Chiều 28/9, tại Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách lần thứ nhất, nhiệm kỳ khóa XVI, các đại biểu đã đóng góp ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.

Phân cấp đi cùng giải trình

Đồng tình với sự cần thiết sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường nhằm tăng cường phân cấp, phân quyền, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và nâng cao hiệu quả quản lý chất thải, đại biểu Đặng Ngọc Huy(đoàn Quảng Ngãi) đề nghị chuyển việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn từ nghĩa vụ riêng lẻ sang trách nhiệm của cả chuỗi.

Đánh giá quy định tại Điều 75 giao Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh tổ chức phân loại theo điều kiện địa phương là hợp lý nhưng chưa đủ, đại biểu Huynhấn mạnh phân loại tại nguồn chỉ là mắt xích đầu tiên của chuỗi (phân loại, lưu giữ, thu gom, vận chuyển, trung chuyển, tái chế và xử lý).

Do đó, Điều 75 và các điều liên quan phải thể hiện rõ nguyên tắc: Nghĩa vụ phân loại của người dân phát sinh chất thải rắn gắn với trách nhiệm bảo đảm tiếp nhận, thu gom, vận chuyển và xử lý tương ứng.

Đại biểu Đặng Ngọc Huy cũng đề nghị phân cấp phải đi cùng trách nhiệm giải trình. Trao quyền cho UBND cấp tỉnh quyết định lộ trình là cần thiết, nhưng luật cần giao Chính phủ quy định khung tiêu chí tối thiểu và thời hạn. Trên cơ sở đó, UBND cấp tỉnh công khai lộ trình, phạm vi, phương thức và tiến độ; địa phương nào chưa làm được phải công khai lý do, thời hạn khắc phục và trách nhiệm của cơ quan liên quan để bảo đảm nguyên tắc "địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm".

Bên cạnh đó, đại biểu Đặng Ngọc Huy đề xuất cơ chế trách nhiệm hai chiều tại Điều 77: Cơ sở thu gom có quyền từ chối thu gom chất thải không phân loại đúng quy định thì khi người dân phân loại đúng, đơn vị thu gom cũng phải thu gom đúng. Cần bổ sung nguyên tắc cơ sở thu gom, vận chuyển có trách nhiệm duy trì sự phân loại, không được trộn lẫn các dòng chất thải đã phân loại, đồng thời quy định về kiểm tra, giám sát và xử lý đơn vị vi phạm. Phân loại chất thải tại nguồn phải là trách nhiệm của cả hệ thống, trong đó Nhà nước làm nhiệm vụ cùng người dân.

Phải rõ cơ chếchịu trách nhiệm

Góp ý về quy định Chủ tịch UBND các tỉnh chịu trách nhiệm về ô nhiễm môi trường xảy ra trên địa bàn (khoản 4 dự thảo), đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương (Đoàn Khánh Hòa)nhận định ô nhiễm thường liên quan đến nhiều chủ thể (doanh nghiệp gây ô nhiễm liên quan công tác quản lý nhà nước các cấp, cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, cơ quan quản lý chuyên ngành, thậm chí liên tỉnh).

Nếu chỉ quy định Chủ tịch UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm mà không quy định rõ các chủ thể chịu trách nhiệm liên đới cũng như mối quan hệ tổ chức thực hiện thì quy định người đứng đầu chỉ dừng ở mức nguyên tắc.

Để đảm bảo tính khả thi, đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương đề nghị rà soát, bổ sung quy định xác định rõ cơ quan chủ trì xử lý và cơ quan phối hợp xử lý. Đồng thời, cần bổ sung quy định đảm bảo các điều kiện về nguồn lực cho địa phương (nguồn nhân lực, kinh phí, hạ tầng phân cấp, kiểm tra và xử lý ô nhiễm).

Đối với quy định phân loại và quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại khoản 2 Điều 75, đại biểu Hương đề nghị bổ sung quy định giao Chính phủ quy định thống nhất về tiêu chí kỹ thuật và yêu cầu tối thiểu của các nhóm chất thải, còn UBND cấp tỉnh quyết định phương thức tổ chức thực hiện. Việc này giúp tránh trường hợp mỗi địa phương quy định quá khác nhau về cách phân loại, bao bì, phương thức lưu giữ, thu gom gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp hoạt động trên nhiều địa bàn hoặc khu vực giáp ranh.

Liên quan đến quản lý chất thải từ hoạt động cải tạo, phá dỡ công trình xây dựng của hộ gia đình, cá nhân, đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương thống nhất quy định phải thu gom và chuyển giao cho cơ sở có chức năng xử lý hoặc đổ thải theo quy định của UBND cấp tỉnh.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc: Trách nhiệm chuyển giao của hộ gia đình, cá nhân phải gắn liền với trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc bố trí trước các điểm tiếp nhận, cơ sở xử lý hoặc cơ chế thu gom phù hợp, thuận tiện và công khai cho người dân thực hiện.