Những diễn biến này đặt Ukraine trước bài toán vừa duy trì quan hệ với Mỹ, vừa tăng cường hợp tác với châu Âu để bảo đảm các nhu cầu quốc phòng và an ninh lâu dài.

Tại hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) ở Brussels, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm 16/10 tiếp tục chỉ trích thỏa thuận năng lượng giữa Mỹ và Nga, đồng thời hoan nghênh khả năng các nước châu Âu tham gia sâu hơn vào tiến trình đàm phán hòa bình.

Động thái diễn ra sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump nới lỏng các hạn chế đối với dầu diesel Nga và kêu gọi Ukraine ngừng tấn công các cơ sở lọc dầu của nước này. Mỹ cho rằng việc bổ sung nguồn cung nhiên liệu là cần thiết để giảm sức ép giá năng lượng, trong khi Ukraine lo ngại quyết định có thể tạo thêm nguồn thu cho Nga.

Mỹ hiện vẫn cung cấp thông tin tình báo và duy trì vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng vũ khí cho Ukraine. Tuy nhiên, những diễn biến gần đây khiến Ukraine phải tính toán lại mức độ phụ thuộc vào các năng lực quân sự và công nghệ của Mỹ. Đáng chú ý, Ukraine đang đàm phán với SpaceX và Lầu Năm Góc sau khi dịch vụ liên lạc vệ tinh quân sự Starshield bị áp dụng giới hạn tốc độ, ảnh hưởng đến hoạt động của một số máy bay không người lái. Sự việc cho thấy những khó khăn mà Ukraine có thể gặp phải khi các hệ thống công nghệ thiết yếu phụ thuộc vào quyết định của đối tác bên ngoài.

Tổng thống Donald Trump đã phủ nhận việc chỉ đạo áp dụng hạn chế này, đồng thời khẳng định mối quan tâm hàng đầu của ông là chấm dứt cuộc xung đột hiện nay giữa Nga và Ukraine:“Điều duy nhất tôi quan tâm là chấm dứt cuộc chiến này. Tôi vẫn giữ liên lạc với cả hai nhà lãnh đạo và tin rằng họ đều mong muốn chiến tranh kết thúc. Tôi tin điều đó sẽ trở thành hiện thực. Chấm dứt chiến tranh là ưu tiên hàng đầu của tôi”.

Trong bối cảnh đó, vai trò của châu Âu đang chuyển dần từ hỗ trợ tài chính, viện trợ quân sự sang tham gia sâu hơn vào bảo đảm năng lực quốc phòng và định hình các phương án an ninh dài hạn cho Ukraine. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hôm qua (16/10) nhấn mạnh:“Thông điệp của châu Âu rất rõ ràng: Chúng tôi sẽ không rời bỏ Ukraine và người dân nước này. Trong bối cảnh hiện nay, khi vẫn còn những yếu tố chưa chắc chắn, châu Âu cần kiên định với lập trường của mình, bởi an ninh châu Âu đang bị đe dọa. Chúng tôi cũng đã thảo luận về hỗ trợ ngân sách cho Ukraine. Ủy ban châu Âu vừa công bố một khoản giải ngân mới, giúp Ukraine có thêm nguồn lực mua sắm những trang thiết bị thiết yếu, trong đó có máy bay không người lái và tên lửa”.

Tuy nhiên, việc châu Âu đảm nhận trách nhiệm lớn hơn không đồng nghĩa với khả năng thay thế hoàn toàn Mỹ. Các hệ thống phòng không Patriot, năng lực cảnh báo tên lửa và công nghệ vệ tinh vẫn là những lĩnh vực Ukraine khó tìm được nguồn thay thế trong thời gian ngắn.

Trên phương diện ngoại giao, các nước châu Âu tiếp tục chủ trương duy trì hợp tác với Mỹ, đồng thời khẳng định Ukraine và châu Âu cần có tiếng nói trong những quyết định liên quan trực tiếp đến an ninh khu vực.

Theo giới phân tích, quan hệ giữa Ukraine và các đối tác phương Tây đang chuyển sang giai đoạn mà sự hỗ trợ không còn chỉ được xác định bằng các cam kết chính trị, mà ngày càng phụ thuộc vào lợi ích, năng lực và ưu tiên riêng của từng bên. Đối với Ukraine, thách thức là vừa đa dạng hóa nguồn hỗ trợ, vừa duy trì hợp tác với Mỹ và châu Âu, trong khi các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột vẫn chưa đạt được bước đột phá.