Robot chiến đấu lộ điểm yếu

Theo các đơn vị quân đội Ukraine, nước này đang tìm cách giảm tối đa sự hiện diện của binh lính trong những nhiệm vụ có mức độ rủi ro cao bằng cách sử dụng robot và thiết bị bay không người lái. Công nghệ hiện nay cho phép người điều khiển vận hành một số loại robot chiến đấu từ khoảng cách hàng chục km.

Nhờ đó, người điều khiển có thể tránh xa hỏa lực của Nga. Dù các robot mặt đất không người lái (UGV) có thể thay thế binh lính trong nhiều nhiệm vụ nguy hiểm, những nhân sự khác vẫn phải tiếp cận khu vực giao tranh để chuẩn bị, triển khai, bảo trì và thu hồi thiết bị.

Trao đổi với báo chí, ông Oleksandr Yabchanka, chỉ huy bộ phận hệ thống robot thuộc Tiểu đoàn “Da Vinci Wolves” của Ukraine, cho biết: “Hiện tại, sự tham gia của con người là bắt buộc và không thể thiếu”.

Chỉ huy này giải thích, binh lính phải thay pin, bảo trì và khắc phục các sự cố kỹ thuật cho robot. Để duy trì hoạt động của thiết bị, đôi khi họ còn phải thay thế những bộ phận bị hư hỏng, sửa chữa lốp thủng hoặc bổ sung đạn dược.

Các robot này thường được thiết kế với chi phí tương đối thấp, cho phép quân đội chấp nhận tổn thất về thiết bị nếu cần thiết. Điều này giúp hạn chế thiệt hại tài chính trong trường hợp robot bị phá hủy. Với mục tiêu hàng đầu là bảo vệ binh lính, các đơn vị có thể quyết định không mạo hiểm tính mạng con người để thu hồi robot bị hư hỏng. Dù vậy, sự hỗ trợ trực tiếp của con người vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động của các hệ thống robot.

Nhiều loại robot được thiết kế theo hướng linh hoạt, có thể điều chỉnh cấu hình để thực hiện các nhiệm vụ khác nhau. Nhờ đó, binh lính chỉ cần thay đổi thiết bị gắn kèm thay vì sử dụng một robot riêng cho từng nhiệm vụ.

Ông David Roberts, Giám đốc điều hành (CEO) ARX Robotics UK, chi nhánh tại Anh của công ty công nghệ quốc phòng Đức ARX Robotics, cho hay các robot của hãng, trong đó có những thiết bị đang được triển khai tại Ukraine, có thể chuyển đổi cấu hình chỉ trong “vài giây”.

Robot có thể được điều chỉnh để phục vụ vận chuyển hậu cần, liên lạc hoặc những nhiệm vụ khác theo yêu cầu của quân đội. Khả năng này giúp tăng tính linh hoạt trong tác chiến, nhưng binh lính vẫn phải tiếp cận đủ gần để thực hiện việc thay đổi cấu hình.

Các đội hỗ trợ luôn tìm cách duy trì khoảng cách lớn nhất có thể với khu vực giao tranh. Tuy nhiên, phạm vi hoạt động và những hạn chế kỹ thuật của robot khiến việc này không phải lúc nào cũng khả thi.

Ông Yabchanka nhấn mạnh: “Triết lý của chúng tôi trước hết là bảo toàn nhân lực. Vì vậy, chúng tôi cố gắng bố trí binh lính ở vị trí xa nhất so với chiến tuyến và những khu vực nguy hiểm nhất, hay còn gọi là ‘vùng tử địa’”.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với người điều khiển robot và các chuyên gia tác chiến điện tử. Theo ông Yabchanka, khoảng cách mà họ có thể duy trì với tiền tuyến phụ thuộc vào điều kiện thực tế và năng lực kỹ thuật, nhưng nguyên tắc chung vẫn là hạn chế tối đa nguy cơ đối với nhân lực.

Bài toán bảo trì robot ngay sát chiến tuyến

Một số công ty Ukraine cũng triển khai nhân viên đến các khu vực gần giao tranh để bảo đảm robot hoạt động liên tục.

