Thừa ủy quyền của Thủ tướng trình bày tờ trình, Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng cho biết, dự án luật tập trung sửa đổi những quy định liên quan đến tổ chức bộ máy, thẩm quyền và xử lý các vấn đề phát sinh sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Dự thảo gồm 10 điều, sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Luật Quốc phòng; Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng; Luật Nghĩa vụ quân sự; Luật Biên phòng Việt Nam; Luật Phòng không nhân dân; Luật Lực lượng dự bị động viên; Luật Phòng thủ dân sự và Luật Dân quân tự vệ.

Một trong những nội dung đáng chú ý là sửa đổi quy định liên quan đến phòng thủ khu vực, chức vụ và cấp bậc quân hàm của các chức danh thuộc Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã; hạn tuổi phục vụ cao nhất của một số chức danh và việc bổ nhiệm chức vụ trong các đơn vị dự bị động viên.

Dự thảo cũng sửa đổi các quy định về đăng ký, quản lý nguồn công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự; tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ; sơ tuyển, khám và kiểm tra sức khỏe nghĩa vụ quân sự.

Các hành vi gian dối trong khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự tiếp tục được rà soát, bổ sung để bảo đảm cơ sở pháp lý trong xử lý vi phạm.

Ban Chỉ huy quân sự cấp xã được xác định là cơ quan quân sự địa phương thuộc Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Bộ Tư lệnh TP.HCM hoặc Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh. Các nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ công tác của cơ quan này sẽ được điều chỉnh phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới.

Theo Đại tướng Phan Văn Giang, việc sửa đổi 9 luật chủ yếu liên quan đến tổ chức, thẩm quyền và kỹ thuật lập pháp, không làm phát sinh chính sách mới về chế độ đối với con người hoặc các khoản chi mới của ngân sách nhà nước.

Dự thảo luật có 17 nội dung liên quan đến phân cấp, phân quyền. Việc tổ chức thi hành được thực hiện trên cơ sở nguồn lực hiện có của Bộ Quốc phòng và các cơ quan, đơn vị liên quan.

Chính phủ dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua dự án luật tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất của Quốc hội khóa XVI, dự kiến diễn ra trong tháng 8/2026.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Thượng tướng Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, cho biết, cơ quan thẩm tra nhất trí cao với sự cần thiết ban hành luật.

Việc sửa đổi kịp thời các luật được đánh giá sẽ góp phần khắc phục khoảng trống pháp lý khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, bảo đảm tính liên tục trong chỉ huy, điều hành và thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng tại địa phương.

Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp tục làm rõ trách nhiệm giữa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã và Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh trong từng khâu của quy trình tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ.

Các quy định về quản lý quân nhân dự bị, phương tiện kỹ thuật dự bị cũng cần được hoàn thiện, gắn với ứng dụng công nghệ số và xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, chính xác về lực lượng dự bị động viên.