Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 được xem là phép thử quan trọng đối với cán cân quyền lực tại Washington, trong bối cảnh khoảng cách giữa hai đảng tại Quốc hội rất sít sao. Tổng thống Donald Trump cũng vừa khởi động chiến dịch vận động kéo dài 32 ngày nhằm hỗ trợ các ứng viên Đảng Cộng hòa trên cả nước.

Kết quả bầu cử không chỉ quyết định quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện, mà còn tác động trực tiếp đến khả năng triển khai chương trình nghị sự của Tổng thống Trump trong hai năm cuối nhiệm kỳ.

Cuộc đua bước vào giai đoạn nước rút

Không khí tranh cử tại Mỹ đã bước vào giai đoạn nước rút khi chỉ còn chưa đầy một tháng tới ngày bầu cử. Cả hai đảng đang dồn nguồn lực vào những bang và khu vực bầu cử có thể quyết định kết quả. Cuộc bầu cử lần này sẽ bầu lại toàn bộ Hạ viện và 1/3 số ghế Thượng viện.

Đáng chú ý, Đảng Cộng hòa hiện chỉ nắm đa số sít sao tại cả Hạ viện và Thượng viện, trong khi các cuộc thăm dò gần đây cho thấy Đảng Dân chủ đang có lợi thế nhất định trong cuộc đua giành quyền kiểm soát Quốc hội.

Theo khảo sát mới của CBS News và YouGov, Đảng Dân chủ đang duy trì lợi thế trong cuộc đua Hạ viện, chủ yếu nhờ tâm lý bất mãn của một bộ phận cử tri về giá cả, chi phí sinh hoạt và cách điều hành của chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Vì vậy, chiến dịch năm nay không chỉ là cuộc cạnh tranh giữa các ứng viên tại từng địa phương, mà còn được xem như một cuộc đánh giá đối với hai năm cầm quyền vừa qua của ông Trump.

Tổng thống Trump đã khởi động chiến dịch vận động kéo dài 32 ngày để hỗ trợ các ứng viên Đảng Cộng hòa trên toàn quốc. Ông liên tục xuất hiện tại các bang quan trọng, nhấn mạnh các thông điệp về kinh tế, nhập cư, an ninh và năng lực điều hành của chính quyền.

Trong khi đó, Đảng Dân chủ tìm cách tập trung sự chú ý của cử tri vào chi phí sinh hoạt, y tế, giá nhiên liệu, sự phát triển của các trung tâm dữ liệu cùng những tranh cãi trong chính sách đối nội và đối ngoại của chính quyền Trump.

Đảng Cộng hòa muốn nhấn mạnh thông điệp về ổn định, an ninh và tăng trưởng, trong khi Đảng Dân chủ tập trung vào những khó khăn cụ thể mà cử tri đang đối mặt trong đời sống hằng ngày.

Kinh tế vẫn là mối quan tâm hàng đầu

Theo các khảo sát hiện nay, kinh tế, đặc biệt là giá cả và chi phí sinh hoạt, vẫn là vấn đề được cử tri Mỹ quan tâm hàng đầu.

Khi đánh giá tình hình kinh tế, nhiều người không chỉ nhìn vào các chỉ số vĩ mô như GDP, thị trường chứng khoán hay tăng trưởng việc làm, mà quan tâm trực tiếp đến giá thực phẩm, nhiên liệu, tiền thuê nhà, lãi suất vay mua nhà, bảo hiểm y tế và chi phí chăm sóc sức khỏe.

Giá dầu diesel và nhiên liệu là một ví dụ rõ nét. Chính quyền Tổng thống Trump gần đây đã thúc đẩy G7 giải phóng dầu diesel từ kho dự trữ nhằm tăng nguồn cung và hạ nhiệt giá. Diễn biến này cho thấy giá năng lượng đã trở thành một vấn đề chính trị đáng chú ý do tác động rộng tới đời sống và hoạt động kinh tế.

Bên cạnh kinh tế, nhập cư tiếp tục là chủ đề lớn, đặc biệt đối với cử tri ủng hộ Đảng Cộng hòa. Tổng thống Trump vẫn coi kiểm soát biên giới, trục xuất người nhập cư bất hợp pháp và bảo đảm an ninh nội địa là những thông điệp trọng tâm trong chiến dịch tranh cử.

Tuy nhiên, cách tiếp cận cứng rắn này cũng có thể tạo ra phản ứng trái chiều trong một bộ phận cử tri độc lập và cử tri gốc Latinh.

Chính sách đối ngoại cũng tác động đến tâm lý cử tri, đặc biệt là xung đột Mỹ - Iran. Dù đối ngoại thường không phải vấn đề hàng đầu trong các cuộc bầu cử giữa kỳ, cuộc xung đột này có liên hệ trực tiếp với giá nhiên liệu, chi phí sinh hoạt và những lo ngại về khả năng Mỹ bị cuốn sâu hơn vào một cuộc chiến mới ở Trung Đông.

Một vấn đề nổi lên khác là trí tuệ nhân tạo (AI). Nhiều cử tri lo ngại AI có thể tác động đến việc làm, làm gia tăng lừa đảo trực tuyến và tạo thêm các rủi ro an ninh.

Vì vậy, AI không còn chỉ là vấn đề công nghệ, mà ngày càng gắn với các vấn đề kinh tế, xã hội và chính trị. Quan điểm của các ứng viên về phát triển, sử dụng và quản lý AI có thể nhận được sự quan tâm lớn hơn, đặc biệt từ người lao động và tầng lớp trung lưu.

Phép thử đối với chương trình nghị sự của ông Trump

Cuộc bầu cử giữa kỳ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Tổng thống Trump. Nếu Đảng Cộng hòa giữ được quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, ông sẽ có thêm hai năm thuận lợi hơn để thúc đẩy chương trình nghị sự.

Ngược lại, nếu Đảng Dân chủ giành lại một hoặc cả hai viện Quốc hội, Nhà Trắng có thể phải đối mặt với nhiều trở ngại hơn trong các vấn đề từ thông qua ngân sách, bổ nhiệm nhân sự đến các cuộc điều tra của Quốc hội.

Đây cũng là lý do Tổng thống Trump dành nhiều sự chú ý cho chiến dịch giữa nhiệm kỳ. Một loạt đề xuất liên quan trực tiếp đến lợi ích kinh tế của cử tri đã được đưa ra, như gửi séc 90 USD cho hơn 20 triệu người cao tuổi tham gia chương trình bảo hiểm y tế liên bang, hoàn 500 USD cho một số người tham gia Obamacare, hay đề xuất trao 5.000 USD cho mỗi công dân trưởng thành nếu Đảng Cộng hòa giành chiến thắng tại cả Hạ viện và Thượng viện.

Những đề xuất này cho thấy ông Trump đang tìm cách đưa kinh tế trở thành một lợi thế tranh cử. Tuy nhiên, chúng cũng gây nhiều tranh luận. Đảng Dân chủ chỉ trích đây là nỗ lực tác động tới cử tri trước bầu cử, trong khi một số nghị sĩ Cộng hòa cũng bày tỏ hoài nghi do các khoản chi lớn cần có cơ sở pháp lý, nguồn tài chính rõ ràng và trong nhiều trường hợp phải được Quốc hội phê chuẩn.

Nếu Đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, dư địa chính trị của Tổng thống Trump trong hai năm cuối nhiệm kỳ sẽ bị thu hẹp đáng kể. Khả năng thông qua các ưu tiên lập pháp có thể giảm, trong khi Nhà Trắng phải đối mặt với sự giám sát mạnh hơn từ Quốc hội do phe đối lập kiểm soát.

Vì thế, cuộc bầu cử giữa kỳ năm nay không chỉ là cuộc cạnh tranh giành quyền kiểm soát Quốc hội, mà còn là phép thử đối với sức mạnh chính trị của Tổng thống Trump, mức độ ủng hộ của cử tri dành cho chính quyền và hướng đi của nước Mỹ trong hai năm tiếp theo.