DevDroid, nhà sản xuất phương tiện mặt đất không người lái của Ukraine, cho biết robot của hãng phải hoạt động trong những điều kiện khắc nghiệt như bụi bẩn, nhiệt độ cao, va đập và tác động của tác chiến điện tử. Sau một số nhiệm vụ, thiết bị cần được kiểm tra, cập nhật phần mềm hoặc sửa chữa.

Để đáp ứng yêu cầu này, công ty triển khai các đội kỹ thuật lưu động đến hỗ trợ những đơn vị sử dụng robot, kể cả tại các khu vực gần tiền tuyến, nhằm duy trì khả năng hoạt động của thiết bị.

Một thách thức khác là công nghệ tự hành của robot mặt đất vẫn đang ở giai đoạn phát triển ban đầu, theo ông Yabchanka.

Dù đã đạt được những tiến bộ đáng kể, phần lớn robot mặt đất hiện vẫn phụ thuộc vào điều khiển từ xa, thay vì tự định hướng và hoàn thành nhiệm vụ một cách độc lập. Điều này khiến chúng có nguy cơ bị mắc kẹt khi gặp sự cố.

Sự phụ thuộc vào kết nối liên lạc liên tục cũng hạn chế khả năng bố trí người điều khiển ở những vị trí an toàn, cách xa chiến trường.

Dmytro “Liber” Zhluktenko - chuyên gia phân tích kinh nghiệm thực chiến thuộc Trung đoàn Hệ thống Không người lái số 413 “RAID” của Ukraine, cho biết công nghệ liên lạc vệ tinh cho phép các đơn vị bố trí người điều khiển ở bất cứ đâu, miễn là có kết nối Internet ổn định.

“Tuy nhiên, điều này không loại bỏ nhu cầu về các đội hỗ trợ mặt đất, những người trực tiếp gắn thuốc nổ, đưa drone ra khỏi hầm trú ẩn để triển khai và thực hiện các công việc khác”, ông cho biết.

Ukraine tìm cách giảm thiểu rủi ro

Ukraine đang tìm cách giảm thiểu những rủi ro này bằng cách cải thiện tầm hoạt động, độ tin cậy và khả năng di chuyển của robot trên địa hình phức tạp. Đồng thời, nước này cũng phát triển các giải pháp kết nối nhằm giúp đội ngũ hỗ trợ vận hành thiết bị từ khoảng cách xa hơn so với tiền tuyến.

Kiev đã sử dụng robot mặt đất để thu hồi những robot khác, thay vì cử binh lính trực tiếp đến hiện trường. Các công ty cũng đang phát triển linh kiện và pin có thể thay thế nhanh chóng, qua đó rút ngắn thời gian nhân viên phải thực hiện công tác bảo trì tại chiến trường.

Nâng cao khả năng tự hành cũng là một ưu tiên hàng đầu, nhằm giúp robot hoạt động với mức độ can thiệp trực tiếp của con người thấp hơn.

Mới đây, một đơn vị chuyên trách về hệ thống không người lái của Ukraine thông báo robot của họ đã hoàn thành nhiệm vụ vận chuyển hàng tiếp tế trên quãng đường 12 dặm (khoảng 19 km) với mức độ tự hành gần như hoàn toàn. Đơn vị này cho biết đây là “nhiệm vụ đầu tiên thuộc loại hình này trong điều kiện chiến đấu thực tế”.

Ông Mykyta Rozhkov, Giám đốc phát triển kinh doanh tại công ty công nghệ quốc phòng Ukraine Frontline Robotics, nhận định: “Hiện nay, ngày càng nhiều hệ thống được tích hợp các tính năng tự hành”.

Theo ông Yabchanka, tương lai của thiết bị bay không người lái và robot nằm ở sự phát triển của công nghệ tự hành. Ông cho rằng cần có các giải pháp phần mềm giúp những hệ thống này thực hiện nhiều chức năng độc lập hơn, qua đó giảm sự phụ thuộc vào kết nối liên tục với người điều khiển.

Ông Yabchanka nhấn mạnh: “Các hệ thống robot mặt đất đang trở thành một phần không thể thiếu trong hoạt động tác chiến của hầu hết các đơn vị được triển khai dọc tuyến đầu”.