Cây sâm mở hướng thoát nghèo nơi biên giới

Buổi sáng ở bản Ngài Thầu, xã Sì Lở Lầu, tỉnhLai Châu,dưới những tán rừng xanh mát, những luống sâm đang bén rễ. Dù cây còn nhỏ, nhưng với những hộ nghèo, cận nghèo như gia đình chị Sùng Thị Cam, mỗi mầm xanh là một niềm hy vọng.

Nhiều năm qua, cuộc sống của gia đình chị Cam và đồng bào Mông nơi đây chủ yếu dựa vào cây ngô, cây lúa. Đất sản xuất ít, đường sá xa xôi, nên thu nhập thường bấp bênh. Từ thực tế đó, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đã đưa cây sâm Lai Châu về với người dân. Không chỉ trao cây giống, cán bộ, chiến sĩ còn trực tiếp xuống bản, cùng bà con làm đất, dựng nhà giàn, xuống giống và hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc.

"Gia đình tôi thuộc hộ cận nghèo, hoàn cảnh gia đình cũng rất khó khăn. Hàng năm gia đình cũng không có thu nhập gì và chỉ dựa vào cây ngô và cây lúa để bán và có một ít thu nhập để nuôi con đi học. Sau khi được bộ đội biên phòng hướng dẫn trồng sâm chúng tôi rất là biết ơn. Cảm ơn bộ đội biên phòng rất nhiều và chúng tôi mong là sau này sẽ có được thu nhập, để phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo", chị Cam xúc động chia sẻ.

Từ một loại cây trước đây chỉ được biết đến trong rừng, cây sâm Lai Châu nay đã hiện diện trong những vườn cây của người dân. Ở Ngài Thầu, Bộ đội Biên phòng đã cùng bà con chuẩn bị đất, dựng nhà giàn, mái che và đưa cây giống vào trồng. Điều đáng quý hơn là người dân được trực tiếp làm, trực tiếp chăm sóc và từng bước làm chủ kỹ thuật.

Anh Vàng A Của, Trưởng bản Ngài Thầu, cho biết: "Trong bản có 54 hộ, 27 hộ nghèo và 17 hộ cận nghèo thì cả 54 hộ đều được hỗ trợ mô hình trồng sâm. Đối với bà con trong bản trước kia chỉ là mơ ước thôi, nhưng bây giờ được bộ đội biên phòng cầm tay, chỉ việc, hỗ trợ cho bà con về cây giống và kỹ thuật nên bà con rất vui và phấn khởi".

Lai Châu là địa phương có điều kiện tự nhiên phù hợp để phát triển sâm. Địa hình núi cao, khí hậu mát mẻ, độ ẩm lớn và hệ sinh thái rừng phong phú là những lợi thế để phát triển loại cây dược liệu đặc hữu này.

Từ cuối năm 2024, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đã tổ chức trồng thí điểm ở khu vực biên giới. Sau khi đánh giá kết quả bước đầu, đơn vị tiếp tục triển khai mô hình giúp nhân dân trồng sâm phát triển kinh tế gắn với bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia. Và tại xã Sì Lở Lầu, hướng đi này bước đầu nhận được sự đồng thuận của người dân.

Ông Lê Văn Đức, Phó Chủ tịch UBND xã Sì Lở Lầu, nói: "Trên địa bàn xã Sì Lở Lầu về khí hậu, thổ nhưỡng cũng như thời tiết rất là phù hợp cho phát triển cây sâm Lai Châu. Thời gian vừa qua Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải cũng đã liên kết với các hộ dân tổ chức trồng các cây dược liệu, đặc biệt là bảo tồn và phát triển cây sâm Lai Châu. Bước đầu đánh giá mô hình phát triển tốt, được người dân trên địa bàn xã ủng hộ và chăm sóc".

Bộ đội Biên phòng đưa cây sâm về bản, cùng dângiữ rừng, giữ đất

Đưa cây sâm về bản mới chỉ là bước khởi đầu. Bởi đây là loại cây có chu kỳ sinh trưởng dài, đòi hỏi kỹ thuật, vốn đầu tư và vùng trồng phù hợp. Quan trọng hơn, phải hình thành được liên kết từ cây giống, kỹ thuật, vùng nguyên liệu đến chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Vì vậy, mô hình được triển khai theo hướng người dân là chủ thể, bộ đội biên phòng làm cầu nối, đồng hành cùng chính quyền, doanh nghiệp, nhà khoa học, hợp tác xã và người dân. Không làm thay, không chỉ hỗ trợ một lần. Mục tiêu là để người dân tự làm, tự quản lý và từng bước hưởng lợi từ chính mảnh đất của mình.

Và phía sau câu chuyện sinh kế còn là câu chuyện giữ rừng, khi cây sâm được trồng dưới tán rừng, người dân có thêm lợi ích kinh tế từ rừng. Khi sinh kế gắn với rừng, ý thức bảo vệ rừng cũng được củng cố, người dân có thêm lý do để bám đất, bám bản.

Trung tá Phạm Minh Trí, Chính trị viên Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải, chia sẻ: "Ngày trước chỉ có những cây sâm ở trên rừng, khi bà con đi thu hái ở trên rừng thì vô tình mới gặp được thôi. Còn bây giờ bà con nhân dân trực tiếp làm, họ sẽ đươc tận mắt nhìn thấy, tận mắt chăm sóc cùng với bộ đội biên phòng. Nếu cây sâm phát triển thành công thì sẽ mang lại nguồn sinh kế rất tốt cho bà con, để từ hộ nghèo, hộ cận nghèo vươn lên thoát nghèo".

Những luống sâm ở Ngài Thầu hôm nay vẫn còn ở chặng đầu của một hành trình dài. Cây cần thời gian để lớn. Người dân cần thêm kỹ thuật. Mô hình cần nguồn vốn, vùng trồng được quản lý, doanh nghiệp đồng hành và một thị trường đầu ra ổn định.

Nhưng từ những mầm xanh đầu tiên, một cách làm mới đang được gieo xuống nơi biên giới: Tạo sinh kế để người dân yên tâm bám bản; gắn lợi ích của người dân với đất, với rừng; để mỗi gia đình thêm một điểm tựa, mỗi bản làng thêm một sức mạnh.

Từ cây sâm, một hướng thoát nghèo đang được mở ra nơi biên giới Lai Châu. Và cùng với những mầm xanh dưới tán rừng, những hạt giống của niềm tin cũng đang bén rễ trên vùng phên dậu Tổ quốc.