Sắp xếp lại mạng lưới trường học công lập không chỉ là yêu cầu về tinh gọn bộ máy, mà còn là bước đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, sử dụng hiệu quả nguồn lực và đáp ứng yêu cầu đổi mới mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là giảm đầu mối, mà còn xây dựng hệ thống trường học hoạt động hiệu quả, đáp ứng tốt hơn yêu cầu giáo dục trong giai đoạn mới.

Ổn định tổ chức, bảo đảm quyền lợi học sinh

Từ chủ trương chung, việc sắp xếp mạng lưới trường học đang được các địa phương triển khai theo những cách làm phù hợp với điều kiện thực tế. Tại phường Ngọc Hà (Hà Nội), quá trình này được thực hiện theo hướng tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản trị nhưng vẫn bảo đảm quyền lợi của học sinh, ổn định đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trước thềm năm học 2026-2027.

Theo bà Ngô Thị Thúy Lan, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Ngọc Hà, ngay sau khi tiếp nhận các văn bản chỉ đạo của Trung ương và thành phố, Đảng ủy phường đã chỉ đạo UBND phường rà soát thực trạng mạng lưới trường học, từ đó xây dựng đề án sắp xếp theo đúng các tiêu chí, quy định của cấp có thẩm quyền.

Tuy nhiên, theo bà Lan, khó khăn lớn nhất trong quá trình triển khai không nằm ở việc xây dựng phương án mà ở tâm tư của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên các nhà trường: “Ngay khi triển khai, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên cũng có những suy nghĩ, lo lắng trước khả năng xáo trộn và sự thiếu ổn định trước thềm năm học mới”.

Để tháo gỡ những băn khoăn này, phường Ngọc Hà xác định công tác tuyên truyền, tạo sự đồng thuận trong đội ngũ là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Địa phương tổ chức các cuộc trao đổi, đối thoại với cán bộ quản lý các trường, đồng thời tổ chức họp, lấy ý kiến để lựa chọn phương án tổ chức phù hợp, trong đó cân nhắc giữa mô hình đa cơ sở và liên cấp.

“Chúng tôi đã làm tốt công tác tuyên truyền để ổn định tâm lý đội ngũ, đồng thời trao đổi, đối thoại và lấy ý kiến để lựa chọn phương án phù hợp nhất, bảo đảm việc vận hành mô hình sau sắp xếp thuận lợi. Về cơ bản, mọi người đều đồng tình với phương án tổ chức theo mô hình đa cơ sở”, bà Lan cho biết.

Việc tạo sự đồng thuận từ đội ngũ ngay trong quá trình xây dựng phương án được xem là yếu tố quan trọng giúp phường hạn chế xáo trộn khi chuyển sang mô hình tổ chức mới, nhất là trong thời điểm năm học mới đang cận kề.

Không để việc sắp xếp làm ảnh hưởng quyền lợi học sinh

Một trong những yêu cầu được phường Ngọc Hà đặt lên hàng đầu là bảo đảm quyền lợi của học sinh, không làm gián đoạn việc học tập và không tạo ra những thay đổi bất hợp lý về địa điểm học, sĩ số hay chất lượng giáo dục.

Bà Ngô Thị Thúy Lan khẳng định, việc ổn định tổ chức bộ máy sau sắp xếp được địa phương đặc biệt quan tâm. Trong đó, quyền lợi của học sinh được bảo đảm, không có sự xáo trộn về trường, lớp sau khi hoàn thành sắp xếp.

“Các em học sinh vẫn có quyền học tập tại những ngôi trường đã đăng ký trước khi thực hiện sắp xếp. Công tác tuyển sinh đã được hoàn thành trước thời điểm sắp xếp nên sĩ số các lớp, việc tổ chức dạy và học cơ bản không có sự thay đổi”, bà Lan nói.

Cũng theo bà Lan, cùng với việc bảo đảm quyền lợi học sinh, phường cũng đặt yêu cầu duy trì chất lượng giáo dục và ổn định đội ngũ lên hàng đầu. Các cán bộ quản lý được giao nhiệm vụ tại các trường sau sắp xếp đều xác định rõ trách nhiệm trong việc duy trì nền nếp, đồng thời tạo dư địa để phát triển giáo dục địa phương.

“Các cán bộ quản lý nhận nhiệm vụ đều cam kết sẽ cố gắng duy trì sự ổn định, đồng thời tạo dư địa cho sự phát triển giáo dục của Ngọc Hà, qua đó đóng góp vào sự phát triển giáo dục của Thủ đô trong thời gian tới, thực hiện đúng tinh thần Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị”, bà Lan cho hay.

