Với chương trình tầm soát sức khỏe quy mô lớn và những thử nghiệm đo lường “hạnh phúc đô thị”, một cách tiếp cận mới đang dần hình thành: phát triển không chỉ để phục vụ, mà để nâng cao chất lượng sống và cảm nhận sống của mỗi người dân. Trong cách tiếp cận đó, chăm sóc sức khỏe không còn là “có bệnh mới chữa”, mà chuyển dần sang chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và quản lý lâu dài.

Không chỉ sống được, mà phải sống khỏe

Tại xã Thạnh An - một địa bàn còn nhiều khó khăn về điều kiện đi lại, chương trình khám tầm soát miễn phí đã mang dịch vụ y tế đến gần hơn với người dân. Không cần phải di chuyển xa, không phải chờ đợi lâu, người dân được tiếp cận trực tiếp với đội ngũ y bác sĩ từ tuyến trên.

Trải nghiệm này khiến nhiều người bất ngờ và hài lòng. Chị Đỗ Thị Ngọc Duyên (31 tuổi) chia sẻ sau khi đưa cha mẹ đi khám: "Tôi rất hài lòng khi được các bác sĩ tuyến trên đến đây khám bệnh cho người dân ở xã. Rất thuận tiện, cảm ơn các bác sĩ. Thông thường thì tôi đi tầm soát khám sức khỏe là vào huyện, khó khăn nhất là khâu di chuyển, đi lại".

Không chỉ là sự thuận tiện, việc đưa dịch vụ y tế đến tận nơi còn giải quyết một thực tế tồn tại lâu nay: nhiều người dân, đặc biệt là lao động tự do, người cao tuổi hay cư dân vùng xa, thường trì hoãn việc khám sức khỏe do điều kiện đi lại và mưu sinh.

BS.CKII Hồng Công Danh, Phó Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ cho biết, với đặc thù sinh kế phụ thuộc vào biển và mùa vụ, người dân tại đây rất khó sắp xếp thời gian khám bệnh định kỳ. Vì vậy, việc chủ động đưa dịch vụ y tế đến cộng đồng không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn mang ý nghĩa nhân văn rõ nét.

"Việc đi khám ở đảo Thạnh An của Bệnh viện Từ Dũ và các bệnh viện chuyên khoa liên kết nhau đã đem lợi thuận lợi và tạo điều kiện tốt nhất cho người dân, giúp họ tiếp cận được dịch vụ y tế, có thể phát hiện sớm các bệnh lý, khám sức khỏe ban đầu để đưa vào hồ sơ quản lý sức khỏe điện tử", BS. Hồng Công Danh nói.

Từ những mô hình cụ thể như tại Thạnh An, TP.HCM đang mở rộng thành một chương trình quy mô lớn trên toàn địa bàn. Theo chủ trương của Thành ủy, trong năm 2026, toàn bộ người dân sẽ được khám, tầm soát sức khỏe ít nhất một lần.

Điểm đáng chú ý là chương trình không chỉ dừng lại ở việc “khám cho đủ số lượng”, mà hướng tới xây dựng hệ thống quản lý sức khỏe toàn dân. Toàn bộ kết quả khám sẽ được cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử, tạo nền tảng dữ liệu phục vụ theo dõi lâu dài.

Theo PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, việc triển khai chương trình này cũng đồng nghĩa với một bước chuyển lớn trong tư duy ngành y tế.

"Chúng tôi đang nghiên cứu những bài học kinh nghiệm của các nước. Năm nay sẽ nắm bắt hết tình hình mặt bằng chung về sức khỏe người dân để phân tầng nguy cơ. Những năm sau sẽ đề xuất là tầm soát những bệnh lý mà mỗi nhóm nguy cơ có thể mắc phải. Có khả năng là mỗi năm sẽ thay đổi chứ không giống nhau. Đó là cách mà ngành y tế đang tập trung làm", ông Tăng Chí Thượng nói.

Từ chữa bệnh sang quản lý sức khỏe

Không chỉ dừng ở ngành y tế, cách tiếp cận này còn được đặt trong tổng thể quản trị đô thị. Phó Bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Phước Lộc nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang quản lý sức khỏe toàn dân, với sự tham gia của cả hệ thống chính trị và cộng đồng.

Ông cho rằng, chăm sóc sức khỏe cần được tiếp cận theo vòng đời, gắn với từng nhóm đối tượng và điều kiện sống cụ thể.

"Xác định được sự tham gia của các đoàn thể, cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức tôn giáo và các nguồn lực khác. Ví dụ cơ sở chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, ngành y tế đang hướng dẫn và chỉ đạo về chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, phải dựa vào cộng đồng, là theo vòng đời. Nếu còn khỏe thì nâng cao về dinh dưỡng, chất lượng cuộc sống, phục hồi chức năng, kiểm soát nhiễm khuẩn, kiểm soát bệnh tật", ôngNguyễn Phước Lộc nhấn mạnh.

