Không quân Ukraine nhiều lần khẳng định các tiêm kích F-16 do các đồng minh NATO cung cấp đã trở thành một thành phần quan trọng trong hệ thống phòng không, đặc biệt trong nhiệm vụ đối phó với các đợt tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) của Nga. Tuy nhiên, một báo cáo gần đây cho rằng hơn một nửa số F-16 trong biên chế Ukraine hiện không thể tham gia chiến đấu do phải bảo dưỡng hoặc sửa chữa.

Wall Street Journal dẫn các nguồn thạo tin cho biết, phi đội F-16 của Ukraine đang đối mặt với những khó khăn đáng kể về công tác bảo dưỡng trong bối cảnh cường độ hoạt động cao do các cuộc tấn công liên tục.

Các nguồn tin cho biết hơn một nửa số F-16 hiện ở trạng thái tạm dừng hoạt động hoặc chờ xử lý để sửa chữa, vì vậy không thể được triển khai cho các nhiệm vụ chiến đấu.

Ukraine chưa công bố quy mô chính thức của phi đội F-16. Tuy nhiên, một số báo cáo cho biết nước này đã tiếp nhận khoảng 40 đến 50 máy bay. Ít nhất 5 chiếc được cho là đã bị mất trong các sự cố kể từ tháng 8/2024, trong khi một số máy bay khác được đưa tới các quốc gia NATO để phục vụ công tác huấn luyện phi công Ukraine.

Theo ước tính của EurAsian Times, số lượng F-16 hiện đủ điều kiện hoạt động của Ukraine có thể còn dưới 20 chiếc, thậm chí thấp hơn. Nếu cường độ khai thác và nhu cầu bảo dưỡng tiếp tục ở mức cao, số máy bay sẵn sàng hoạt động có thể tiếp tục giảm.

Quy trình bảo dưỡng kéo dài

F-16 phải trải qua các đợt kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ theo số giờ bay. Một trong những mốc kiểm tra quan trọng được thực hiện sau mỗi 300 giờ bay, bao gồm đánh giá và bảo dưỡng động cơ, hệ thống điện tử hàng không, thủy lực, nhiên liệu cùng nhiều bộ phận quan trọng khác.

Theo The Wall Street Journal, quá trình kiểm tra này thường mất khoảng 2-6 tuần tại Mỹ, nhưng thời gian thực hiện đối với F-16 của Ukraine tại Bỉ có thể kéo dài đáng kể hơn.

Mỹ đã ký hợp đồng trị giá tới 235,5 triệu USD với công ty Sabena Aerospace Engineering của Bỉ để thực hiện công tác bảo dưỡng cấp trung gian và đại tu đối với F-16 của Ukraine. Chuẩn Đô đốc Hải quân Mỹ Mark Montgomery cho biết một số quy trình kiểm tra định kỳ tại Bỉ có thể kéo dài tới 40 tuần.

Các chuyên gia cho rằng thời gian bảo dưỡng kéo dài có thể liên quan đến nhiều yếu tố, trong đó có việc chậm cung ứng phụ tùng, phát sinh thêm hạng mục sửa chữa, khoảng trống trong lịch trình bảo dưỡng và các công việc kỹ thuật khác.

Tình trạng thiếu một số phụ tùng, linh kiện cũng được cho là yếu tố ảnh hưởng đến thời gian đưa máy bay trở lại hoạt động. Đối với những F-16 được sử dụng thường xuyên cho nhiệm vụ phòng không, số giờ bay có thể tăng nhanh do phải liên tục xuất kích để đối phó với UAV và tên lửa. Điều này kéo theo nhu cầu kiểm tra, bảo dưỡng thường xuyên hơn, đặc biệt đối với những máy bay đã có thời gian vận hành dài.

Áp lực từ UAV và tên lửa

Số lượng tiêm kích F-16 sẵn sàng chiến đấu giảm có thể ảnh hưởng đến năng lực phòng không của Ukraine, trong bối cảnh loại tiêm kích này đang được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ trên không.

Theo Không quân Ukraine, các phi công F-16 đã đánh chặn hơn 3.150 mục tiêu trên không, trong đó có 666 tên lửa hành trình và khoảng 2.500 UAV các loại.

F-16 được trang bị tên lửa không đối không, pháo và một số loại vũ khí khác, trong đó có rocket dẫn đường bằng laser APKWS II. Ukraine cho biết những phương tiện này được sử dụng để đối phó với các UAV tấn công một chiều chạy bằng động cơ phản lực của Nga.

Các UAV phản lực có tốc độ khoảng 600 km/h hoặc cao hơn, khiến việc đánh chặn bằng những phương tiện bay chậm hơn trở nên khó khăn hơn.

Nga đã sử dụng gần 2.000 UAV tấn công chạy bằng động cơ phản lực trong tháng 9, tăng đáng kể so với khoảng 350 chiếc vào tháng 6/2026. Trong khi đó, tỷ lệ đánh chặn của Ukraine đối với nhóm UAV phản lực này được cho là khoảng 55%, thấp hơn mức hơn 90% đối với các UAV Shahed thế hệ cũ sử dụng động cơ cánh quạt.

Những thông tin trên xuất hiện không lâu sau khi một số quan chức và nhân vật Ukraine cảnh báo về tình trạng thiếu tên lửa dành cho F-16.

Bà Yulia Mendel, cựu thư ký báo chí của Tổng thống Ukraine Zelensky, viết trên mạng xã hội X rằng kho tên lửa AIM-120 và AIM-9 dành cho F-16 của Ukraine đang ở mức thấp. Bà cũng cho biết Ukraine đối mặt với tình trạng thiếu tên lửa đánh chặn PAC-3 dành cho các hệ thống Patriot.

Khoảng hai tuần trước, Bộ Quốc phòng Ukraine đăng tải tuyên bố của một chỉ huy phi đội F-16 có biệt danh "Phantom", cho rằng một chiếc F-16 không có tên lửa sẽ bị hạn chế đáng kể về khả năng thực hiện nhiệm vụ.

Theo tuyên bố này, các phi công Ukraine thường xuyên thực hiện nhiệm vụ đánh chặn UAV và tên lửa hành trình của Nga. Trong một số trường hợp, khi nguồn tên lửa không đối không hạn chế, phi công phải sử dụng pháo trên máy bay để hoàn thành nhiệm vụ.

Ukraine kêu gọi đồng minh và đối tác tăng cường cung cấp tên lửa AIM-9, AIM-120, tên lửa đánh chặn Patriot nhằm duy trì năng lực phòng không. Tình trạng bảo dưỡng và nguồn đạn dược cũng là những vấn đề đáng chú ý trong bối cảnh Không quân Ukraine tăng cường sử dụng F-16 cho các nhiệm vụ tác chiến, trong đó có cả nhiệm vụ tấn công, kể từ tháng 3/2025.