Trong báo cáo dài 92 trang mới công bố, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) cho rằng Ấn Độ nằm trong nhóm các nền kinh tế chưa áp đặt hoặc thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu đối với hàng hóa có liên quan đến lao động cưỡng bức. Theo đề xuất, Mỹ có thể áp thêm mức thuế 12,5% đối với hàng hóa từ Ấn Độ, cao hơn mức 10% được đề xuất đối với một số đối tác thương mại khác bị đánh giá có những thiếu sót tương tự trong thực thi chính sách.

Đáng chú ý, đề xuất này được đưa ra đúng thời điểm phái đoàn thương mại Mỹ do Trợ lý Đại diện Thương mại Brendan Lynch dẫn đầu đang có các cuộc làm việc với phía Ấn Độ từ ngày 2-4/6 nhằm thúc đẩy đàm phán hiệp định thương mại song phương. Hai bên đang tìm cách đạt được một thỏa thuận trước thời điểm Mỹ xem xét lại các biện pháp thuế quan đối với nhiều đối tác thương mại lớn.

Giới chuyên gia nhận định đây mới chỉ là đề xuất và vẫn phải trải qua nhiều bước xem xét trước khi có thể được áp dụng. Tuy nhiên, động thái này được xem là một phần trong chiến lược gây sức ép thương mại rộng hơn của chính quyền Tổng thống Donald Trump thông qua các cuộc điều tra theo Mục 301 của Luật Thương mại Mỹ nhằm buộc các đối tác điều chỉnh chính sách theo các tiêu chuẩn mà Washington đề ra.

Một số chuyên gia thương mại tại Ấn Độ cũng cho rằng kết luận của USTR có thể gây tranh cãi. Theo họ, cuộc điều tra không tập trung vào việc hàng xuất khẩu của Ấn Độ có sử dụng lao động cưỡng bức hay không, mà chủ yếu xem xét liệu New Delhi có ngăn chặn hiệu quả việc nhập khẩu các sản phẩm liên quan đến lao động cưỡng bức từ nước thứ ba hay không. Các chuyên gia cho rằng đây là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau.

Về phía mình, Ấn Độ nhiều lần khẳng định tuân thủ các tiêu chuẩn lao động quốc tế và các công ước cốt lõi của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO). New Delhi dự kiến sẽ nêu vấn đề này trong các cuộc đàm phán đang diễn ra với phía Mỹ, đồng thời tìm kiếm các nhượng bộ về thuế quan trong khuôn khổ thỏa thuận thương mại song phương rộng lớn hơn.

Giới quan sát cho rằng diễn biến mới có thể làm phức tạp thêm tiến trình đàm phán, nhưng khó làm thay đổi mục tiêu lâu dài của cả hai nước là thúc đẩy quan hệ kinh tế - thương mại hướng tới quy mô 500 tỷ USD vào năm 2030.