4,75 ha rừng phòng hộ bị "xóa sổ" và mức phạt 11 triệu đồng đầy tranh cãi

Việc xử lý "nhẹ tay" vụ phá rừng phòng hộ quy môlớn (4,75 ha) ngay trong vùng lõi Di tích Quốc gia núi Chứa Chan (xã Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai)dường như đã tạo tiền lệ xấu, để đến nay, cá nhân vi phạm không những được giao quyền quản lý mà còn đang tiếp tục có dấu hiệu xâm hại nghiêm trọng kiến trúc một ngôi chùa cổ.

Nút thắt lớn nhất của vụ việc nằm ở một hồ sơ pháp lý cách đây 7 năm, được thể hiện tạiVăn bản số 41/CAH-KTMT ngày 01/10/2018 của Công an huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai. Theo đó, vào tháng 5/2018, cơ quan chức năng xác định ông Nguyễn Văn Đỉnh (pháp danh Thích Quảng Đạo) đã có hành vi chiếm đất rừng phòng hộ, khai thác rừng phòng hộ trái phép, vi phạm các quy định chung của nhà nước về bảo vệ rừng trên diện tích 4,75 ha đất tại khu di tích Quốc gia danh thắng núi Chứa Chan thuộc huyện Xuân Lộc (cũ), nay là xã Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai.

Làm việc với phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam VOV mới đây, ông Thân Anh Thiết - Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Lộc xác nhận, ông Nguyễn Văn Đỉnh (pháp danh Thích Quảng Đạo) hiện tại đang quản lý tạm thời chùa Bửu Quang nằm trong quần thể di tích rừng phòng hộ quốc gia danh thắng núi Chứa Chan.

Đề cậpsai phạm trong quá khứ, ông Thiết cho biết năm 2018, chính quyền xã Xuân Thọ (thuộc huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai cũ) đã xử phạt hành chính 11 triệu đồng đối với ông Đỉnh về hành vi chiếm đất rừng phòng hộ, khai thác rừng phòng hộ trái phép, vi phạm các quy định chung của nhà nước về bảo vệ rừng, và cho rằng đương sự "đã khắc phục hậu quả".

Tuy nhiên, con số 11 triệu đồng này lại đang đặt ra câu hỏi vềpháp lý. Bởi, theo Điều 243 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) về Tội hủy hoại rừng: Hành vi hủy hoại rừng phòng hộ chỉ cần diện tích từ 3.000m² (0,3 ha) trở lên đã đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Thực tế, diện tích ông Đỉnh tàn phá lên tới 4,75 ha – tức gấp gần 16 lần định mức khởi tố hình sự. Với diện tích này, hành vi đã nằm trong khung hình phạt tù từ 7 đến 15 năm (Khoản 3, Điều 243).

Thế nhưng, thay vì khởi tố vụ án, vụ việc lại được "gói gọn" bằng quyết định xử phạt hành chính như lời lãnh đạo xã Xuân Lộc xác nhận. Dư luận có quyền đặt câu hỏi: Cơ sở pháp lý nào để chuyển một vụ việc có dấu hiệu hình sựsang xử lý hành chính với mức phạt11 triệu đồng? Phải chăng chính sự hành chính hóavụ án hình sự này đã giúp đối tượng thoát vòng lao lý?

Đáng chú ý, tại buổi làm việc, phóng viên đã đề nghị UBND xã Xuân Lộc cung cấp các hồ sơ pháp lý liên quan tới việc xây dựng, chặt phá rừng và các quyết định xử phạt đối với ông Đỉnh để làm rõ tính minh bạch. Tuy nhiên, đến nay chính quyền địa phương vẫn chưa cung cấp được bất cứ văn bản nào.

Di tích quốc gia đang bị biến dạng

Ngay sau buổi làm việc, phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt NamVOV đã đi thực tế kiểm tra hiện trạng chùa Bửu Quang và khu vực xung quanh cùng ông Thân Anh Thiết - Phó Chủ tịch UBND xã và cán bộ Trung tâm Văn hóa bảo tồn thiên nhiên núi Chứa Chan.

