Diễn biến này cũng dẫn tới nhiều tranh luận xung quanh đề xuất phát triển lớp thiết giáp hạm mới có tên gọi “tàu chiến lớp Trump” - loại tàu chiến có lượng giãn nước 30.000-40.000 tấn, được thiết kế mang theo 128 ống phóng thẳng đứng cùng các loại vũ khí siêu thanh.

Khi Mỹ và Israel mở các đợt tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran vào cuối tháng 2, giai đoạn đầu của chiến dịch diễn ra theo kịch bản quen thuộc: máy bay tàng hình xâm nhập không phận đối phương để chế áp, mở đường cho các lực lượng tiếp theo. Các tên lửa hành trình được sử dụng để đánh vào mục tiêu cố định, trong khi hải quân triển khai hỏa lực từ khoảng cách an toàn.

Tuy nhiên, những diễn biến sau đó đã đặt ra thách thức lớn đối với giới hoạch định chiến lược Mỹ, bởi việc duy trì cường độ hỏa lực ở mức cao như vậy trong thời gian dài là không dễ dàng. Theo các quan chức quốc phòng Mỹ, chỉ trong 4 tuần đầu, Washington đã sử dụng hơn 850 tên lửa Tomahawk nhằm vào các mục tiêu tại Iran. Tốc độ tiêu hao này làm gia tăng đáng kể áp lực lên kho dự trữ và năng lực sản xuất của Mỹ.

Dù vậy, đề xuất đóng “lớp tàu Trump” vẫn vấp phải nhiều tranh luận. Một số chuyên gia đặt câu hỏi về tính hiệu quả trong phân bổ nguồn lực, cũng như khả năng dự án có thể vượt qua các rào cản thủ tục và quá trình phê duyệt kéo dài để đi vào sản xuất.

Trong bối cảnh hiện nay, cuộc xung đột với Iran đặt ra vấn đề: liệu loại tàu này có thể lấp đầy khoảng trống năng lực của Mỹ trên chiến trường, hay ngược lại, sẽ tạo ra rủi ro khi Washington tập trung quá nhiều hỏa lực vào một phương tiện chiến đấu.

Sức mạnh của tàu chiến lớp Trump

Dự án đóng tàu chiến lớp Trump, tên chính thức là BBG(X), được công bố vào tháng 12/2025. Con tàu dự kiến có lượng giãn nước khoảng 30.000-40.000 tấn, lớn hơn gấp đôi tàu khu trục lớp Arleigh Burke và vượt xa tàu lớp Zumwalt (khoảng 15.000 tấn). Về hỏa lực, tàu có thể được trang bị khoảng 128 ống phóng thẳng đứng (VLS), đủ khả năng triển khai tên lửa hành trình Tomahawk, tên lửa đánh chặn dòng SM cùng nhiều loại đạn dược khác, cùng với một bệ phóng chuyên dụng cho vũ khí siêu thanh tấn công nhanh.

Ngoài ra, tàu có thể mang theo tên lửa hành trình phóng từ biển có khả năng mang đầu đạn hạt nhân - một năng lực gây nhiều tranh luận trong giới hoạch định chính sách hạt nhân của Mỹ suốt nhiều năm qua. Bên cạnh hệ thống tên lửa, tàu sẽ được tích hợp các công nghệ đang trong quá trình phát triển như súng điện từ, vũ khí laser năng lượng cao, cùng hệ thống cảm biến tiên tiến dựa trên kiến trúc radar AN/SPY-6.

Không chỉ mạnh về hỏa lực, các quan chức quốc phòng Mỹ cho rằng con tàu mới có khả năng tích hợp cả cảm biến và vũ khí hiện đại, đồng thời có thể đảm nhiệm chức năng trung tâm chỉ huy – kiểm soát, thay thế năng lực bị thiếu hụt khi các tàu tuần dương lớp Ticonderoga dần ngừng hoạt động.

Tuy vậy, dự án vẫn vấp phải nhiều ý kiến trái chiều. Các nhà phê bình cho rằng việc phát triển tàu chiến cỡ lớn như vậy có thể rất tốn kém. Còn những người ủng hộ lập luận, đây thực chất là nỗ lực tích hợp các yêu cầu tác chiến hải quân hiện đại - từ hỏa lực, cảm biến đến chỉ huy vào một phương tiện duy nhất có quy mô và sức chứa vượt trội.

Xung đột Iran hé lộ điều gì về giới hạn hỏa lực hải quân Mỹ?

Cuộc xung đột với Iran phần nào lý giải nguyên nhân khiến giới chức quân sự Mỹ đưa ra ý tưởng tập trung hỏa lực lớn trên một tàu chiến hiện đại. Vấn đề cấp thiết nhất được đặt ra là tốc độ cạn kiệt của kho tên lửa trong một cuộc chiến cường độ cao.

