Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, thành phố Đà Nẵng bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian và dư địa lớn hơn. Các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin, logistics, du lịch chất lượng cao, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế đang cần nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đó cũng là tinh thần được đặt ra trong Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo: thu hút, trọng dụng, đãi ngộ nhân tài; đổi mới cách đào tạo theo hướng gắn với kỹ năng và sáng tạo, thay vì nặng về bằng cấp.

Công ty TNHH Dentium đóng tại Khu công nghệ cao Đà Nẵng đang triển khai 3 dự án sản xuất thiết bị y tế công nghệ cao với tổng vốn đầu tư khoảng 257 triệu USD, hướng tới hình thành trung tâm sản xuất thiết bị y tế quy mô lớn trong khu vực.

Ông Jeon Chang Hyun, Giám đốc dự án Công ty TNHH ICT VINA cho biết, đơn vị cần nguồn nhân lực kỹ thuật cao có khả năng vận hành công nghệ, phát triển bền vững: “Chúng tôi hy vọng các chính sách hỗ trợ của Đà Nẵng sẽ được mở rộng nhằm đào tạo và thu hút nhân lực kỹ thuật cao cho sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp công nghệ cao và chiến lược, đặc biệt là cải thiện điều kiện làm việc cho các chuyên gia và nhân tài cao cấp nước ngoài”.

Từ thực tế doanh nghiệp, yêu cầu đổi mới đào tạo trở nên cụ thể hơn. Chương trình học cần theo kịp công nghệ, người học phải có kỹ năng thực hành và khả năng giải quyết vấn đề, còn doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo. Bằng cấp vẫn là nền tảng, nhưng không thể thay thế năng lực làm việc, tinh thần sáng tạo và khả năng thích ứng. Đó là cách chuyển từ đào tạo theo khả năng sẵn có sang đào tạo theo nhu cầu phát triển.

Ông Nguyễn Quí Quý, Phó Giám đốc Sở Nội vụ thành phố Đà Nẵng khẳng định: “Nếu không chuẩn bị từ hôm nay, rất khó để thành phố đáp ứng được nhu cầu nhân lực khi các dự án lớn đi vào hoạt động trong những năm tới. Nhìn từ góc độ đó, có thể thấy Đà Nẵng không thiếu tiềm năng về nguồn nhân lực, đang đứng trước yêu cầu phải chuyển nhanh từ lợi thế về số lượng sang lợi thế về chất lượng, từ đào tạo theo khả năng sang đào tạo theo nhu cầu, từ phát triển nguồn nhân lực phục vụ trước mắt sang chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai”.

Thành phố Đà Nẵng đang nghiên cứu ban hành các chính sách để thu hút và giữ chân chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, nhà quản lý và lao động trình độ cao.Mới đây, Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng tổ chức lấy ý kiến góp ý dự thảo Quyết định của UBND thành phố quy định tiêu chí đối với các nhóm nhân lực làm việc tại Khu thương mại tự do Đà Nẵng.

Dự thảo xác định 5 nhóm đối tượng gồm chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, nhà quản lý và người lao động có trình độ cao; đồng thời quy định tiêu chí để xem xét các chính sách ưu đãi về thuế thu nhập cá nhân, thị thực và thẻ tạm trú. Các tiêu chí không chỉ xét bằng cấp mà còn tính đến kinh nghiệm phù hợp, quá trình nghiên cứu, sáng chế, công trình khoa học, giải thưởng chuyên môn và chứng chỉ nghề quốc tế đối với lao động tay nghề cao.

Theo dự thảo, chuyên gia thông thường cần có bằng đại học trở lên và ít nhất 2 năm kinh nghiệm phù hợp; ở một số lĩnh vực ưu tiên như tài chính, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thời gian kinh nghiệm có thể từ 1 năm. Với lao động trình độ cao, tiêu chí có thể dựa trên thời gian đào tạo kết hợp kinh nghiệm, kinh nghiệm làm việc lâu năm hoặc danh hiệu, chứng chỉ nghề được các hiệp hội nghề quốc tế công nhận. Đây là cách tiếp cận mở rộng việc nhận diện nhân tài theo năng lực và thành quả thực tế.

Ông Hồ Kỳ Minh, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Đà Nẵng cho biết, thành phố cũng đang nghiên cứu áp dụng trên cơ sở các nghị quyết có liên quan, người nước ngoài thuộc diện đáp ứng tiêu chí có thể được cấp thị thực tối đa 5 năm, thẻ tạm trú tối đa 10 năm; vợ, chồng và con dưới 18 tuổi đi cùng cũng thuộc diện được đề nghị cấp giấy tờ tương ứng. Đáng chú ý, các nhóm nhân lực đủ điều kiện được giảm 50% thuế thu nhập cá nhân trong 10 năm đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công phát sinh do làm việc tại Khu thương mại tự do Đà Nẵng.

Theo ông Hồ Kỳ Minh, thời gian áp dụng dự kiến đến hết ngày 12/12/2035: “Hội đồng nhân dân thành phố quyết định việc đầu tư xây dựng nhà ở dành cho chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng làm việc trên địa bàn từ nguồn ngân sách thành phố; đồng thời hỗ trợ chi phí thuê, mua nhà ở và chi phí lưu trú. Các chính sách này được triển khai bên cạnh những ưu đãi về tiền lương, thu nhập đã được quy định tại Nghị quyết số 136 năm 2024 nhằm tạo điều kiện để chuyên gia, nhà khoa học và người có tài năng yên tâm công tác, đóng góp và gắn bó lâu dài với thành phố Đà Nẵng”.

Từ thực tiễn Đà Nẵng, bài toán nhân lực đang dịch chuyển từ “có bao nhiêu người được đào tạo” sang “nhân lực làm được gì, sáng tạo như thế nào và đóng góp ra sao”. Khi giáo dục gắn chặt hơn với nhu cầu của nền kinh tế và chính sách đãi ngộ tạo được sức hút thực chất, nhân lực chất lượng cao mới trở thành lợi thế cạnh tranh bền vững. Thu hút được người tài đã khó, tạo điều kiện để họ phát huy năng lực và gắn bó lâu dài mới là thước đo hiệu quả, mang tính bền vững.