Muốn vào đúng ngành mơ ước, thí sinh tuyệt sối khôngbỏ qua bước này

Sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026, phổ điểm các môn thi trên phạm vi cả nước cũng được công bố. Đây là dữ liệu quan trọng giúp thí sinh không chỉ nhìn lại kết quả của mình mà còn xác định vị trí so với mặt bằng chung để xây dựng chiến lược đăng ký nguyện vọng phù hợp.

Theo các chuyên gia tuyển sinh, nhiều thí sinh chỉ quan tâm đến tổng điểm của bản thân hoặc đối chiếu với điểm chuẩn năm trước. Trong khi đó, phổ điểm phản ánh số lượng thí sinh đạt ở từng khoảng điểm, qua đó cho thấy mức độ cạnh tranh thực tế của từng tổ hợp xét tuyển.

Nếu điểm của thí sinh nằm trong khoảng có rất nhiều người đạt được, khả năng cạnh tranh vào những ngành, trường có sức hút lớn sẽ cao hơn. Ngược lại, nếu điểm nằm ở nhóm ít thí sinh đạt được, cơ hội cạnh tranh sẽ thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, phổ điểm chỉ nên được xem là một căn cứ tham khảo. Khi lựa chọn nguyện vọng, thí sinh cần kết hợp với nhiều yếu tố khác như điểm chuẩn các năm trước, chỉ tiêu tuyển sinh, phương thức xét tuyển, quy đổi điểm, chính sách ưu tiên và quy định riêng của từng trường.

PGS.TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Bách khoa TP.HCM, lưu ý thí sinh cần kiểm tra kỹ các điều kiện xét tuyển của từng trường như điểm cộng, điểm thưởng, điểm quy đổi, chứng chỉ ngoại ngữ, SAT, ACT... cũng như những yêu cầu riêng của từng ngành đào tạo.

Theo ông, ngoài việc đăng ký nguyện vọng trên hệ thống của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thí sinh cũng cần theo dõi thông báo của từng trường để bổ sung các minh chứng nếu cần thiết, tránh bỏ sót quyền lợi khi xét tuyển.

Đối với một số ngành đặc thù, thí sinh cần đặc biệt lưu ý các điều kiện đầu vào. Chẳng hạn, nhóm ngành vi mạch bán dẫn yêu cầu điểm xét tuyển thuộc nhóm 25% tổng điểm tổ hợp cao nhất cả nước và điểm môn Toán nằm trong nhóm 20% cao nhất.

TS Nguyễn Chí Thành, Trưởng khoa Sư phạm, Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho rằng lựa chọn ngành học thực chất là lựa chọn con đường nghề nghiệp trong tương lai. Vì vậy, thay vì chạy theo những ngành nghề đang "hot", học sinh cần hiểu rõ năng lực, sở thích và định hướng của bản thân.

"Chỉ khi hiểu rõ mình là ai, ngành học đó đào tạo những gì, công việc sau khi ra trường ra sao và nhu cầu của thị trường lao động như thế nào, các em mới có thể đưa ra lựa chọn phù hợp, bền vững", TS Nguyễn Chí Thành chia sẻ.

Theo ông, việc cố gắng vào một trường đại học danh tiếng nhưng học ngành không thực sự yêu thích có thể khiến sinh viên mất động lực học tập, gặp áp lực trong quá trình học và thậm chí phải chuyển ngành hoặc bỏ học.

Chia 15 nguyện vọng thành 3 nhóm để tăng cơ hội trúng tuyển đúng ngành

Năm 2026 là năm đầu tiên thí sinh được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng xét tuyển đại học trên hệ thống tuyển sinh chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Theo các chuyên gia, điều quan trọng không phải là đăng ký đủ 15 nguyện vọng mà là xây dựng danh sách có chiến lược.

Theo chuyên gia của Trung tâm tuyển sinh và Truyền thôngTrường Đại học Quốc tế Hồng Bàng (TP.HCM) cho rằng nguyên tắc quan trọng nhất là sắp xếp nguyện vọng theo mức độ yêu thích, không phải theo điểm chuẩn cao hay thấp.

Nguyện vọng số 1 phải là ngành hoặc trường mà thí sinh mong muốn theo học nhất. Nếu không đủ điều kiện trúng tuyển ở nguyện vọng này, hệ thống sẽ tiếp tục xét các nguyện vọng tiếp theo theo đúng thứ tự đã đăng ký. Vì vậy, việc đặt ngành yêu thích lên đầu hoàn toàn không làm mất cơ hội ở những lựa chọn phía sau.

Để tăng khả năng trúng tuyển, chuyên gia khuyến nghị thí sinh nên chia 15 nguyện vọng thành ba nhóm.

Nhóm thứ nhất là nhóm nguyện vọng mơ ước, gồm khoảng 3-5 ngành hoặc trường yêu thích nhất, dù mức cạnh tranh có thể cao hơn điểm dự kiến.

Nhóm thứ hai là nhóm nguyện vọng phù hợp, gồm những ngành có mức điểm tương đối sát với kết quả thi, năng lực học tập và điều kiện xét tuyển của bản thân. Đây là nhóm quan trọng nhất và cần được đầu tư nhiều thời gian tìm hiểu.

Nhóm cuối cùng là nhóm nguyện vọng an toàn, có khả năng trúng tuyển cao hơn nhưng vẫn phải là những ngành học mà thí sinh thực sự sẵn sàng theo học nếu trúng tuyển.

Đồng thời, thí sinh không nhất thiết phải sử dụng hết 15 nguyện vọng nếu đã có danh sách rõ ràng. Ngược lại, cũng không nên chỉ đăng ký vài nguyện vọng khi điểm số chưa thực sự chắc chắn.

Một trong những sai lầm phổ biến nhất là xếp nguyện vọng theo điểm chuẩn từ cao xuống thấp hoặc đặt ngành "dễ đỗ" lên đầu để giữ chỗ. Thực tế, cách làm này có thể khiến thí sinh mất cơ hội vào đúng ngành học mình yêu thích.

Ngoài ra, nhiều thí sinh chỉ tập trung đăng ký các ngành "hot" mà thiếu phương án dự phòng, hoặc không kiểm tra kỹ mã trường, mã ngành, tổ hợp và phương thức xét tuyển. Đây đều là những lỗi có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả xét tuyển.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo thí sinh không nên chờ đến sát thời điểm kết thúc đăng ký mới điều chỉnh nguyện vọng, bởi hệ thống có thể quá tải hoặc phát sinh sai sót.

Một chuyên gia tư vấn hướng nghiệp tại Hà Nội cho rằng, để xác định nhóm ngành phù hợp, học sinh nên dựa trên ba yếu tố là năng lực học tập, tính cách và mục tiêu nghề nghiệp trong tương lai.

"Điều quan trọng nhất không phải là có bao nhiêu nguyện vọng mà là hiểu rõ bản thân muốn gì, phù hợp với ngành nào và lựa chọn những trường đáp ứng được mục tiêu đó. Khi làm được điều này, cơ hội trúng tuyển sẽ cao hơn rất nhiều", chuyên gia nàynhấn mạnh.

Rõ ràng, đích đến của mỗi thí sinh không phải là đỗ đại học bằng mọi giá, mà là bước vào đúng ngành học để phát huy năng lực, theo đuổi đam mê và hiện thực hóa mục tiêu nghề nghiệp. Vì vậy, một chiến lược sắp xếp nguyện vọng hợp lý sẽ không chỉ gia tăng cơ hội trúng tuyển mà còn mở ra nền tảng cho sự phát triển lâu dài sau này.