Thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật Bảo hiểm xã hội, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, để bảo đảm có lộ trình từng bước mở rộng độ bao phủ của chính sách bảo hiểm xã hội phù hợp, khả thi đối với nhóm đối tượng người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số.

Dự thảo luật sửa đổi quy định tại khoản 6 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 theo hướng: Căn cứ vào điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của từng thời kỳ, Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số và các đối tượng khác có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên, bảo đảm lộ trình thực hiện phù hợp.

Về bảo hiểm hưu trí bổ sung, dự thảo luật sửatheo hướng cho phép cá nhân người lao động trực tiếp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung trên cơ sở tự nguyện mà không nhất thiết phải thông qua người sử dụng lao động, tương tự quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014.

Dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số quy định về chế độ tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và cơ quan trong triển khai thực hiện như: ủy quyền cho người khác thực hiện bảo hiểm xã hội; hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội thông qua tài khoản người thụ hưởng. Bổ sung một số nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết về hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội, thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện và nguồn kinh phí bảo đảm thực hiện trợ cấp thai sản trong bảo hiểm xã hội tự nguyện.

Về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, dự thảo luật bãi bỏ quy định về hồ sơ, thủ tục tại Luật Bảo hiểm xã hội và giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm tính linh hoạt, chủ động.

Về hiệu lực thi hành, dự thảo đề nghị luật có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/3/2027.

Cân nhắc, đánh giá tác động việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc

Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm dự thảo Luật tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; thống nhất trong hệ thống pháp luật; không để phát sinh khoảng trống pháp lý, vướng mắc trong tổ chức thực hiện; quan tâm việc xây dựng quy định về thủ tục hành chính theo hướng giảm thời gian, thành phần hồ sơ, thủ tục và chi phí tuân thủ.

Về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội,Ủy ban Văn hóa và Xã hội cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất và giải trình của Chính phủ nhằm từng bước mở rộng diện tham gia, bảo đảm quyền lao động, quyền an sinh xã hội, phúc lợi xã hội và thực hiện mục tiêu của Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội.

Tuy nhiên, việc quy định nhóm đối tượng “người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số” thuộc phạm vi tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc là rất rộng, chưa bảo đảm tính khả thi, cần được cân nhắc, đánh giá tác động kỹ lưỡng, đa chiều. Trường hợp chưa thể quy định rõ đối tượng, thời điểm triển khai, chưa đạt được sự đồng thuận của đối tượng dự kiến sẽ phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, đề nghị Chính phủ sửa đổi nội dung này khi sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm xã hội do quy định hiện hành đã bao phủ các trường hợp mà Chính phủ đề xuất.

Về danh mục đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội thấy rằng, Chính phủ cơ bản đã tiếp thu ý kiến Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về nội dung này và việc sửa đổi, bổ sung điểm c khoản 1 Điều 122 theo hướng chỉ quy định chung về các ngân hàng được nhận tiền gửi từ quỹ bảo hiểm xã hội; sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 122 theo hướng giao Chính phủ quy định chi tiết tiêu chí, cơ chế đánh giá, lựa chọn, giám sát, kiểm soát rủi ro là phù hợp.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật cần bổ sung quy định cụ thể trách nhiệm của các cơ quan có liên quan trong hoạt động đầu tư quỹ, đặc biệt là vai trò của Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội, cơ quan bảo hiểm xã hội trong việc quyết định và chịu trách nhiệm trước Chính phủ về danh mục đầu tư, cơ cấu đầu tư và phương thức đầu tư cụ thể nhằm bảo đảm an toàn, bảo toàn, bền vững và hiệu quả của Quỹ theo Kết luận số 276 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Về bảo hiểm hưu trí bổ sung, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị Chính phủ giữ nguyên như quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành.