Phát biểu tại phiên thảo luận tổ gồm các Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng, Hà Tĩnh và Lạng Sơn về việc sửa đổi, bổ sung Luật Khám bệnh, chữa bệnh và Luật Dược, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải tháo gỡ những bất cập trong cơ chế cung ứng, mua sắm thuốc và trang thiết bị y tế.

Theo Thủ tướng, mục tiêu của đợt sửa đổi lần này là cắt giảm các khâu trung gian, giúp người bệnh và các bệnh viện tiếp cận thuốc, trang thiết bị y tế với mức giá hợp lý. Một số vấn đề có thể cần tiếp tục nghiên cứu, trong đó có việc xây dựng Luật Trang thiết bị y tế, song những bất cập cấp bách phải được xử lý ngay thông qua các quy định đang trình Quốc hội.

Thủ tướng cho biết, qua công tác thanh tra, kiểm tra và điều tra của các cơ quan chức năng, trong đó có Bộ Công an và Thanh tra Chính phủ, đã phát hiện nhiều lỗ hổng trong quy định pháp luật, văn bản hướng dẫn, thông tư của Bộ Y tế cũng như quá trình tổ chức thực hiện. Những bất cập này tạo ra nhiều khâu trung gian trong chuỗi cung ứng, khiến chi phí tăng cao. Đáng chú ý, một số nhóm thuốc và thiết bị y tế có mức chi phí bị đẩy lên đặc biệt lớn do phải đi qua quá nhiều khâu mua bán.

Theo phân tích của Thủ tướng, các bệnh viện, thậm chí là các hãng dược phẩm trong nước và quốc tế không phải lúc nào cũng có thể tiếp cận trực tiếp thị trường mà phải thông qua doanh nghiệp trung gian. Trong khi đó, phần lớn thuốc biệt dược và nhiều loại trang thiết bị y tế vẫn phải nhập khẩu. Ngay cả hoạt động sản xuất thuốc trong nước cũng còn phụ thuộc vào nguyên liệu từ nước ngoài, trong khi tỷ lệ đáp ứng nhu cầu của thị trường nội địa còn hạn chế.

Thủ tướng dẫn các vụ án được điều tra gần đây, trong đó có vụ việc liên quan Công ty Việt - Mỹ, để chỉ ra tình trạng lập nhiều công ty ở nước ngoài, thực hiện các giao dịch mua bán lòng vòng trước khi hàng hóa được nhập khẩu vào Việt Nam. Qua nhiều tầng trung gian, giá sản phẩm bị đẩy lên đáng kể, thậm chí có dấu hiệu trốn thuế.

Theo Thủ tướng, hệ quả không chỉ nằm ở những bất cập trong hoạt động kinh doanh mà còn tác động trực tiếp đến chi phí khám, chữa bệnh. Người bệnh phải bỏ thêm tiền để sử dụng thuốc và dịch vụ y tế, trong khi ngân sách nhà nước và quỹ bảo hiểm y tế cũng phải thanh toán các khoản chi phí cao hơn mức hợp lý.

Ông nhấn mạnh việc giá thuốc và thiết bị y tế tăng bất hợp lý làm giảm khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, đặc biệt với những người có điều kiện kinh tế khó khăn. Đây cũng là gánh nặng đối với ngân sách và an sinh xã hội, đòi hỏi phải có giải pháp căn cơ thay vì chỉ xử lý từng trường hợp riêng lẻ.

Yêu cầu kiểm soát giá, minh bạch hoạt động mua sắm

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng, thuốc và trang thiết bị y tế là lĩnh vực đặc thù, phục vụ trực tiếp sức khỏe và tính mạng con người, do đó không thể hoàn toàn phó mặc cho cơ chế thị trường điều tiết. Doanh nghiệp có quyền kinh doanh và hưởng lợi nhuận, nhưng lợi nhuận cần ở mức hợp lý, bảo đảm khả năng chi trả của người bệnh và hiệu quả sử dụng ngân sách.

