Vào cuối tháng 5/2026, Tổng thống Ukraine Zelensky nói với các nghị sĩ thuộc đảng Người phục vụ Nhân dân rằng, cơ hội để chấm dứt cuộc chiến đang đến gần. Sau đó, người đứng đầu cơ quan tình báo quân sự Ukraine, ông Kyrylo Budanov, cũng đưa ra đánh giá tương tự, cho rằng việc chấm dứt cuộc chiến giữa Nga và Ukraine trước mùa đông năm 2026 là khả thi.

Thời gian gần đây, đà tiến công của Nga được cho là đang chững lại, trong khi Ukraine tăng cường các cuộc tấn công tầm xa và mở rộng phạm vi hoạt động sâu hơn vào lãnh thổ Nga. Tuy nhiên, theo các quan chức Ukraine, bức tranh thực tế phía sau hậu trường phức tạp hơn đáng kể so với những tín hiệu tích cực được thể hiện trong các đánh giá công khai.

Thiếu hụt phòng không làm giảm bớt sự lạc quan của Ukraine

Các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ làm trung gian gần như đình trệ kể từ tháng 2/2026. Theo các quan chức Ukraine và Mỹ, việc Washington bị cuốn vào cuộc đối đầu với Iran là một trong những nguyên nhân chính khiến tiến trình đàm phán mất đà.

Trên thực địa, tình trạng thiếu hụt năng lực phòng không đang làm lu mờ những tín hiệu tích cực mà Ukraine đạt được. Các quan chức Ukraine cũng thừa nhận Kiev vẫn sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng trong những tháng tới.

Một trong những thách thức lớn nhất là Ukraine ngày càng thiếu hụt nghiêm trọng hệ thống phòng không, đặc biệt là năng lực đánh chặn tên lửa đạn đạo. Tổng thống Zelensky đã gửi thư cho Tổng thống Mỹ Trump cảnh báo về điều này.

“Bức thư đề cập đến các cuộc tấn công của Nga vào Kiev, kế hoạch tấn công tiếp theo mà Moscow có thể thực hiện và việc Ukraine gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn cung”, một quan chức Ukraine giấu tên cho biết.

Theo quan chức này, năng lực phòng không là nhu cầu thiết yếu hằng ngày đối với Ukraine, trong khi việc bảo đảm các phương tiện đánh chặn tên lửa đạn đạo đang trở nên đặc biệt cấp bách. Đến thời điểm hiện tại, Tổng thống Trump chưa đưa ra phản hồi công khai. Nhà Trắng cũng không cho biết liệu ông Trump đã nhận được bức thư hay chưa.

Lời kêu gọi của ông Zelensky được đưa ra trong bối cảnh Nga gia tăng cường độ các cuộc tập kích vào thủ đô Kiev, sử dụng nhiều loại tên lửa khác nhau, gây áp lực đáng kể lên mạng lưới phòng không của Ukraine. Theo một quan chức cấp cao trong chính phủ Ukraine, số lượng tên lửa dự trữ của tổ hợp Patriot mà Ukraine đang có hiện ở mức rất thấp, do Kiev tiếp tục gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn cung tên lửa do Mỹ sản xuất.

Nhìn thấy cơ hội trong khó khăn

Đáng chú ý chính những thách thức mà Ukraine đang đối mặt lại được nhiều quan chức nước này xem là cơ sở cho một cơ hội ngoại giao hiếm có.

Ngày 25/5, Tổng thống Zelensky đã gặp các nghị sĩ thuộc đảng cầm quyền Người phục vụ Nhân dân và cho biết khả năng chấm dứt “giai đoạn nóng” của cuộc chiến đang được xem xét, với điều kiện Ukraine nhận được các bảo đảm an ninh cần thiết.

“Ông ấy phát biểu rất thận trọng, nhưng cho rằng có thể sẽ xuất hiện một số kết quả vào mùa thu”, một người tham dự cuộc họp cho biết.

Một trong những yếu tố quan trọng phía sau đánh giá này là cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ dự kiến diễn ra vào tháng 11/2026. Theo các quan chức Ukraine, căng thẳng giữa chính quyền Tổng thống Donald Trump và Iran đã tạo thêm áp lực đối với Nhà Trắng trong bối cảnh thời gian tới cuộc bầu cử không còn nhiều. Kiev cho rằng Washington ngày càng có động lực thúc đẩy một thành tựu đối ngoại ở các mặt trận khác.

“Đến thời điểm diễn ra bầu cử, họ muốn tình hình ở Ukraine phải ổn định. Họ muốn thuyết phục Nga chấp nhận một kế hoạch như vậy, còn chúng tôi muốn tham gia đàm phán trên cơ sở bảo đảm được các lợi ích an ninh của mình”, một quan chức cấp cao Ukraine nhấn mạnh.

Theo một số nguồn tin, Washington đang chuẩn bị nỗ lực mới nhằm thúc đẩy các cuộc đàm phán để chấm dứt cuộc chiến giữa Nga và Ukraine. Việc cải thiện vị thế trên chiến trường sẽ giúp Kiev củng cố đòn bẩy đàm phán. Ông Zelensky đã trao đổi với phía Mỹ rằng thời điểm hiện nay có thể là cơ hội thuận lợi nhất để thúc đẩy một thỏa thuận ngừng bắn. Tuy nhiên, khoảng thời gian này có thể không kéo dài. Một mùa đông mới có nguy cơ kéo theo các đợt tấn công tiếp theo của Nga nhằm vào hạ tầng năng lượng Ukraine, trong khi tình trạng thiếu hụt năng lực phòng không vẫn chưa được khắc phục.

Bên cạnh đó, cũng xuất hiện những dấu hiệu cho thấy Moscow có thể đang điều chỉnh cách tiếp cận của nước này. Tháng 5 vừa qua, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Nga kỳ vọng các cuộc đàm phán hòa bình sẽ được nối lại. Đây được xem là sự thay đổi đáng chú ý sau nhiều tháng Moscow khẳng định đàm phán không phải ưu tiên hàng đầu.

Dù vậy, trở ngại lớn nhất vẫn là những khác biệt sâu sắc trong lập trường của hai bên. Ukraine cho rằng việc đóng băng chiến tuyến hiện tại là cơ sở thực tế nhất để tiến tới một lệnh ngừng bắn. Trái lại, Nga tiếp tục yêu cầu quân đội Ukraine rút khỏi các khu vực thuộc Donbass mà Kiev đang kiểm soát. Moscow cảnh báo rằng nếu Ukraine không tự nguyện rút quân, lực lượng Nga sẽ giành quyền kiểm soát các khu vực này bằng biện pháp quân sự. Theo tình báo Ukraine, Moscow có thể đang đặt mục tiêu hoàn tất việc kiểm soát khu vực này vào tháng 9/2026.