Sáng 28/9, tại Hà Nội, Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật tổ chức Phiên họp tháng 9/2026 dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo. Tham dự phiên họp có Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo, các đồng chí trong Thường trực Ban Chỉ đạo, thành viên Ban Chỉ đạo và đại diện lãnh đạo một số ban, bộ, ngành Trung ương có liên quan.

Tại phiên họp, các đại biểu thảo luận và cho ý kiến đối với 6 báo cáo, tập trung vào các nhóm nội dung: tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; Đề án "Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới"; nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy văn hóa tuân thủ pháp luật; các vấn đề lớn về sửa đổi Bộ luật Hình sự và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự; cơ chế xử lý vi phạm hành chính, giải quyết tranh chấp dân sự.

Thường trực Ban Chỉ đạo ghi nhận sự chuẩn bị nghiêm túc, trách nhiệm của cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo và các cơ quan có liên quan; đồng thời nhấn mạnh xây dựng pháp luật và thực thi pháp luật phải là một chỉnh thể thống nhất. Kết quả xây dựng và thực thi pháp luật phải được đo bằng những “điểm nghẽn” được tháo gỡ, chi phí tuân thủ giảm, nguồn lực được khơi thông, kỷ luật, kỷ cương được tăng cường và quyền, lợi ích hợp pháp của nhân dân, doanh nghiệp được bảo đảm, kinh tế - xã hội phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được cải thiện, quốc phòng - an ninh được bảo đảm; niềm tin và năng lực cạnh tranh quốc gia được nâng cao.

Kết luận cuộc họp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng, tiến độ và trách nhiệm về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Trong đó tập trung xử lý các vấn đề cản trở đầu tư, sản xuất, kinh doanh hoặc làm tăng chi phí tuân thủ...

Đối với những văn bản đã xác định rõ nội dung bất cập, đầy đủ cơ sở, các cơ quan cần chủ động xử lý theo thẩm quyền hoặc tham mưu cơ quan, người có thẩm quyền xử lý, không chờ kết quả tổng rà soát cuối cùng. Kết quả rà soát phải gắn với đổi mới thể chế, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật và khơi thông nguồn lực cho phát triển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Đảng ủyQuốc hội phối hợp với Đảng ủyChính phủ và các cơ quan liên quan hoàn thành báo cáo kết quả tổng rà soát và giải pháp xử lý tổng thể, trình Ban Chỉ đạo tại phiên họp thứ hai, dự kiến tháng 12/2026.

Về Đề án chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Đề án phải xác lập định hướng phát triển lâu dài, bám sát các Nghị quyết số 18, 19 của Trung ương khóa XIV và các nghị quyết khác.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh pháp luật phải trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia, phục vụ cho phát triển nhanh, bền vững. Pháp luật phải đủ ổn định để người dân, doanh nghiệp yên tâm đầu tư, dự liệu được quyền và nghĩa vụ; đồng thời phải đủ linh hoạt để đáp ứng yêu cầu phát triển, hội nhập quốc tế, thích ứng với tiến bộ khoa học công nghệ và mô hình kinh doanh mới, chống biến đổi khí hậu và những vấn đề mới nảy sinh trong thực tiễn.Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải dựa trên tiêu chuẩn, dữ liệu, quản lý rủi ro và trách nhiệm giải trình.

"Chúng ta không buông lỏng quản lý, nhưngphải rất chủ động trong khâu quản lý này để tạo môi trường thuận lợi. Thí điểm chính sách phải có kiểm soát, phải rõ phạm vi, thời hạn, trách nhiệm và bảo vệ người chịu tác động. Kiên quyết ngăn ngừa lợi ích cục bộ trong xây dựng chính sách", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phải thống nhất mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045, khắc phục cơ bản những khâu yếu trong thực thi, xử lý dứt điểm chậm nợ văn bản quy định chi tiết. Hoàn thành nhiệm vụ về định hướng lập pháp và nghiên cứu tổng kết Hiến pháp năm 2013 để sửa đổi bổ sung. Đến năm 2045 hướng tới hệ thống pháp luật hiện đại, vận hành trên nền tảng dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo; nền tư pháp dân chủ, liêm chính, chuyên nghiệp. Mỗi cột mốc phải có các chỉ tiêu kiểm chứng được và có nguồn lực bảo đảm, có giá trị để thực thi.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, muốn làm được điều này cần tập trung thực hiện 3 đột phá: Đổi mới tư duy pháp luật để kiến tạo phát triển; Nâng cao năng lực thực thi ngay từ khi thiết kế chính sách và xây dựng nhân lực pháp luật có bản lĩnh, chuyên môn, am hiểu công nghệ và hội nhập; hình thành đội ngũ chuyên gia ở lĩnh vực mới, gắn đào tạo với sử dụng.

