Những ưu đãi từ Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đang được các DN biến thành lợi thế cạnh tranh, thông qua việc đáp ứng quy tắc xuất xứ, tìm kiếm đối tác, mở rộng kênh phân phối và thích ứng với yêu cầu của từng thị trường. CPTPP được xác định không chỉ là thị trường tiêu thụ, còn là nơi cung cấp nguyên liệu và giúp đa dạng hóa chuỗi cung ứng đối với các DN.

Cơ hội đa dạng hóa thị trường từ CPTPP

Ở lĩnh vực có hoạt động xuất khẩu tới thị trường Mỹ và các thị trường truyền thống, bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam (VEIA) đánh giá, CPTPP có ý nghĩa rất lớn với ngành điện tử ở quy mô trải rộng 12 quốc gia. Đây là cơ hội đa dạng hóa thị trường không chỉ ở khía cạnh bán hàng sang các quốc gia CPTPP, còn là thị trường cung cấp linh phụ kiện hết sức quan trọng cho các DN trong VEIA.

Đáng chú ý, các tiêu chuẩn về kỹ thuật, yêu cầu mua hàng, điều kiện cung cấp hàng của mỗi đối tác, mỗi quốc gia trong CPTPP đều có những đặc thù riêng. VEIA xác định rất rõ vai trò của mình không chỉ tuyên truyền về CPTPP, còn là cầu nối tiên phong đưa các DN Việt Nam đến với các DN ở thị trường CPTPP và ngược lại.

Cụ thể với thị trường CPTPP, VEIA thúc đẩy mạnh hơn kết nối theo hướng B2B thực chất, không chỉ tổ chức hội thảo hay để cho DN tìm hiểu về CPTPP, hiệp hội tạo điều kiện để DN gặp trực tiếp nhà mua hàng, nhà phân phối, nhà cung ứng và các đối tác công nghệ.

“Hướng tận dụng CPTPP không phải là DN nào cũng nhất thiết tự mình phải xuất khẩu 1 sản phẩm hoàn chỉnh. Với 1 DN nhỏ vẫn hoàn toàn có thể tham gia chuỗi cung ứng của 1 DN lớn và trở thành nhà cung ứng linh kiện, vật liệu, modul hoặc 1 công đoạn sản xuất trong chuỗi cung ứng đó”, bà Hương nói và khẳng định, CPTPP không chỉ mở ra cơ hội xuất khẩu trực tiếp, còn mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng trong khu vực, nên thương mại hai chiều cung - cầu đều rất quan trọng.

Cần phải phân biệt thật rõ giữa lợi thế khi tiếp cận thị trường do CPTPP mang lại với năng lực cạnh tranh thực sự của DN, bà Nguyễn Thị Trang, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Mexico nêu rõ, CPTPP tạo cho hàng Việt Nam lợi thế về thuế quan nếu đáp ứng đúng quy tắc xuất xứ, vừa có thể tận dụng thành lợi thế cạnh tranh, khi Mexico đưa ra một loạt chính sách điều chỉnh về thuế nhập khẩu. Những chính sách này tăng cường bảo vệ một số ngành sản xuất trong nước, áp thuế bổ sung đối với một số hàng nhập khẩu từ các quốc gia châu Á không có quan hệ FTA với Mexico.

“CPTPP tạo ra nhu cầu thị trường, nhưng khả năng chuyển cơ hội thành đơn hàng vẫn phụ thuộc rất lớn vào chính năng lực của DN. Do đó, câu hỏi DN cần đặt ra không chỉ là CPTPP giúp giảm được bao nhiêu % thuế, quan trọng hơn là DN có gì để đáp ứng yêu cầu của nhà mua hàng, của thị trường khi tham gia vào một thị trường mới”, bà Trang đề cập.

Chuyển hướng không có nghĩa “bỏ trứng vào một giỏ”

Khuyến nghị các DN cần có sự chuẩn bị để có thể chuyển hướng thành công, giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống và nâng cao sức cạnh tranh từ CPTPP, ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) cho biết, CPTPP là hiệp định tiêu chuẩn cao, không chỉ đề cập những vấn đề truyền thống như thuế, quy tắc xuất xứ hay kiểm dịch, còn đề cập đến các vấn đề phi truyền thống như lao động, môi trường... điểm này sẽ phát sinh những vấn đề khó khăn đối với các DNNVV nếu không có sự tư vấn, hỗ trợ.

Hơn nữa trong bối cảnh hiện nay, vấn đề liên quan đến đứt gãy chuỗi cung ứng, khả năng chống chịu ngày càng quan trọng, cho nên một trong những năng lực DN cần phát triển đó là năng lực xây dựng, năng lực tổ chức lại chuỗi cung ứng để không phụ thuộc vào 1 nguồn cung ứng. CPTPP là một sự lựa chọn rất thích hợp cho các DN muốn đa dạng, tổ chức lại chuỗi cung ứng.

“Dù đa dạng thị trường nhưng DN cũng không nên quên thị trường truyền thống. DN đa dạng hóa để hạn chế, giảm thiểu rủi ro trước những biến động của chính sách, của thị trường nhưng không có nghĩa giảm kim ngạch quá nhanh, quá gấp dẫn đến lợi bất cập hại. DN phải có một chiến lược cân bằng, có đa dạng nhưng có lộ trình vừa phải, mấu chốt nhất là không “bỏ trứng vào một giỏ” thị trường cũng như nguồn cung ứng nguyên liệu.

Hiệp định CPTPP sẽ tiếp tục là 1 trong những khuôn khổ quan trọng, giúp Việt Nam mở rộng không gian thương mại. Từ câu chuyện khai thác không gian CPTPP, thông điệp đặt ra cho DN Việt Nam không phải chuyển từ thị trường này sang thị trường khác. Điều cần thiết là chủ động mở rộng không gian kinh doanh, phân tán rủi ro và xây dựng năng lực cạnh tranh đủ mạnh để hiện diện lâu dài, bền vững tại các thị trường có nhiều lợi thế, dư địa.

Với mỗi FTA chỉ thực sự tạo ra giá trị khi DN biết biến cam kết thành năng lực cạnh tranh. Đó là khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ, bảo đảm chất lượng, chủ động nguồn cung, kiểm soát logistics, hiểu thị trường, xây dựng quan hệ với đối tác và quản trị tốt các rủi ro thương mại.