Sau sắp xếp, mô hình quản trị nhà trường chuyển từ việc mỗi điểm trường có 1 ban giám hiệu sang mô hình một trường nhiều cơ sở, với cán bộ quản lý được phân công phụ trách từng phân hiệu. Để mô hình mới vận hành ổn định, phường Ngọc Hà chỉ đạo các trường kiện toàn tổ chức Đảng, tổ chuyên môn, tổ văn phòng, đồng thời ban hành quy chế hoạt động, phân công nhiệm vụ theo hướng “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”, bảo đảm duy trì hoạt động dạy học ngay từ đầu năm học mới.

Tinh gọn 19 cán bộ quản lý, phần lớn trở lại làm giáo viên

Từ yêu cầu ổn định tổ chức, bảo đảm hoạt động giáo dục sau sắp xếp, thực tế tại phường Khương Đình (Hà Nội) cho thấy, việc tinh gọn mạng lưới trường học cũng kéo theo những thay đổi đáng kể về số lượng đầu mối và đội ngũ quản lý.

Sau khi sắp xếp, số trường học trên địa bàn phường Khương Đình giảm từ 15 trường, gồm 7 trường mầm non, 4 trường tiểu học và 4 trường trung học cơ sở, xuống còn 7 trường, gồm 2 trường mầm non, 3 trường tiểu học và 2 trường trung học cơ sở.

Theo bà Đỗ Thúy Huyền, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Khương Đình, việc tổ chức, sắp xếp lại các trường trên địa bàn được triển khai sát sao, bám sát tinh thần chỉ đạo từ Trung ương đến thành phố và các sở, ban, ngành.

“Về cơ bản, tất cả các trường trên địa bàn vẫn thực hiện theo đúng tinh thần chỉ đạo là giảm đúng 50%. Phường Khương Đình từ 15 trường giảm xuống còn 7 trường, cơ bản đạt yêu cầu giảm khoảng 50%, thực tế giảm 53%, theo đúng kế hoạch của UBND thành phố”, bà Huyền cho biết.

Cùng với việc giảm đầu mối trường học, đội ngũ quản lý tại các đơn vị cũng được sắp xếp lại. Cụ thể, khối mầm non giảm 10 cán bộ quản lý, khối tiểu học giảm 3 cán bộ quản lý và khối trung học cơ sở giảm 6 cán bộ quản lý.Trong số này, phần lớn được bố trí trở lại làm giáo viên; một số trường hợp được tạo điều kiện biệt phái sang các đơn vị khác hoặc nghỉ công tác theo nguyện vọng (chế độ 154).

Bên cạnh việc bố trí nhân sự quản lý cho các trường mới sau sắp xếp, phường Khương Đình cũng linh hoạt phân công công việc cho cán bộ quản lý cũ, phù hợp với nguyện vọng và điều kiện của từng cá nhân.

Theo bà Huyền, có những cán bộ đã công tác trong ngành giáo dục 35 năm, trong đó khoảng 15 năm làm công tác quản lý, đến nay còn 5-6 năm công tác. Những người này vẫn mong muốn tiếp tục làm giáo viên tại trường. Một số cán bộ quản lý khác có nguyện vọng biệt phái sang các phòng, ban chuyên môn của phường hoặc đơn vị sự nghiệp cũng được địa phương tạo điều kiện.

“Đội ngũ quản lý cơ bản rất đồng thuận với phương án bố trí, sắp xếp vì sự nghiệp giáo dục và sự phát triển của nhà trường. Dù không còn giữ chức vụ quản lý, nhiều người vẫn mong muốn tiếp tục công tác tại trường với vai trò giáo viên.

Với những trường hợp có nguyện vọng nghỉ công tác, UBND phường cũng tạo điều kiện giải quyết theo nguyện vọng. Chẳng hạn, một phó hiệu trưởng có chuyên môn thể dục thể thao mong muốn chuyển sang công tác tại Trung tâm Văn hóa - Thông tin của phường và được tạo điều kiện. Nhìn chung, phần lớn cán bộ quản lý sau sắp xếp đều mong muốn tiếp tục làm giáo viên”, bà Huyền thông tin.

Sau sắp xếp, dù số lượng đầu mối quản lý giảm nhưng không ảnh hưởng đến công tác chỉ đạo, điều hành cũng như hoạt động giáo dục. Về nhân viên, mỗi trường được bố trí 2 kế toán và 1 nhân viên văn thư theo quy định. Đội ngũ giáo viên, người lao động và các nhân viên khác cơ bản được giữ nguyên.

Qua thực tế triển khai tại phường Ngọc Hà và phường Khương Đình, có thể thấy, việc sắp xếp mạng lưới trường học đang được thực hiện theo hướng vừa tinh gọn đầu mối, vừa bảo đảm tính ổn định trong hoạt động giáo dục. Việc giảm số lượng trường và cán bộ quản lý chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi nguồn lực được phân bổ hợp lý, đội ngũ yên tâm công tác và quyền lợi học sinh được đặt ở vị trí trung tâm. Đây cũng là cơ sở để mô hình trường học sau sắp xếp vận hành ổn định, từng bước nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng giáo dục trong năm học 2026-2027.