Ở cấp cơ sở, mô hình này đang dần được cụ thể hóa bằng những cách làm linh hoạt, sát với thực tế. Ông Trần Thế Phong, Phó Chủ tịch UBND phường Lái Thiêu cho biết, địa phương đã chủ động rà soát, phân loại đối tượng để tổ chức khám phù hợp, đồng thời hỗ trợ những trường hợp khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ.

Khi người dân lên trạm y tế khám sức khỏe, nhân viên y tế sẽ tư vấn cho họ nếu bị bệnh nặng nên đi bệnh viện chuyên khoa nào để điều trị. Nhân viên y tế cũng tận dụng truyền thông về chính sách Bảo hiểm y tế toàn dân để người dân nắm rõ được quyền lợi của mình khi khám chữa bệnh", ông Trần Thế Phong nói.

Từ các bệnh viện tuyến cuối đến trạm y tế cơ sở, một mạng lưới chăm sóc sức khỏe đang dần hình thành, với mục tiêu không để người dân bị bỏ lại phía sau. Nhưng khi sức khỏe thể chất được đảm bảo, thành phố tiếp tục đặt ra một câu hỏi cao hơn: người dân có thực sự cảm thấy hạnh phúc hay không?

Đo hạnh phúc - thước đo mới của đô thị

Tại phường Thủ Đức, một mô hình mới đã được triển khai nhằm trả lời câu hỏi này. Thay vì chỉ đo lường bằng các chỉ số kinh tế - xã hội, chính quyền bắt đầu khảo sát trực tiếp cảm nhận của người dân về cuộc sống hằng ngày.

Bà Trần Thị Hồng Thúy, Phó Chủ tịch phường Thủ Đức cho biết, việc xây dựng bộ tiêu chí “phường hạnh phúc” không nhằm tạo ra những con số đẹp, mà để chính quyền nhìn lại chính mình: "Thực tế, trong các phiếu khảo sát vẫn có những nội dung người dân chưa hài lòng về hạ tầng, môi trường, giao thông, không gian sinh hoạt cộng đồng... Những góp ý đó giúp chính quyền nhìn nhận khách quan hơn về chất lượng phục vụ và có giải pháp cụ thể. Chúng tôi cho rằng một kết quả phản ánh đúng thực trạng, dù tỷ lệ chưa cao, vẫn có giá trị hơn nhiều so với một con số đẹp nhưng không phản ánh đúng cảm nhận của người dân".

Từ kết quả khảo sát, địa phương xác định rõ những vấn đề cần ưu tiên cải thiện, từ hạ tầng, môi trường đến chất lượng dịch vụ công.

"Phường Thủ Đức sẽ tiếp tục tập trung vào những yếu tố tác động trực tiếp đến chất lượng sống của người dân, đó là mở rộng không gian công cộng, nâng cao chất lượng môi trường sống, cải thiện cảnh quan đô thị, đẩy mạnh chuyển đổi số để người dân tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn. Đồng thời chăm lo tốt hơn cho các nhóm yếu thế thông qua hệ thống an sinh xã hội; xây dựng một cộng đồng dân cư an toàn, đoàn kết, nghĩa tình và văn minh", bà Trần Thị Hồng Thúy nói.

Ở góc nhìn cộng đồng, chị Nguyễn Thị Minh Phương, Trưởng Khu phố 39 cho rằng, những thay đổi trong thời gian qua đã mang lại nhiều cải thiện rõ rệt trong đời sống người dân, từ hạ tầng đến hoạt động văn hóa, an sinh.

Tuy nhiên, người dân vẫn mong muốn thành phố tiếp tục hoàn thiện hơn nữa. "Tôi thiết tha mong mỏi thay đổi một số vấn đề như giảm tình trạng kẹt xe vào giờ cao điểm ở một số tuyến đường, việc mở rộng thêm các không gian công cộng, công viên, khu vui chơi cho trẻ em và người lớn tuổi. Đặc biệt là không ngừng nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, về giữ gìn vệ sinh chung để từ đó hình thành những khu phố đoàn kết, nghĩa tình, an toàn, tự quản, hạnh phúc".

Và điều đáng quý nhất, theo chị Phương, chính là sự thay đổi trong cách chính quyền lắng nghe và tiếp nhận ý kiến: "Điều đáng quý là sau khi người dân thực hiện khảo sát xong thì còn mời chúng tôi lại tâm sự rất chân tình. Có cô chú nói chính quyền lắng nghe ý kiến người dân thì rất là mừng, qua đó từng bước cải thiện và mong chính quyền quan tâm đầu tư hơn để Thủ Đức xanh sạch đẹp, con cháu sẽ có cuộc sống tốt hơn", chị Phương cho hay.

Năm 2026 - dấu mốc 50 năm TP.HCM mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường đã qua, mà còn là thời điểm thành phố tự đặt ra những tiêu chuẩn phát triển cao hơn.

Khi người dân cảm thấy khỏe mạnh hơn, an tâm hơn, hạnh phúc hơn trong chính cuộc sống của mình, đó cũng là lúc những giá trị của một đô thị đáng sống được định hình rõ ràng nhất.