Cùng điều khoản hợp đồng, khác kết quả xử lý bồi thường

Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại và các luật liên quan tại phiên thảo luận tổ chiều 20/10, đại biểuĐoàn Thị Thanh Mai (đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) cho rằng, bên cạnh mục tiêu đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, cần cân nhắc kỹ đề xuất bãi bỏ các quy định về quyền và chế tài trong hợp đồng mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ cùng toàn bộ Chương VII của Luật Thương mại hiện hành nhằm bảo đảm tính thống nhất với Bộ luật Dân sự.

Dẫn chứng về mối quan hệ giữa phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại, đại biểu chỉ ra sự khác biệt cơ bản giữa khoản 2 Điều 307 Luật Thương mại và khoản 3 Điều 418 Bộ luật Dân sự: Theo Luật Thương mại: Khi có thỏa thuận phạt vi phạm, bên bị vi phạm có quyền áp dụng cả chế tài phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại (trừ trường hợp luật có quy định khác). Trong khi, theo Bộ luật Dân sự: Trường hợp các bên có thỏa thuận phạt vi phạm nhưng không thỏa thuận rõ về việc "vừa phạt vi phạm vừa bồi thường thiệt hại" thì bên vi phạm chỉ phải chịu phạt vi phạm.

Đại biểu phân tích, với cùng một cách viết điều khoản hợp đồng, tùy theo cơ chế pháp luật áp dụng mà quyền lợi của các bên sẽ khác nhau. Đây thực chất là sự thay đổi về quyền yêu cầu bồi thường chứ không đơn thuần là thay đổi văn bản viện dẫn.

Một điểm đáng lưu ý khác được đại biểu đặt ra là quy định về trần mức phạt vi phạm. Điều 301 Luật Thương mại hiện hành quy định mức phạt vi phạm do các bên thỏa thuận nhưng không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm (trừ một số ngoại lệ). Trong khi đó, khoản 2 Điều 418 Bộ luật Dân sự cho phép các bên tự do thỏa thuận về mức phạt vi phạm mà không bị khống chế trần, trừ khi luật liên quan có quy định khác.

"Việc chuyển sang cơ chế của Bộ luật Dân sự dù gia tăng quyền tự do thỏa thuận nhưng không nên mặc nhiên coi hai cơ chế này là tương đương. Việc bỏ trần phạt vi phạm 8% có thể làm gia tăng áp lực và rủi ro cho các doanh nghiệp ở vị thế đàm phán yếu hơn khi bị đối tác mạnh thế ép nhận mức phạt cao", đại biểu Mai nhấn mạnh.

Từ những phân tích trên, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo xây dựng bảng đối chiếu giữa quy định hiện hành và quy định dự kiến thay thế; làm rõ nội dung trùng lặp, nội dung làm thay đổi cách phân bổ rủi ro và các quy định đặc thù cần giữ lại.

"Việc bãi bỏ các quy định về hợp đồng và chế tài thương mại cần phải được đánh giá như là sự thay đổi chính sách, không chỉ đơn thuần là xử lý các vấn đề trùng lặp. Nếu việc sửa đổi làm thay đổi chính sách về phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại hoặc lãi chậm trả thì cần trình bày rõ phương án và đánh giá tác động để Quốc hội xem xét, quyết định, thay vì gộp chung vào mục tiêu tránh chồng chéo", đại biểu nêu ý kiến.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị làm rõ quy định chuyển tiếp đối với các hợp đồng đã giao kết, bảo lưu quyền, nghĩa vụ, chế tài và thời hiệu xử lý vi phạm khi chuyển sang áp dụng luật mới.

Đóng góp ý kiến đối vớiLuật Cạnh tranh, đại biểu Đoàn Thị Thanh Mai cho rằng. việc bổ sung công cụ kiểm soát sức mạnh trên thị trường số là cần thiết, song phải đi cùng phương pháp đánh giá hợp lý và bảo đảm quyền lựa chọn thực chất của người tiêu dùng.

Góp ý cụ thể vào khoản 3 Điều 24 Luật Cạnh tranh, đại biểu bày tỏ sự băn khoăn khi dự thảo sửa đổi theo hướng loại trừ doanh nghiệp có dưới 10%thị phần khỏi việc xác định vị trí thống lĩnh, kể cả doanh nghiệp đơn lẻ. Đại biểu đề xuất chưa nên mở rộng ranh giới loại trừ này sang doanh nghiệp đơn lẻ mà cần giữ khả năng đánh giá dựa trên sức mạnh thị trường đáng kể và chứng cứ thực tế.

Ngoài ra, đại biểu đề nghị rà soát quy định chống giao diện gây nhầm lẫn (dark patterns) tại Điều 45 Luật Cạnh tranh để bảo đảm đồng bộ với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, giúp người dùng thể hiện rõ quyền lựa chọn khi chấp thuận dữ liệu trên các nền tảng số.

Làm rõ trách nhiệm khi phân cấp cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa

Cùng góp ý về dự án luật,đại biểu Lê Thành Đông (đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh), đề nghị làm rõ trách nhiệm của các cơ quan trong công bố danh mục hàng hóa, dịch vụ thuộc phạm vi độc quyền nhà nước và tăng cường phối hợp khi phân cấp thẩm quyền cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa cho địa phương.

Về sửa đổi Luật Thương mại, đại biểu đồng tình với quy định công khai danh mục hàng hóa, dịch vụ thuộc phạm vi độc quyền nhà nước trên Cổng thông tin quốc gia về đầu tư, góp phần minh bạch thông tin và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận. Tuy nhiên, dự thảo chưa xác định cụ thể trách nhiệm của các cơ quan trong việc tổng hợp, cập nhật, cung cấp và công bố danh mục. Do các mặt hàng, dịch vụ này liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực, nếu không phân định rõ trách nhiệm có thể dẫn đến chậm cập nhật, thiếu thống nhất thông tin và khó xác định trách nhiệm khi thực hiện.

Vì vậy, đại biểuđề nghị làm rõ trách nhiệm giữa cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực và cơ quan quản lý Cổng thông tin quốc gia về đầu tư, bảo đảm danh mục được công bố đầy đủ, kịp thời, thống nhất.

Đối với Luật Quản lý ngoại thương, đại biểu thống nhất định hướng phân cấp cho UBND cấp tỉnh cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa, góp phần giảm khâu trung gian và tăng tính chủ động của địa phương. Tuy nhiên, việc phân cấp cần đi kèm cơ chế phối hợp, hướng dẫn nghiệp vụ, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan quản lý nhà nước về ngoại thương, tài chính và chính quyền địa phương. Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm hướng dẫn chuyên môn, cập nhật dữ liệu, phối hợp kiểm tra, xác minh xuất xứ hàng hóa, tránh cách thực hiện không thống nhất giữa các địa phương, ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp.