Diễn đàn do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh chủ trì, Học viện Hành chính và Quản trị công tổ chức. Phối hợp tổ chức có chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Tổ chức Hành chính miền Đông thế giới (EROPA).

Diễn đàn quy tụ trên 600 đại biểu, trong đó có gần 300 đại biểu quốc tế, các đại sứ, đại diện cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, chuyên gia, nhà khoa học và tác giả đến từ hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Chúng ta có thể lựa chọn cách chuẩn bị và cùng nhau hành động

Phát biểu khai mạc và chỉ đạo diễn đàn, PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, với khát vọng trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045, Việt Namnhận thức sâu sắctầm quan trọng của quản trị quốc gia. Bởi một khát vọng lớn phải được bảo đảm bằng năng lực quản trị tương xứng: Từ tầm nhìn được chuyển hóa thành những chính sách khả thi, hành động nhất quán và những kết quả cụ thể trong cuộc sống hằng ngày mà người dân có thể cảm nhận được.

Chủ đề của diễn đàn gợi mở một cách tiếp cận logic, thống nhất giữa ba yếu tố: chuyển đổi hệ thống để tạo lập nền tảng mới; đổi mới sáng tạo để tạo ra những đột phá trong phát triển; và xây dựng năng lực chủ động, thích ứng, tự đổi mới của chính phủ để sẵn sàng trước tương lai. Đây là những bước đi quan trọng hướng tới một nền quản trị bao trùm, vì con người.

Theo PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng, Việt Nam đang tiến hành cải cách tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số. Đây không chỉ là những thay đổi về tổ chức, mà là một quá trình chuyển đổi mang tính hệ thống, đòi hỏi đổi mới đồng bộ từ cách nhận diện vấn đề, thiết kế chính sách đến phối hợp hành động và tổ chức thực thi. Đồng thờicần phát huy sự gắn kết giữa nhà nước, thị trường và xã hội, cùng chia sẻ trách nhiệm để hướng tới những mục tiêu phát triển chung của đất nước.

Những chuyển đổi ấy đặt nền móng cho một phương thức quản trị vừa đáp ứng yêu cầu hiện tại, vừa chủ động thích ứng với tương lai. Năng lực của một chính phủ không chỉ thể hiện ở việc giải quyết tốt những vấn đề của hôm nay, mà còn ở khả năng nhận diện sớm những thay đổi, chuẩn bị cho những thách thức và đón bắt những cơ hội của ngày mai.

"Một chính phủ sẵn sàng trước tương lai không phải là một chính phủ biết trước mọi điều, mà là một chính phủ có tầm nhìn xa, chuẩn bị sớm, thích ứng nhanh và không ngừng tự đổi mới.Tôi mong muốn diễn đàn tập trung làm rõ những vấn đề: Làm thế nào để đưa dự báo và kịch bản vào hoạt động thường xuyên của chính phủ? Cơ chế nào để toàn hệ thống có thể học hỏi, đổi mới mà vẫn bảo đảm kỷ cương và trách nhiệm? Làm thế nào để năng lực thích ứng của mỗi quốc gia góp phần tăng cường khả năng ứng phó chung của thế giới?. Việt Nam mong muốn học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm và cùng các đối tác xây dựng mạng lưới hợp tác về dự báo chiến lược, đổi mới quản trị và phát triển bao trùm.Chúng ta không thể lựa chọn mọi biến động sẽ đến, nhưng có thể lựa chọn cách chuẩn bị và cùng nhau hành động",PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh.

Chất lượng quản trịphải được đánh giá bằng kết quả thực tế và giá trị mang lại cho xã hội

Báo cáo đề dẫn diễn đàn PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công đặt câu hỏi: Trước một thế giới đang biến đổi nhanh chóng và ngày càng khó dự báo, hệ thống quản trị cần được chuẩn bị như thế nào để giải quyết hiệu quả những vấn đề của hôm nay và đủ năng lực ứng phó với những vấn đề của ngày mai?

PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến cho rằng, chuyển đổi hệ thống tạo ra những điều kiện mới về thể chế, tổ chức và phương thức vận hành. Đổi mới sáng tạo mở ra những cách thức mới để giải quyết vấn đề. Sẵn sàng trước tương lai đòi hỏi khả năng nhận biết sớm, chủ động thay đổi, chuẩn bị kế hoạch và các điều kiện thực hiện, đồng thời điều chỉnh phương thức giải quyết vấn đề khi bối cảnh thay đổi.

Quản trị bao trùm đặt con người và xã hội vào trung tâm của quá trình đó, để những thành quả phát triển được tiếp cận và thụ hưởng một cách công bằng hơn.

Từ cách tiếp cận này, PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến gợi mở 3 vấn đề để các đại biểu cùng trao đổi tại diễn đàn.

Thứ nhất, chuyển đổi hệ thống phải tạo ra năng lực thực thi tốt hơn. Những thay đổi về tổ chức, thẩm quyền, quy trình và công nghệ chỉ có ý nghĩa khi nâng cao hiệu quả giải quyết công việc thực tế. Trong bối cảnh Việt Nam triển khaichính quyền địa phương hai cấp, phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số, cần bảo đảm thẩm quyền đi đôi với nguồn lực, trách nhiệm rõ ràng, phối hợp thông suốt và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp được cải thiện.

Cấp địa phương là nơi trực tiếp kiểm nghiệm hiệu quả chính sách và giải quyết các vấn đề phát triển. Đồng thời, nhiều vấn đề ngày càng mang tính liên ngành, liên cấp, đòi hỏi quản trị tích hợp và phối hợp nguồn lực hiệu quả.Vì vậy, chuyển đổi hệ thống phải được đánh giá bằng năng lực thực thi và kết quả thực tế; trong đó, năng lực quản trị địa phương là nội dung trọng tâm.

Thứ hai, năng lực quản trị ngày nay trước hết là năng lực giải quyết vấn đề trong điều kiện nhiều biến động.

Nhiều vấn đề công ngày càng phức tạp, vượt ra ngoài phạm vi một ngành hoặc một cấp chính quyền và liên tục biến đổi dưới tác động của công nghệ, biến đổi khí hậu, thay đổi mô hình kinh tế, việc làm và các rủi ro mới. Điều đó đòi hỏi chính phủ phải nâng cao khả năng nhận diện vấn đề, phát hiện sớm những thay đổi, sử dụng dữ liệu và bằng chứng, phối hợp hành động và điều chỉnh kịp thời. Một chính phủ sẵn sàng trước tương lai cần chủ động chuẩn bị, đánh giá các phương án và lựa chọn chính sách phù hợp. Đổi mới sáng tạo, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo mở rộng khả năng phát hiện vấn đề, hỗ trợ ra quyết định và tổ chức thực thi, đồng thời đặt ra yêu cầu về chất lượng dữ liệu, trách nhiệm giải trình và kiểm soát rủi ro. Hệ thống quản trị cần liên tục học hỏi từ thực tiễn, kiểm chứng và điều chỉnh chính sách để ứng phó tốt hơn với những biến động chưa thể dự liệu đầy đủ.

Thứ ba, kết quả và giá trị công cần trở thành thước đo quan trọng của năng lực quản trị phát triển.Tuân thủ pháp luật, đúng thẩm quyền và quy trình là yêu cầu cơ bản của quản trị công, nhưng chất lượng quản trị còn phải được đánh giá bằng kết quả thực tế và giá trị mang lại cho người dân, doanh nghiệp, xã hội.

Cần xem xét chính sách giải quyết được vấn đề đến đâu, chất lượng phục vụ có được nâng cao, chi phí xã hội được giảm và khả năng tiếp cận dịch vụ, cơ hội phát triển có được mở rộng, công bằng hơn hay không.

PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến cho rằng, cách tiếp cận dựa trên giá trị công cũng là cơ sở đánh giá hiệu quả của phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Phân cấp phải nâng cao năng lực giải quyết công việc; chuyển đổi số cần giảm thời gian, chi phí, tăng thuận lợi và minh bạch; công nghệ phải góp phần nâng cao chất lượng quyết định và dịch vụ công.Kết quả cuối cùng phải được thể hiện ở những vấn đề được giải quyết và những giá trị thực tế mà người dân, doanh nghiệpnhận được.

"Diễn đàn cần làm rõ những điều kiện quyết định hiệu quả thực thi; mối quan hệ giữa phân cấp, phân quyền với năng lực và trách nhiệm; vai trò của dữ liệu và công nghệ trong ra quyết định; cũng như khả năng học hỏi và điều chỉnh chính sách từ thực tiễn", theo PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến.