Dễ chọn trường hơn nhưng điểm chuẩn có thể tăng bất ngờ

Năm học 2025–2026, Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, tăng gần 20.000 em so với năm trước. Tuy nhiên, theo kế hoạch phân luồng, chỉ khoảng 88.000 em, tương đương gần 60%, có cơ hội vào các cơ sở giáo dục công lập. Tỷ lệ này thấp hơn so với mức khoảng 64% của năm ngoái, khiến áp lực cạnh tranh vào lớp 10 năm nay được đánh giá là gay gắt hơn.

Chuyên gia khuyến nghị, học sinh cần đặt NV1, NV2, NV3 hợp lý, cân đối giữa mong muốn và năng lực để tránh rủi ro trượt đáng tiếc.

Kỳ tuyển sinh năm nay cũng có nhiều thay đổi đáng chú ý khi Hà Nội nớiyêu cầu về hộ khẩu và bỏ phân tuyến. Thí sinh có thể tự do lựa chọn trường phù hợp với năng lực và điều kiện đi lại. Cùng với đó, mức chênh lệch điểm trúng tuyển giữa các nguyện vọng cũng được thu hẹp, NV2 và NV3 lần lượt chỉ cao hơn điểm chuẩn 0,5 và 1 điểm. Điều này giúp giảm áp lực phải chọn phương án “an toàn tuyệt đối”, tạo điều kiện để học sinh mạnh dạn đăng ký vào các trường có mặt bằng chất lượng tương đương.

Tuy nhiên, chính sự “nới lỏng” này lại khiến cuộc đua trở nên khó lường hơn. Khi không còn rào cản khu vực, nhiều thí sinh có xu hướng dồn vào các trường “hot”, đẩy điểm chuẩn tăng cao ngoài dự đoán. Bên cạnh đó, hiện tượng “điểm chuẩn ảo” khi số lượng đăng ký biến động lớn cũng có thể khiến phụ huynh và học sinh tính toán sai nếu chỉ dựa vào số liệu năm trước.

Thực tế các mùa thi cho thấy, không ít học sinh mắc sai lầm khi chọn trường không sát thực lực, hoặc quá cao, hoặc quá an toàn dẫn đến lãng phí cơ hội. Một số em còn đăng ký nguyện vọng dự phòng quá xa nơi cư trú chỉ để có suất học công lập, khiến việc di chuyển hàng chục km mỗi ngày trở thành áp lực kéo dài. Bên cạnh đó, việc quá tập trung vào môn thế mạnh mà chủ quan với các môn điều kiện cũng khiến nhiều học sinh đánh mất cơ hội trúng tuyển trong đáng tiếc.

Về phía học sinh áp lực không chỉ đến từ kỳ thi mà còn từ chính quyết định lựa chọn. Nhật Minh, học sinh lớp 9 (phường Hoàng Mai) chia sẻ: “Em đang phân vân giữa việc chọn trường mình thích hay chọn trường vừa sức để chắc suất. Nếu ‘liều’ mà không đỗ thì rất tiếc, nhưng chọn an toàn quá lại cảm thấy chưa cố hết khả năng. Ngoài ra, em cũng cân nhắc khoảng cách đi học, vì nếu trường quá xa thì sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe”.

Trước những băn khoăn trên, thầy Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh (phường Đống Đa) cho rằng, phụ huynh cần căn cứ điểm trúng tuyển của các trường trong ít nhất hai năm gần nhất, đồng thời đối chiếu với kết quả các đợt khảo sát của học sinh để có lựa chọn sát thực tế. Trong cuộc đua mà ranh giới giữa đỗ và trượt đôi khi chỉ là 0,25 điểm, một chiến lược đăng ký khoa học sẽ quyết định thành bại.

Theo kế hoạch, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026–2027 dự kiến diễn ra vào ngày 30 và 31/5.

Chọn nguyện vọng quá sát, dễ “trượt kép”

Chị Thu Hòa, một phụ huynh có con thi vào lớp 10 năm nay chia sẻ, điều khiến gia đình lo lắng nhất là sự khó lường của điểm chuẩn khi quy chế mới cho phép thí sinh tự do lựa chọn trường không theo tuyến.

“Trước đây còn khoanh vùng nên dễ tính toán, giờ ai cũng có thể đăng ký vào trường tốt nên tôi sợ điểm chuẩn tăng bất ngờ. Con học lực khá, nếu chọn cao thì rủi ro, mà chọn thấp lại tiếc. Đặc biệt, tôi cũng băn khoăn nếu đặt NV2 quá sát, lỡ trượt NV1 thì nguy cơ “trượt kép” là hoàn toàn có thể xảy ra”, chị Hòa nói.

Trong bối cảnh quy chế thay đổi, Nhà văn Bùi NgọcPhúc, đồng tác giả cuốn sách “Cùng con bước qua các kỳ thi” cho rằng, đây là thời điểm phụ huynh và học sinh cần nhìn nhận thực tế và có chiến lược rõ ràng. Do yêu cầu phân luồng, mỗi năm vẫn có khoảng 60.000 thí sinh phải rẽ sang các hướng học khác, vì vậy việc đặt nguyện vọng có ý nghĩa quyết định.

Theo nhà văn Bùi Ngọc Phúc, với nguyện vọng 1 (NV1), học sinh nên chọn ngôi trường mình yêu thích nhưng phải có khả năng trúng tuyển cao, dựa trên mức điểm khảo sát thực tế. Với mức 25–27 điểm, học sinh có thể tự tin đặt vào các trường tốp đầu. Nếu đạt khoảng 25 điểm, việc đăng ký vào các trường có điểm chuẩn năm trước 25,25–25,50 vẫn có thể cân nhắc. Nhóm 23–24 điểm hoặc 19–22 điểm cũng nên chọn trường có mức điểm tương đương hoặc nhỉnh hơn một chút.

Kinh nghiệm cho thấy, nếu giữ vững tâm lý, điểm thi thực tế thường cao hơn điểm khảo sát từ 0,5 đến 3 điểm. Vì vậy, NV1 cần là “ngôi trường mong ước” nhưng phải sát với năng lực.

Với nguyện vọng 2 (NV2), đặc biệt lưu ý đây là phương án dự phòng nên cần đặt với độ “giãn cách” đủ an toàn. Nhiều phụ huynh tính đơn giản rằng chỉ cần cao hơn điểm chuẩn năm trước 0,5 điểm là chắc đỗ, nhưng thực tế có trường hợp học sinh trượt NV1 tới 2 điểm. Khi đó, nếu NV2 đặt quá sát, cộng thêm việc nhiều thí sinh cùng dồn vào một trường khiến điểm chuẩn tăng, nguy cơ “trượt kép” là rất lớn. Do đó, không nên chủ quan với con số chênh lệch 0,5 điểm, bởi điểm chuẩn hoàn toàn có thể “tịnh tiến” theo lượng thí sinh đăng ký.

Với nguyện vọng 3 (NV3), phụ huynh không nên chỉ nhìn vào điểm chuẩn thấp mà bỏ qua yếu tố khoảng cách. Trong nhiều trường hợp, lựa chọn một trường ngoài công lập chất lượng tốt, gần nhà sẽ hợp lý hơn so với việc theo học một trường công lập quá xa.

Đáng chú ý, năm ngoái hạn cuối chốt và nộp phiếu đăng ký nguyện vọng là ngày 18/4 và nhiều khả năng năm nay cũng tương tự. Như vậy, phụ huynh và học sinh lứa 2k11 chỉ còn khoảng 30 ngày để cân nhắc kỹ lưỡng các lựa chọn.

Sau khi hoàn thành chương trình THCS vào khoảng tháng 3, học sinh sẽ có khoảng 60 ngày tập trung ôn luyện ba môn Toán, Ngữ văn và tiếng Anh. Đây là giai đoạn “tăng tốc” quan trọng, giúp nhiều em cải thiện điểm số.

Theo các chuyên gia năm nay, việc đăng ký được thực hiện trực tuyến, không còn “đơn xanh” như trước; hệ thống sẽ cập nhật số lượng đăng ký của từng trường và cho phép điều chỉnh nguyện vọng trong thời gian quy định. Điều này tạo thuận lợi hơn, nhưng cũng đòi hỏi phụ huynh phải theo dõi sát sao để đưa ra quyết định kịp thời.

Vì vậy, thay vì quá lo lắng, phụ huynh cần đồng hành cùng con trong việc xây dựng chiến lược ôn tập và đăng ký nguyện vọng hợp lý để tối đa hóa cơ hội trúng tuyển.