Những ngày này, trời Quảng Trị nóng ran như chảo lửa. Trên nghĩa trang liệt sĩ, những người lính không quản ngày đêm thu nhận mẫu ADN hài cốt liệt sĩ. Vượt qua khó khăn về thời tiết, các cán bộ, chiến sĩ tỏ rõ quyết tâm cao và tinh thần trách nhiệm, nhanh chóng xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, đáp ứng mong mỏi của thân nhân và thực hiện công tác đền ơn đáp nghĩa.

Thực hiện chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, các cán bộ, chiến sĩ Đội 584, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị đẩy nhanh tiến độ thu nhận mẫu ADN hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9.

Trước khi khai quật, trên mỗi bia mộ chưa xác định thông tin được dán 1 tờ giấy có đánh dấu số lô, số hàng mộ và tất cả những thông tin này đều được đưa lên cơ sở dữ liệu số hóa.

Giữa cái nắng tháng 6 trên “đất lửa” Quảng Trị, người lính chạy đua với thời gian, miệt mài lật từng tấc đất, nâng niu từng mẫu sinh phẩm thu được dưới từng phần mộ để sớm xác định đầy đủ thông tin các anh hùng liệt sĩ.

Đại úy Nguyễn Văn Hùng, nhân viên Đội 584 thông tin, mỗi cán bộ, chiến sĩ trong Đội luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, cẩn trọng và chính xác trong từng thao tác: “Nhiệm vụ đòi hỏi thời gian rất gấp rút nhưng phải làm tỉ mỉ, độ chính xác tuyệt đối liên quan lấy mẫu ADN của các bác (anh hùng liệt sĩ). Dù thời tiết Quảng Trị rất khắc nghiệt nhưng bản thân tôi và các anh em trong đội phấn đấu làm hết sức mình sớm trả lại tên cho các bác”.

Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9 là nơi yên nghỉ vĩnh hằng của hơn 10.000 anh hùng liệt sĩ từng chiến đấu và phục vụ chiến đấu trên mặt trận Đường 9, chiến trường Quảng Trị và nước bạn Lào trong chiến tranh. Tại đây, hơn 5.900 phần mộ chưa xác định được thông tin.

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9 hiện có 3 tổ công tác gồm: Tổ lấy mẫu sinh phẩm, Tổ cất bốc, Tổ hoàn mộ. Để làm được những phần việc này, mỗi ngày, Đội 584 phải thực hiện khai quật, lấy mẫu từ 35-40 phần mộ và phối hợp với các lực lượng chức năng lấy mẫu.

Trung tá Ngô Thanh Liêm, Đội trưởng Đội 584, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị cho biết,tại mỗi phần mộ, việc khai quật, lấy mẫu, ghi nhận hình ảnh đều trải qua quy trình 8 bước nghiêm ngặt. Toàn bộ quá trình được số hóa với 16 hình ảnh cho mỗi phần mộ nhằm phục vụ công tác quản lý, xác minh thông tin sau này.

Để công việc thuận lợi, Đội 584 đã chế tạo một hệ thống ròng rọc di động có bánh xe hỗ trợ nâng các ngôi mộ. Thiết bị tuy đơn giản nhưng giúp giảm đáng kể sức lao động, đảm bảo quá trình khai quật diễn ra an toàn, hiệu quả hơn. Sau khi nâng các phần mộ lên, các chiến sĩ sẽ đưa hài cốt liệt sĩ đến khu vực lấy mẫu giám định ADN. Hoàn tất các công đoạn chuyên môn, hài cốt được bọc gói cẩn thận, đặt lại vào tiểu sành và đưa về vị trí cũ. Mỗi phần mộ từ khi khai quật, lấy mẫu và hoàn mộ kéo dài 15-20 phút.

Trung tá Ngô Thanh Liêm cho hay, đằng sau mỗi mẫu ADN thu nhận là thắp lên hy vọng xác định được danh tính liệt sĩ: “Mỗi hài cốt liệt sĩ, mỗi thông tin, mỗi mẫu ADN của các bác, các chú được tìm thấy, trực tiếp số hóa thông tin để đưa vào dữ liệu của Ban Chỉ đạo Quốc gia thì chúng tôi cảm thấy như là một động lực tiếp tục trên hành trình để đưa thông tin, đưa tên của các bác, các anh về với gia đình, thực hiện nguyện vọng của gia đình tìm lại tên cho các anh”.

Trong chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, tỉnh Quảng Trị sẽ khai quật, lấy mẫu giám định ADN hơn 22.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin (không tính các phần mộ đã lấy mẫu và mộ liệt sĩ được quy tập, bàn giao nhưng không thu thập được mẫu để giám định).

Cùng với Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9, công tác lấy mẫu ADN cũng đang được triển khai đồng thời tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ba Dốc (xã Nam Trạch, Quảng Trị) và trước đó là Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn (xã Cồn Tiên, Quảng Trị).

Sau hơn 3 tháng thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin”, các lực lượng chức năng tỉnh Quảng Trị đã tìm kiếm, quy tập được 58 hài cốt liệt sĩ trên địa bàn tỉnh và tại nước bạn Lào. Các đơn vị chức năng đã khai quật, lấy mẫu đối với hơn 700 phần mộ liệt sĩ, trong đó có hơn 600 mẫu đạt yêu cầu phục vụ giám định ADN.

Ông Lê Văn Bảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, Trưởng Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Trị cho biết: “Hiện nay, trên địa bàn tỉnh vẫn còn hơn 31 nghìn liệt sĩ chưa được tìm thấy; hơn 25 nghìn liệt sĩ đã được quy tập nhưng chưa xác định được danh tính. Điều đó đòi hỏi chúng ta phải có quyết tâm chính trị cao hơn, hành động quyết liệt hơn, triển khai đồng bộ, sáng tạo và hiệu quả các giải pháp trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.