Chiều 5/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư liên quan đến danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Theo Tờ trình của Chính phủ, dự thảo Luật đề xuất cắt giảm 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, tương đương khoảng 29,3% trong tổng số 198 ngành, nghề hiện hành.

Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải có lộ trình

Tham gia thảo luận, đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) cho rằng, điều quan trọng không nằm ở số lượng ngành, nghề được cắt giảm mà ở cách thức thực hiện để không tạo ra khoảng trống quản lý. Việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải được thực hiện trên cơ sở các nguyên tắc rõ ràng, không nên cắt giảm cơ học chỉ để đạt chỉ tiêu. Thực tế, nhiều lĩnh vực như cấp nước sạch, vận tải biển vẫn đang chờ các luật chuyên ngành hoàn thiện. Nếu bãi bỏ điều kiện kinh doanh khi công cụ quản lý thay thế chưa sẵn sàng sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Đồng thời, đề nghị bổ sung nguyên tắc chuyển đổi từ tiền kiểm sang hậu kiểm ngay trong dự thảo Luật, trong đó yêu cầu phân loại theo mức độ rủi ro, bảo đảm sự đồng bộ giữa các văn bản pháp luật, bố trí đủ nguồn lực hậu kiểm và tránh phát sinh các điều kiện kinh doanh trá hình.

Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Văn Huy (đoàn ĐBQH Hưng Yên) cho rằng, việc sửa đổi Phụ lục IV không nên chỉ hướng đến mục tiêu giảm số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện mà cần cơ cấu lại danh mục dựa trên mức độ rủi ro và yêu cầu bảo vệ lợi ích công cộng theo Điều 7 Luật Đầu tư.

Mỗi ngành, nghề được giữ lại, bãi bỏ hay bổ sung đều phải được đánh giá đầy đủ về mức độ rủi ro và yêu cầu quản lý nhà nước, qua đó vừa bảo đảm quyền tự do kinh doanh, vừa nâng cao hiệu quả quản lý.

Cần bộ tiêu chí thống nhất khi rà soát

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (đoàn ĐBQH Tây Ninh) đề nghị, Ban soạn thảo tiếp tục rà soát toàn bộ danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trên cơ sở một bộ tiêu chí thống nhất, khách quan và áp dụng chung, thay vì chủ yếu dựa trên đề xuất của từng bộ, ngành. Việc sửa đổi lần này không chỉ là điều chỉnh một phụ lục của Luật Đầu tư mà còn là cơ hội để tiến hành cuộc rà soát thể chế toàn diện, loại bỏ các rào cản gia nhập thị trường không còn phù hợp, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế.

Đại biểu cho rằng, việc giữ lại hay loại bỏ một ngành, nghề cần căn cứ vào các tiêu chí như mức độ ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng, môi trường; sự cần thiết của điều kiện kinh doanh; khả năng quản lý bằng pháp luật chuyên ngành hoặc cơ chế hậu kiểm; cũng như chi phí tuân thủ đối với doanh nghiệp.

Từ cách tiếp cận này, đại biểu kiến nghị nghiên cứu đưa hoạt động kinh doanh chăn nuôi trang trại và kinh doanh giống cây trồng, giống vật nuôi ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện do các lĩnh vực này đã được điều chỉnh khá đầy đủ bằng pháp luật chuyên ngành.

Góp ý về quy định chuyển tiếp, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) bày tỏ băn khoăn khi dự thảo quy định cấm kinh doanh khí N₂O có hiệu lực ngay, trong khi chưa có hướng dẫn cụ thể về nhận diện hành vi vi phạm, xác định mục đích sử dụng, trách nhiệm của các chủ thể trong chuỗi cung ứng, xử lý hàng tồn kho cũng như cơ chế phối hợp giữa các lực lượng chức năng. Điều này có thể dẫn đến lúng túng, thiếu thống nhất trong quá trình thực thi.

Đại biểu đề nghị, đồng thời ban hành văn bản hướng dẫn, làm rõ phạm vi cấm, các trường hợp sử dụng hợp pháp được loại trừ, chứng từ chứng minh mục đích sử dụng, trách nhiệm của người bán, người mua và sự thống nhất với các quy định của pháp luật về hóa chất, an toàn thực phẩm và xử lý vi phạm.

Đối với các ngành, nghề được bãi bỏ điều kiện kinh doanh, đại biểu kiến nghị quy định rõ phương án xử lý đối với giấy phép đã cấp, hồ sơ đang giải quyết, phí, lệ phí đã nộp cũng như các vụ việc thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm đang thực hiện. Riêng các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thị thực đang hoạt động cần có thời gian chuyển tiếp hợp lý để đáp ứng điều kiện mới, đồng thời bảo đảm quy định chuyển tiếp không trở thành cơ chế hợp thức hóa các hành vi vi phạm đã xảy ra.