Phải giúp người dân hiểu, sử dụng pháp luật bảo vệ mình

Về nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu việc tổ chức thi hành phải trở thành trách nhiệm xuyên suốt từ xây dựng chính sách đến đánh giá kết quả. Cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực, địa bàn và người đứng đầu chịu trách nhiệm chính. Cơ quan tư pháp, pháp chế thực hiện vai trò tham mưu, hướng dẫn, theo dõi, không dồn trách nhiệm thi hành cho cơ quan pháp luật. Mỗi chính sách phải xác định rõ người thực hiện, nguồn lực, điều kiện và kết quả cần phải đạt được.

Đồng thời phải khắc phục triệt để tình trạng chậm, nợ văn bản, những quy định chi tiết phải giải thích, hướng dẫn áp dụng thống nhất, đúng thẩm quyền. Phản ánh, kiến nghị phải được trả lời theo thời hạn, theo dõi đến khi giải quyết; không dùng văn bản hành chính đặt thêm những điều kiện, nghĩa vụ

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Đảng đoàn Quốc hội, Ban cán sự đảng Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo Đảng ủy Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan theo chức năng thẩm quyền hoàn thiện quy định về tổ chức thi hành trong dự án Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, gắn xây dựng, thi hành, đánh giá và sửa đổi thành quá trình liên tục; hoàn thiện tiêu chí đánh giá sau ban hành.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, kết quả phải thể hiện ở thời gian, chi phí giảm, quyền được bảo vệ, vi phạm được khắc phục và là căn cứ xem xét trách nhiệm người đứng đầu. Văn hóa tuân thủ bắt đầu từ sự gương mẫu của các cơ quan công quyền, của cán bộ, đảng viên; chấn chỉnh nhũng nhiễu, tùy tiện, né tránh; bảo vệ người làm đúng, xử lý công bằng những vi phạm.

"Chúng ta phải giúp người dân hiểu, sử dụng pháp luật bảo vệ mình; tăng cường hỗ trợngười yếu thế, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; phát huy vai trò giám sát, phản biện của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức thành viên và đánh giá độc lập.Chừng nào người dân thấy pháp luật đúng là bảo vệ mình, pháp luật không phải là những cái cản trở mình thì lúc ấy chúng ta mới thắng lợi được. Nếu người dân sợ pháp luật thì pháp luật vẫn là chưa hoàn chỉnh, chưa đi vào cuộc sống.Xây dựng một xã hội lành mạnh thì pháp luật là căn cứ bảo vệ việc làm đúng, việc chân chính và đấu tranh với tiêu cực, những sai trái”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.

Làm rõ giới hạn pháp luật để bảo vệ người làm đúng, ngăn ngừa tùy tiện trong xử lý

Về sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự năm 2015 và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu khi sửa đổi Bộ luật Hình sự phải thể hiện chính sách nghiêm minh, nhân văn, đề cao phòng ngừa, bảo vệ con người, phục vụ cho phát triển. Đồng thời phân hóa trách nhiệm, xử lý nghiêm chủ mưu, cầm đầu; khuyến khích khắc phục hậu quả, tái hòa nhập.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, không hình sự hóa các quan hệ dân sự, kinh tế, hành chính; cũng không hành chính hóa các hành vi đủ dấu hiệu tội phạm. Làm rõ giới hạn pháp luật để bảo vệ người làm đúng, ngăn ngừa tùy tiện trong xử lý.

Về sửa đổi Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị sửa đổi luật phải nâng cao năng lực điều tra trong mô hình mới, đồng thời kiểm soát chặt quyền lực tố tụng. Mỗi thẩm quyền phải rõ điều kiện thực hiện và trách nhiệm cá nhân. Hiệu quả đánh giá bằng chất lượng giải quyết vụ án, tính hợp pháp chứng cứ và khả năng phát hiện tội phạm, phòng ngừa oan sai và bảo vệ quyền con người.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, ngay sau cuộc họp, các cơ quan tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm thống nhất giữa 6 nội dung và đúng tiến độ. Việc đã rõ, đủ căn cứ triển khai ngay; việc còn khác nhau phải có phương án báo cáo cấp có thẩm quyền. Mỗi nhiệm vụ rõ sản phẩm, thời hạn, trách nhiệm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước giao Cơ quan Thường trực phối hợp với Văn phòng hoàn thiện thông báo kết luận để theo dõi, đôn đốc; các thành viên Ban Chỉ đạo kiểm tra theo phân công.Kết quả phải thể hiện ở việc vướng mắc được tháo gỡ, quyền được bảo vệ, nguồn lực được khơi thông và củng cố niềm tin của nhân dân đối với hệ thống luật pháp, tư pháp.