Xây dựng thêm nhiều sàn để tránh độc quyền

Hiện nay, ở Việt Nam có 2 sàn gần như độc quyền độc quyền về thương mại điện tử, chiếm hơn 90% thị phần, đó là Shoppee và Tik Tok. Năm 2025, số lượng doanh nghiệp tham gia và doanh số bán hàng trên các sàn thương mại điện tử tăng 30%, chi phí bán hàng trên các sàn này cũng tăng lên khoảng 30%.

ÔngLư Nguyễn Xuân Vũ - Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Xuân Nguyêncho biết, thương hiệu của doanh nghiệp đã có 24năm trên thị trường với 16.000 điểm bán hàng trong cả nước. Tuy nhiên, xu hướng tiêu dùng thay đổi nên 3 năm nay doanh nghiệp có thêm kênh bán hàng trên sàn thương mại điện tử Shoppee. Doanh thu bán hàng trên sàn chiếm khoảng 30% tổng doanh thu của doanh nghiệp.

Mỗi tháng, Xuân Nguyên bán trên sàn này hàng ngàn đơn hàng là sản phẩm mật ong, nhưng gần như không lợi nhuận. Vì phí sàn cộng với chi phí đóng gói, quảng cáo…lên đến gần 40%.Đây là chi phí rất cao đối doanh nghiệp sản xuất khi biên lợi nhuận mỏng.

Nhưng doanh nghiệp hiện vẫn phải chấp nhận vì không có sự lựa chọn nào khác. ÔngLư Nguyễn Xuân Vũ kiến nghị, cơ quan chức năng tạo điều kiện phát triển thêm nhiều sàn thương mại điện tử do người Việt Nam điều hành, quản lý và có sự kiểm soát của cơ quan chức năng về các mức phí, dịch vụ…

“Tôi kiến nghị là các địa phương có thể xây dựng sàn thương mại điện tử, kế đến là các bộ, ngành cũng xây dựng sàn này. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp lớn (có vốn nhà nước- PV) như: SaiGon Co.op, Satra… có hệ thống siêu thị có thể xây dựng xây dựng sàn thương mại điện tử. Đây xem như là kênh phân phối mới giúp doanh nghiệp sản xuất có thể đưa hàng đến người tiêu dùng với những khách hàng hay mua hàng trên sàn thương mại điện tử”, ông Vũ nói.

Nhà nước cần điều tiết phí trên sàn

Ở góc độ chuyên gia,ông Nguyễn Quách Nhi, chuyên gia Thương mại điện tử, Giám đốc Đối tác chiến lược của Công ty Cổ phần METUB Việt Nam, phân tích: Doanh nghiệp trả khoảng 30% phí cho sàn khi bán hàng thành công. Nhưng để bán được hàng thì doanh nghiệp phải trả thêm nhiều chi phí khác như: quảng cáo, tiếp thị, liên kết…

Ông Quách Nhi cho rằng nhà nước nên có chính sách bảo vệ nền sản xuất trong nước, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa mà nhiều nước đang thực hiện trước sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử.

“Ví dụ như ở Innodesia thì Chính phủ của họ rất mạnh mẽ trong việc bảo vệ doanh nghiệp vừa và nhỏ. Họ yêu cầu các sàn thương mại điện tử và các nền tảng số phải hạn chế tăng phí quá cao làm tổn hại đến doanh nghiệp sản suất trong nước. Họ quản lý phí trên sàn xem như là chi phí đặc biệt mà nhà nước có quyền điều tiết”, ông Nhi cho biết thêm.

Càng bán càng lỗ

Bà Vũ Kim Hạnh - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao cho rằng, hiện nay, doanh nghiệp bán hàng trên sàn thương mại điện tử đang bị chèn ép, bên cạnh phí sàn giá quá cao thì dịch vụ logistics các sàn cũng độc quyền, doanh nghiệp không được chọn dịch vụ bên ngoài dù chi thấp hơn.

Do các mức phí của sàn quá cao nên có doanh nghiệp cho biết, có ngày họ bán trên sàn thương mại điện tử khoảng 2.000 đơn hàng, nhưng không có lợi nhuận, thậm chí càng bán càng lỗ.

Ngoài thu phí cao, sàn còn yêu cầu doanh nghiệp thường xuyên khuyến mãi để giảm giá bán với lý lẽ người tiêu dùng đã nghiện khuyến mãi rồi.

Bà Vũ Kim Hạnh cho biết, để tránh độc quyền và đảm bảo phát triển bền vững cho doanh nghiệp sản xuất, một số quốc gia trong khu vực như: Indonesia, Malaisia, Thái Lan… đã quản lý trần phí sàn chứ không cho các sàn thương mại tùy ý tăng giá.

“Nhà nước cần phải quy định trần phí dịch vụ, hoa hồng trên sàn này và yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử phải minh bạch thuật toán của họ. Đồng thời, phải yêu cầu các sàn không được không chodoanh nghiệp lựa chọn các dịch vụ logistics vận chuyển, đóng gói bên ngoài…mà không phải là dịch vụ độc quyền của họ", bà Hạnh nói.

Hiện nay, hành vi tiêu dùng thay đổi nên doanh nghiệp phải thay đổi phương thức bán hàng, tuy nhiên, để doanh nghiệp sản xuất “tự bơi” ở “sân” này thì rất khó khi sàn thương mại điện tử chủ yếu là doanh nghiệp nước ngoài. Sàn đang nắm “đằng chuôi” nên có quyền tăng giá bất cứ lúc nào, mức nào hay đưa ra những chính sách rất bất lợi và doanh nghiệp buộc phải đồng ý nếu không muốn bị loại khỏi “sân chơi” này.