Phát biểu tại buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu phải xây dựng Chỉ thị của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giải quyết các vụ án dân sự, hành chính trong tình hình mới, đồng thời nhấn mạnh, đây phải là văn bản xác lập rõ yêu cầu lãnh đạo của Đảng, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức Đảng và người đứng đầu; đồng thời đảm bảo nguyên tắc xét xử độc lập, kiểm soát quyền lực và phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; tăng cường giám sát của các cơ quan dân cử và giám sát của Đảng trong công tác này.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, thời gian qua, mặc dù số lượng vụ, việc dân sự, hành chính tăng, tính chất ngày càng phức tạp, các cấp ủy, tổ chức Đảng và cơ quan tư pháp đã có nhiều cố gắng, đạt kết quả tích cực. Tòa án nỗ lực nâng cao chất lượng giải quyết, xét xử; tỷ lệ thụ lý, giải quyết liên tục tăng. Viện kiểm sát tăng cường kiểm sát việc tuân theo pháp luật.

Công tác thi hành án đạt tỷ lệ 91% số việc có điều kiện thi hành. Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng từng bước được tăng cường. Tuy nhiên, tình trạng án tồn đọng, kéo dài chưa được khắc phục triệt để. Số bản án, quyết định bị hủy còn cao. Pháp luật về dân sự, hành chính còn chồng chéo, việc áp dụng có lúc chưa thống nhất. Phối hợp trong cung cấp chứng cứ, giám định, định giá tài sản chưa đáp ứng yêu cầu. Hiệu lực thi hành bản án hành chính còn thấp. Việc kiểm soát quyền lực và chuyển đổi số trong lĩnh vực này chưa được chú trọng đúng mức. Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng ngừa, giải quyết tranh chấp dân sự, hành chính và thi hành án.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các cấp ủy, tổ chức Đảng, nhất là người đứng đầu phải quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên, kịp thời phát hiện những vấn đề nổi lên, những vụ việc tồn đọng kéo dài, những sơ hở dễ phát sinh sai phạm, tiêu cực. Lãnh đạo phải đúng nguyên tắc, tuyệt đối không can thiệp trái pháp luật vào những hoạt động xét xử, đồng thời cũng không được lấy lý do độc lập xét xử để buông lỏng lãnh đạo, kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực.

Đồng thời phải tiếp tục hoàn thiện đồng bộ pháp luật về phòng ngừa, giải quyết các tranh chấp dân sự, hành chính và thi hành án. Hoàn thiện pháp luật phải đảm bảo nguyên tắc, đảm bảo quyền của người dân được bảo vệ liên tục từ phòng ngừa tranh chấp đến thi hành bản án, khắc phục khoảng trống trách nhiệm giữa các cơ quan, khắc phục những quy định chồng chéo, mâu thuẫn, những khoảng trống pháp luật và những thủ tục không cần thiết để làm kéo dàiquá trình giải quyết.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ đạo:“Phải tăng cường phối hợp, khắc phục tình trạng chia cắt giữa các cơ quan và các khâu của quá trình giải quyết; mở rộng hợp tác quốc tế trong giải quyết tranh chấp. Phải làm rõ cơ chế phối hợp giữa tòa án, viện kiểm sát, cơ quan thi hành án, công an, chính quyền địa phương, các cơ quan quản lý đất đai, tài sản, ngân hàng, thuế, giám định, định giá, đấu giá;...nhất là trong cung cấp chứng cứ, xác minh tài sản, áp dụng các biện pháp ngăn chặn và thi hành án, xử lý những vụ việc phức tạp, kéo dài. Khắc phục tình trạng mỗi cơ quan chịu trách nhiệm một đoạn, từng ngành đều hoàn thành chỉ tiêu nhưng vụ việc của người dân thì vẫn chưa kết thúc được. Phải xác định rõ trách nhiệm từng khâu và trách nhiệm đối với kết quả cuối cùng. Việc thuộc thẩm quyền cơ quan nào thì cơ quan đó phải chủ động giải quyết, không đùn đẩy, không chờ đợi lẫn nhau”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu phải tăng cường kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giải quyết án dân sự, hành chính và thi hành án. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, phải nhận diện đầy đủ những nguy cơ tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ngay trong từng khâu, từng công đoạn để chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, không đợi có sai phạm rồi mới kiểm tra, xử lý.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu 8 nhiệm vụ, trong đó tập trung rà soát tổng thể pháp luật, cơ chế, chính sách và tổ chức vận hành của hệ thống phòng ngừa, giải quyết tranh chấp dân sự, hành chính. Trọng tâm là phát hiện những quy định mâu thuẫn, chồng chéo, những khoảng trống giữa hòa giải, trọng tài, xét xử, kiểm sát và thi hành án; những quy định tạo ra thủ tục không cần thiết hoặc làm kéo dài việc giải quyết tranh chấp. Trên cơ sở đó, phân rõ nội dung có thể sửa ngay, nội dung cần sửa luật, những luật phải sửa và những vấn đề lớn để báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư xem xét cho chủ trương.

“Đảng ủy Tòa án nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp với Đảng ủy Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Ban Nội chính Trung ương và các cơ quan liên quan rà soát, lập danh mục nhữngvụ án dân sự, hành chính kéo dài nhiều năm, xét xử nhiều lần và có nhiều khiếu nại và còn vướng mắc lớn; phân loại từng vụ việc, xác định rõ vướng mắc ở đâu, trách nhiệm thuộc về cơ quan nào, đề xuất các phương án xử lý.

Ban cán sự đảng Chính phủ chỉ đạo Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan mở một đợt rà soát xử lý các vụ việc thi hành án tồn đọng kéo dài; rà soát, phân loại các vụ việc có điều kiện thi hành nhưng chậm thi hành, vụ việc có giá trị lớn, tài sản, dự án bị kê biên, phong tỏa, ách tắc kéo dài, xác định rõ nguyên nhân và trách nhiệm để ra phương án xử lý; đồng thời rà soát những việc thi hành bản án hành chính, nhất là với những trường hợp cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền chậm hoặc không chấp hành, xử lý trách nhiệm theo quy định. Đồng thờiphối hợp với các tỉnh ủy, thành ủy lãnh đạo, chỉ đạo khắc phục cáctồn đọng trong thi hành án hành chính”, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước giao Ủy ban Kiểm tra Trung ương chủ trì, phối hợp với Ban Nội chính Trung ương và các cấp ủy, tổ chức Đảng có liên quan tăng cường kiểm tra, giám sát việc lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện những nhiệm vụ giải quyết án dân sự, hành chính, thi hành án; lựa chọn một số chuyên đề, lĩnh vực, vụ án có thể kiểm tra, giám sát, rút kinh nghiệm chung; vừa xử lý nghiêm sai phạm nếu có, vừa phát hiện sơ hở trong cơ chế kiểm soát quyền lực để có kiến nghị khắc phục.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, sau cuộc họp này, các cơ quan khẩn trương tổ chức thực hiện các nhiệm vụ có liên quan; việc đã rõ thì làm ngay, việc còn vướng thì chủ động tháo gỡ, không đùn đẩy, không chờ đợi lẫn nhau. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu từng nhiệm vụ phải xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, sản phẩm, tiến độ. Ban Nội chính Trung ương sẽ theo dõi, đôn đốc chung việc thực hiện kết luận này, định kỳ tổng hợp báo cáo Ban Chỉ đạo để hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật.