Động thái này được xem là dấu hiệu cho thấy nhu cầu duy trì năng lực tấn công tầm xa của Washington trong bối cảnh áp lực chiến đấu ngày càng gia tăng.

Từ “nghĩa địa máy bay” đến oanh tạc cơ chủ lực

Chiếc B-1B mang số hiệu 86-0115, trước đây có biệt danh “Rage”, đã chính thức quay trở lại hoạt động với tên gọi mới “Apocalypse II” tại Căn cứ Không quân Dyess, bang Texas, sau gần 2 năm phục hồi và bảo dưỡng quy mô lớn. Máy bay rời Căn cứ Không quân Tinker ở Oklahoma vào ngày 22/4/2026, đánh dấu việc hoàn tất quá trình tái kích hoạt do Tổ hợp Hậu cần Không quân Oklahoma City phụ trách.

Chiếc máy bay này từng bị loại biên vào năm 2021 và được chuyển tới Nhóm Bảo dưỡng và Tái tạo Máy bay (AMARG) tại Davis-Monthan – nơi thường được gọi là “Boneyard” hay “nghĩa địa máy bay” của Mỹ. Tuy nhiên, thay vì bị tháo dỡ hoàn toàn, máy bay được đưa vào diện bảo quản “Loại 2000”, tức vẫn duy trì trạng thái có thể khôi phục để tái sử dụng khi cần thiết.

Theo Không quân Mỹ, chỉ có 4 máy bay B-1B loại biên được lưu trữ theo hình thức này. Hơn 200 quân nhân và nhân viên kỹ thuật thuộc Phi đội Bảo dưỡng Máy bay 567 đã tham gia chương trình phục hồi chiếc 86-0115, trong đó có việc thay thế hơn 500 linh kiện, sửa chữa cấu trúc và đại tu hàng loạt hệ thống quan trọng.

Trước khi quay lại biên chế, máy bay đã trải qua nhiều chuyến bay thử nghiệm trên bầu trời Oklahoma do các phi công thuộc Phi đội Thử nghiệm Bay số 10 điều khiển. Sau khi xác nhận toàn bộ hệ thống vận hành ổn định, máy bay được sơn lại và chuyển đến Dyess.

Không quân Mỹ cho biết chiếc B-1B này sẽ thay thế máy bay số hiệu 86-0126 hiện đang được Boeing sửa chữa tại Palmdale, bang California. Theo đánh giá của quân đội Mỹ, việc khôi phục một máy bay lưu kho được cho là tiết kiệm chi phí và thời gian hơn so với kéo dài quá trình sửa chữa đối với các máy bay đang khai thác.

Động thái trên cũng phản ánh sự thay đổi trong kế hoạch dài hạn của Không quân Mỹ đối với dòng oanh tạc cơ này. Trước đó, Washington dự định loại biên toàn bộ phi đội B-1B vào khoảng năm 2030 khi máy bay ném bom tàng hình B-21 Raider đi vào hoạt động. Tuy nhiên, theo các kế hoạch hiện nay, B-1B có thể tiếp tục phục vụ đến năm 2037.

Lầu Năm Góc cũng đã đề xuất ngân sách hàng trăm triệu USD để nâng cấp và duy trì khả năng hoạt động của phi đội B-1B nhằm thực hiện các nhiệm vụ tấn công tầm xa tương lai.

Vì sao B-1B vẫn được duy trì hoạt động?

Dù được đưa vào biên chế từ giữa thập niên 1980, máy bay ném bom chiến lược B-1B Lancer vẫn đóng vai trò quan trọng trong lực lượng không quân Mỹ. Những chiếc B-1B mới nhất hiện nay đã có tuổi đời khoảng 40 năm, song Washington đã quyết định kéo dài thời gian phục vụ của dòng máy bay này thay vì nhanh chóng loại biên như các kế hoạch trước đây.

Trong nhiều năm, Không quân Mỹ dự kiến rút dần B-1B khỏi biên chế khi máy bay ném bom tàng hình thế hệ mới B-21 Raider đi vào hoạt động. Tuy nhiên, trước nhu cầu ngày càng lớn đối với năng lực tấn công tầm xa, đặc biệt tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, B-1B được nâng cấp để tiếp tục phục vụ ít nhất đến năm 2037.

Theo các tài liệu ngân sách tài khóa 2027, Không quân Mỹ dự kiến chi khoảng 342 triệu USD trong giai đoạn 2027 đến 2031 nhằm nâng cấp và duy trì khả năng hoạt động của phi đội B-1B còn lại. Mục tiêu của chương trình là bảo đảm dòng máy bay này tiếp tục đáp ứng yêu cầu tác chiến trong nhiều năm tới.

Giới quân sự Mỹ đánh giá B-1B vẫn là một trong những máy bay ném bom thông thường hiệu quả nhất hiện nay nhờ khả năng mang tải trọng vũ khílớn, tốc độ cao và tầm hoạt động xa. Máy bay có thể mang theo số lượng lớn tên lửa hành trình cùng nhiều loại vũ khí tấn công tầm xa khác, phù hợp với các chiến dịch tại những khu vực rộng lớn như Thái Bình Dương.

Sau Chiến tranh Lạnh, B-1B không còn đảm nhận vai trò mang vũ khí hạt nhân, song lại trở thành nền tảng tấn công thông thường chủ lực của Không quân Mỹ. Loại máy bay này từng được triển khai rộng rãi trong các chiến dịch quân sự tại Iraq, Afghanistan và Syria.

Hiện nay, B-1B tiếp tục đóng vai trò đáng chú ý trong các đợt triển khai thuộc của Lực lượng Đặc nhiệm Máy bay ném bom của Mỹ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Đầu năm nay, Mỹ lần đầu triển khai B-1B tới Nhật Bản, nhằm tăng cường năng lực răn đe.