Thủ tướng đề nghị các đại biểu Quốc hội, đặc biệt là những người công tác trong ngành y tế và tại các bệnh viện, nghiên cứu kỹ dự thảo luật, đóng góp ý kiến cụ thể để hoàn thiện các điều khoản liên quan. Theo đó, các quy định phải hướng tới công khai, minh bạch trong mua sắm, đấu thầu và hình thành giá thuốc, thiết bị y tế.

Một vấn đề được Thủ tướng đặt ra là tại sao các bệnh viện tư nhân có thể mua thuốc và trang thiết bị y tế với giá phù hợp, trong khi các bệnh viện công và cơ quan nhà nước chưa đạt được kết quả tương tự. Thủ tướng cho rằng, đây là câu hỏi cần được phân tích nghiêm túc để tìm ra những điểm nghẽn trong cơ chế hiện hành.

Về phương thức mua sắm, Thủ tướng gợi ý cần nghiên cứu loại hàng hóa nào phù hợp với đấu thầu tập trung, loại nào nên cho phép bệnh viện trực tiếp đàm phán và mua sắm trong khuôn khổ được kiểm soát. Với những mặt hàng phổ biến, có thể tổ chức đấu thầu để tận dụng lợi thế về quy mô; còn các thuốc và thiết bị chuyên biệt có thể áp dụng cơ chế đàm phán giá phù hợp.

Theo Thủ tướng, cơ quan quản lý có thể làm việc trực tiếp với các hãng và nhà sản xuất để đàm phán, qua đó hạn chế những tầng nấc trung gian không cần thiết. Tuy nhiên, mọi cơ chế mua sắm phải đi kèm quy định chặt chẽ về giá, trách nhiệm giải trình và tính minh bạch.

Thủ tướng cho biết, Chính phủ đã trao đổi với Bộ Y tế về việc nghiên cứu kinh nghiệm mua sắm của các bệnh viện tư nhân, nhằm tìm ra phương thức có thể áp dụng hiệu quả cho khu vực công. Thủ tướngnhấn mạnh cần có quyết tâm chính trị cao để xử lý tận gốc những bất cập, tương tự định hướng cắt giảm khâu trung gian trong các lĩnh vực xăng dầu và điện.

Bảo đảm lợi ích quốc gia trong đàm phán dược phẩm

Bên cạnh vấn đề mua sắm trong nước, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng lưu ý việc hoàn thiện pháp luật về dược còn liên quan đến đàm phán thương mại quốc tế, đặc biệt đối với thuốc biệt dược và quyền tiếp cận các loại thuốc thay thế. Theo Thủ tướng, trong quá trình đàm phán các hiệp định thương mại, nhiều đối tác gây sức ép liên quan đến chính sách dược phẩm. Nếu không xử lý thận trọng, việc mở cửa thị trường có thể tạo điều kiện để các hãng dược và thiết bị y tế nước ngoài gia tăng ảnh hưởng, làm suy giảm khả năng chủ động của thị trường trong nước.

Thủ tướng đề nghị Việt Nam kiên quyết bảo vệ lợi ích quốc gia, đồng thời cân nhắc tác động của các cam kết về thuốc biệt dược...đối với khả năng tiếp cận thuốc của người dân. Các quy định cần hài hòa giữa việc bảo đảm quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp, khuyến khích sản xuất, kinh doanh và yêu cầu kiểm soát chi phí y tế.

Kết thúc phần phát biểu, Thủ tướng đề nghị các đại biểu tiếp tục đóng góp ý kiến trực tiếp vào dự thảo Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược cùng các Nghị định, Thông tư hướng dẫn liên quan. Mục tiêu là xây dựng khuôn khổ pháp lý đủ chặt chẽ để kiểm soát giá, giảm chi phí trung gian và bảo đảm thuốc, trang thiết bị y tế đến với bệnh viện, người bệnh ở mức giá hợp lý.

Theo Thủ tướng, nếu không giải quyết triệt để vấn đề này, chi phí mà quỹ bảo hiểm y tế và người bệnh phải thanh toán sẽ tiếp tục tạo áp lực lớn lên ngân sách, đời sống người dân và hệ thống an sinh xã hội.