Ghi nhận thực tế của đoàn kiểm tra cho thấy, sự tôn nghiêm của Di tích Quốc gia này đang bị thách thức nghiêm trọng. Tại khu di tích, nhiều hạng mục kiến trúc của chùa Bửu Quang đã bị xuống cấp nghiêm trọng nhưng không được nâng cấp, sửa chữa để đảm bảo an toàn, mà thay vào đó có một số hạng mục đã bị tháo dỡ, đập bỏ,làm thay đổi hiện trạng ban đầu.

Bên cạnh đó, tại hiện trường khu vực 4,75 ha rừng từng bị tàn phá, trái với lời khẳng định "đã khắc phục hậu quả", phóng viên ghi nhận vẫn còn ngổn ngang dấu vết mới chặt phá cây rừng nguyên sinh và đất đá bị cày xới khắp nơi.

Trước những sai phạm hiện hữu ngay trước mắt, phóng viên đã đặt câu hỏi trực tiếp với lãnh đạo UBND xã và nhân viên Trung tâm bảo tồn thiên nhiên núi Chứa Chan. Tuy nhiên, ông Thân Anh Thiết cùng các cán bộ đi cùng đãkhông trả lời, không tiến hành lập biên bản ghi nhận sự việc theo quy định.

Trước khi tiến hành kiểm tra hiện trạng Khu di tích núi Chúa Chan và chùa Bửu Quang,đoàn cán bộ và lãnh đạo của xã Xuân Lộc đã liên hệ đặt lịch làm việc với ông Nguyễn Văn Đỉnh (pháp danh Thích Quảng Đạo)- ngườiđang quản lý tạm thời chùa Bửu Quang để trao đổi, xác minh, làm rõ thông tinmột cách khách quan, đa chiều.Tuy nhiên, mặc dù được đại diện xã Xuân Lộc hẹn lịch trước nhưngông Đỉnh đã không có mặt tại chùa để làm việcvới đoàn.

Theo Luật Di sản văn hóa, khu vực bảo vệ I (vùng lõi) của di tích quốc gia là vùng bất khả xâm phạm; mọi hoạt động tu bổ, phục hồi di tích phải có ý kiếncủa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Chưa nhận được câu trả lời của chính quyền xã, chúng tôi xin chuyển câu hỏi này đến Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Nai: Việc tháo dỡ, sửa chữa các hạng mục tại chùa Bửu Quang đã được cấp phép theo đúng trình tự pháp luật hay chưa? Nếu không xuất trình được giấy phép, đây có phảilà hành vi xâm phạm di sản cần xử lý ngay lập tức?

Giao quyền quản lý chùa Bửu Quang cho người có nhiều lần vi phạm pháp luật

Sự bức xúc của người dân còn dồn vào công tác quản lý nhân sự của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam (GHPGVN) tỉnh Đồng Nai.

Năm 2012, UBND huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai (cũ) từng có Văn bản số 3377/UBND-VX liệt kê ông Nguyễn Văn Đỉnh có13 lần vi phạm pháp luật và kiên quyết không chấp nhận ông Đỉnhtham gia Ban trị sự lâm thời. Đến năm 2018, ông Đỉnh tiếp tục là tác giả của vụ phá 4,75 ha rừng phòng hộ như đã nêu trên.

Một hồ sơvới sai phạm kéo dài như vậy mà không hiểu bằng quy trình thẩm định nào, đến năm 2019, Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Đồng Nai lại ban hành Thông báo số 46 giao quyền quản lý chùa Bửu Quang cho ông Nguyễn Văn Đỉnh?

Dư luận cho rằng, chính việc bổ nhiệm người có lịch sử vi phạm pháp luật làm người đứng đầu một ngôi chùa đã trực tiếp dẫn đến tình trạng di tích Quốc gia bị xâm hại và quản lý lỏng lẻo như ngày hôm nay.