khá hơn"- Chị Lò Thị Toàn chia sẻ.

Không chỉ hỗ trợ hội viên phát triển kinh tế, kỹ năng số còn được phụ nữ bản Phương Quỳnh đưa vào chính hoạt động của tổ chức hội.

Chi hội phụ nữ bản Phương Quỳnh hiện có 170 hội viên. Theo chị Lò Thị Út, Chi hội trưởng Chi hội phụ nữ bản, thực hiện phong trào “Bình dân học vụ số”, chị em được hướng dẫn sử dụng các ứng dụng trên điện thoại thông minh, từ bán hàng trực tuyến, chuyển khoản đến trao đổi, triển khai công việc của chi hội qua các nhóm trên mạng xã hội.

"Chuyển đổi số không chỉ áp dụng vào khâu bán hàng, mà chúng tôi đã áp dụng trong triển khai sinh hoạt hội. Ví dụ như nhóm Ban Chấp hành có gì là triển khai trên Zalo, sau đó các tổ trưởng lại chia sẻ trên nhóm của mình để chị em nắm bắt. Công việc gì mà triển khai gấp cũng không cần phải lên loa thông báo họp. Từ khi áp dụng chuyển đổi số vào sinh hoạt hội, chúng tôi cũng đỡ vất vả hơn" - Chị Lò Thị Út nói.

Bình dân học vụ số giúp nâng cao thu nhập và thu hẹp khoảng cách số

Từ một người biết sử dụng điện thoại thông minh đến một người có thể hướng dẫn người khác, những “hạt nhân số” như chị Toàn đang tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng.

Tuy nhiên, ở một xã có 15 bản, đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, việc phổ cập kỹ năng số vẫn còn không ít khó khăn. Một bộ phận hộ nghèo, cận nghèo chưa có điều kiện trang bị máy vi tính, điện thoại thông minh. Khả năng tiếp cận công nghệ giữa các hộ dân cũng chưa đồng đều.

Để từng bước khắc phục khó khăn này, Ban Chỉ đạo phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số xã Yên Sơn chỉ đạo các thành viên Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ xã phối hợp, huy động nguồn lực xã hội hóa, phấn đấu mỗi bản có một máy vi tính kết nối internet. Đây sẽ là điểm để người dân từng bước tiếp cận, thực hành các kỹ năng số.

Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Sơn, tỉnh Sơn La cho biết: "Vừa qua, UBND xã đã phối hợp với Trung tâm hỗ trợ đổi mới sáng tạo tỉnh mở lớp tập huấn về nhân lực số cho đội ngũ cán bộ, công chức xã và 15 tổ công nghệ số cộng đồng ở các bản, với gần 300 thành viên tham gia.Qua công tác triển khai, đến nay cơ bản người dân đã nắm vững được các kỹ năng số cơ bản, thành thạo trên môi trường điện tử, nhất là việc nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán trực tuyến" - Ông Nguyễn Tuấn Anh cho biết thêm.

Từ những nương bí, vườn rau đến các cuộc họp của chi hội phụ nữ; từ việc bán một bó rau, bao quả đến nộp hồ sơ, thanh toán trực tuyến, chuyển đổi số đang từng bước hiện diện trong đời sống của người dân xã Yên Sơn.

Điều đáng nói là trong hành trình ấy, người dân không chỉ là đối tượng được hướng dẫn, mà đang trở thành những người trực tiếp hướng dẫn người khác. Mỗi gia đình có một “hạt nhân số”, mỗi bản có một tổ công nghệ số cộng đồng; những kỹ năng mới được truyền từ người biết đến người chưa biết, từ gia đình lan tỏa ra cộng đồng.

Khi phong trào “Bình dân học vụ số” thực sự thấm sâu vào đời sống, mỗi người dân trở thành một chủ thể của chuyển đổi số, công nghệ sẽ không còn là điều xa lạ hay một khẩu hiệu chung chung. Đó sẽ là công cụ để người dân vùng cao nâng cao thu nhập, tiếp cận dịch vụ thuận lợi hơn và chủ động nắm bắt những cơ hội mới.

Đây cũng là nền tảng để xã biên giới Yên Sơn, tỉnh Sơn La từng bước thu hẹp khoảng cách số, tạo động lực phát triển bền vững và tự tin vươn lên trong kỷ nguyên số.