Chỉ trong vài tuần, Mỹ đã sử dụng hàng trăm tên lửa hành trình Tomahawk. Thực tế này cho thấy mức độ tiêu hao nhanh chóng của các loại đạn dược chính xác trong các chiến dịch quân sự kéo dài.

Áp lực này càng rõ nét khi xét đến cấu trúc hiện tại của hạm đội Mỹ. Một tàu khu trục lớp Arleigh Burke thường mang khoảng 90 đến 96 ống phóng thẳng đứng (VLS), còn các tàu tuần dương lớp Ticonderoga, từ lâu đã là những tàu chiến mặt nước được trang bị vũ khí mạnh nhất của Hải quân - mang 122 ống.

Tuy nhiên, khi các tàu tuần dương này dần ngừng hoạt động, tổng số ống phóng và năng lực triển khai tên lửa trên biển cũng suy giảm theo. Đáng chú ý, Mỹ không dễ dàng bổ sung các ống phóng như vậy trong điều kiện tác chiến. Hiện hệ thống nạp tên lửa trên biển trong điều kiện tác chiến chưa được triển khai rộng rãi. Điều này đồng nghĩa với việc một khi tàu chiến sử dụng hết tên lửa, nó phải rút lui về một cảng an toàn hoặc trung tâm hậu cần để nạp lại.

Phần lớn các khu vực quanh Iran, trong đó có Vịnh Ba Tư và các vùng biển lân cận, đều nằm trong phạm vi tác chiến của hệ thống tên lửa nước này. Các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực cũng đối mặt với nguy cơ tương tự.

Từ đó có thể thấy, Mỹ có khả năng tạo ra sức mạnh tấn công rất lớn trong giai đoạn đầu của xung đột. Tuy nhiên, việc duy trì cường độ hỏa lực đó trong dài hạn khó khăn hơn nhiều - không chỉ vì áp lực sản xuất tên lửa, mà còn do giới hạn trong việc triển khai và duy trì các nền tảng mang phóng trên thực địa.

Lý do Mỹ cần một tàu chiến mặt nước được trang bị hỏa lực mạnh hơn

Đề xuất đóng tàu chiến lớp Trump được đưa ra trong bối cảnh hải quân Mỹ đang có nhu cầu gia tăng hỏa lực trên phương tiện chiến đấu trên biển.

Trong các chiến dịch quy mô như “Chiến dịch Epic Fury”, lực lượng Mỹ vẫn có thể duy trì hoạt động. Tuy nhiên, trước các đối thủ có năng lực cao hơn, một tàu chiến mặt nước cỡ lớn sẽ cho phép thời gian bám trụ trên chiến trường được kéo dài, duy trì các đợt tấn công liên tục mà không cần tiếp tế quá sớm, qua đó làm giảm nhịp độ luân phiên triển khai – rút lui của toàn bộ hạm đội.

Bên cạnh đó, lớp tàu Trump còn được kỳ vọng mang lại mức độ linh hoạt cao hơn. Đây sẽ là phương tiện duy nhất có thể đồng thời đảm nhiệm nhiệm vụ tấn công mục tiêu trên bộ, tham gia phòng không, phòng thủ tên lửa, cũng như hỗ trợ điều phối hoạt động giữa nhiều lực lượng.

Yếu tố công nghiệp cũng là một động lực quan trọng. Đề xuất này gắn với kế hoạch mở rộng năng lực đóng tàu của Mỹ trong bối cảnh sản lượng đóng tàu của Trung Quốc đang vượt lên. Theo đó, lớp tàu Trump không chỉ nhằm tăng cường hỏa lực và kéo dài khả năng tác chiến, mà còn hướng tới củng cố nền tảng công nghiệp quốc phòng, khắc phục tình trạng chậm trễ kéo dài trong các chương trình đóng tàu.

Dù vậy, dự án mới ở giai đoạn đầu. Sau khi được công bố vào tháng 12/2025, Hải quân Mỹ đã bắt đầu xây dựng lộ trình thiết kế sơ bộ từ đầu năm 2026, trong khi các đối tác công nghiệp đang tiếp tục hoàn thiện các yêu cầu kỹ thuật trong những năm tới. Theo các mốc kế hoạch hiện nay, giai đoạn thiết kế có thể kéo dài đến đầu thập niên 2030. Việc đóng con tàu đầu tiên, dự kiến mang tên USS Defiant, khó có thể thực hiện trước thời điểm này và thời gian đưa vào biên chế nhiều khả năng sẽ kéo dài tới cuối những năm 2030.