Công nghệ song hành cùng trang sách

Bài dự thi của Phùng Thị Vân Nhi (học sinh Trường Tiểu học và THCS Bình Khê, phường Bình Khê, Quảng Ninh) không sử dụng các đoạn video như thường thấy hiện nay. Em chọn dự thi về cuốn sách yêu thích của mình bằngcách thể hiện quen thuộc nhất - một bài viết. Nhưng để bài viết ấy đến được với người đọc theo đúng cách mình mong muốn, cô học trò lớp 8 đã nhờ đếncác phần mềm trình bày bằng trí tuệ nhân tạo.

"Bài viết của em lần này được trình bày dưới dạng bài viết, không quay hay dựng video. Tuy nhiên em có sử dụng công nghệ AI để trình bày bố cục làm sao cho đẹp hơn, tìm các hình ảnh minh hoạ cho cuốn sách, sử dụng phần mềm Canva để trình bày bố cục bài thi cho đẹp mắt, sáng tạo", Vân Nhi chia sẻ.

Cáchlàm của Vân Nhi là một trong rất nhiều cách mà các thí sinh tham gia Cuộc thi Đại sứ Văn hoá đọc tỉnh Quảng Ninh năm 2026, do Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh tổ chức. Gần40.000 bài dự thi cho thấy,công nghệ không thay việc đọc, mà thay đổi cách các em kể lại điều mình đã đọc được.

Bên cạnh các bài viết theo cách truyền thống, mùa thi năm nay còn nhận về những sản phẩm rất ấn tượng: video giới thiệu sách, nhật ký đọc sách, tập san, tranh minh hoạ, sơ đồ tư duy, infographic, mã QR… Nhiều bài kết nối trang sách với lịch sử dân tộc và văn hoá Quảng Ninh. Và cũng dùng một cách thể hiện khá độc đáo khi Lại Thị Thanh Trúc (Học sinh trường Tiểu học và THCS Suối Khoáng, phường Quang Hanh) đã cảm nhận rồi kể lại bút ký và phóng sự “Quảng Ninh đất ấm tình người” bằng góc nhìn của riêng mình.

Khơi dậy tình yêu sách trong thời đại số

Nhữngbài dự thi của học sinh Quảng Ninhđi theo hướngnàykhông phải ngẫu nhiên. Thay vì những câu hỏi quen thuộc về một cuốn sách yêu thích, bộ đề củaCuộc thi Đại sứ văn hoá đọcnăm nay được xây dựng riêng với chủ đề“Quảng Ninh với văn hoá đọc trong kỷ nguyên số”, đặt học sinh trước những vấn đề gần với cuộc sống hôm nay.

Yêu cầu được thiết kế theo lứa tuổi: học sinh tiểu học giới thiệu sách bằng video, hình ảnh hay bài trình chiếu; học sinh trung học cơ sở nhìn nhận sự thay đổi của thói quen đọc trước tác động của công nghệ.

Cô giáo Ngô Lan Thanh, Trường THPT Hòn Gai(phường Hạ Long)cho biết, câu hỏi dành cho khối trung học phổ thông đưa ra một vấn đề, đó là em hãy đề xuất một giải pháp để phát triển văn hoá đọc ở tỉnh Quảng Ninh, đặc biệt ở những vùng sâu vùng xa, những vùng dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn. Điều này khơi gợi ở học sinh năng lực khám phá, sáng tạo, gắn giáo dục với thực tiễn, giúp các em thấy được rằng đọc sách không chỉ để mở mang tri thức, mà còn để sống có tinh thần trách nhiệm.

Đángchú ý,nhiều bài dự thi đã vượt qua việc kể lại nội dung để đề xuất những sáng kiến cụ thể như câu lạc bộ đọc sách, luân chuyển sách, podcast, kết nối người đọc trên nền tảng số… Bà Vũ Thị Hằng, Phó trưởng phòng Khoa giáo-Văn hoá văn nghệ, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh uỷ Quảng Ninh đánh giá: "Cuộc thi năm nay đã triển khai cụ thể đề án của Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh uỷ Quảng Ninh vừa ban hành về tuyên truyền vùng đất, văn hoá, con người Quảng Ninh thông qua truyền thông sáng tạo trên nền tảng số đến năm 2030. Giới trẻ đã có chuyển biến tích cực trong ứng dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, có những sản phẩm về văn hoá đọc mang tính lan toả hơn".

Cùng với sự chủ động của các nhà trường, cuộc thi nhận được sự hưởng ứng rộng khắpvớigần 40.000 học sinh của 125 cơ sở giáo dục tham gia; qua vòng sơ khảo, các đơn vị chọn 473 bài dự thi vào vòng cấp tỉnh.Kếtquả,Ban Tổ chức công nhận 57 giải thưởng, gồm 2 giải tập thể và 55 giải cá nhân, trong đó có 3 danh hiệu Đại sứ Văn hoá đọc. Ba em đạt danh hiệu này được đề xuất Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch xem xét biểu dương tại chương trình tổng kết toàn quốc.

Việc học sinh chủ động dùng công nghệ và trí tuệ nhân tạo cho thấy văn hoá đọc đang đứng trước một không gian mới, nơi sách không hề đối lập với công nghệ. Ngược lại, công nghệ giúp những câu chuyện trong sách được kể bằng thứ ngôn ngữ gần gũi hơn với người trẻ, đồng thời đặt ra yêu cầu các em phải biết tìm kiếm, kiểm chứng và sử dụng thông tin có trách nhiệm. Đócũng là điều mà Phạm Kim Ngân,Trường TH & THCS Bình Khêrút ra sau cuộc thi: "Trước đây em đọc sách chủ yếu là để giải trí, nhưng sau cuộc thi thì em đã đọc lại chậm hơn và ghi nhớ những bài học sâu sắc để áp dụng vào cuộc sống, từ đó em cảm thấy việc đọc sách trở nên ý nghĩa hơn rất là nhiều".

Một cuộc thi khép lại, nhưng rất nhiều thí sinh dựthiđã thêmthấu hiểu về giá trị của việc đọcvà biết kể lại điều mình tâm đắc bằng ngôn ngữ củanhững công dân số.Câu chuyện về đấtnước, vềQuảng Ninhđang được tiếp nối bằng chính góc nhìn của thế hệ trẻ.