Phân cấp phải gắn với kiểm soát chuyên môn

Trong ngày làm việc cuối cùng của Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, ngày 24/8, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.

Thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh báo cáo, giải trình, làm rõ một số nội dung được đại biểu Quốc hội quan tâm trước khi Quốc hội tiến hành biểu quyết thông qua dự án luật.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, quá trình thảo luận dự án luật đã nhận được 146 ý kiến đóng góp của đại biểu Quốc hội, trong đó có 85 ý kiến tại phiên thảo luận tổ, 12 ý kiến tại hội trường và 49 ý kiến bằng văn bản.

Chính phủ đã rà soát, tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo luật, trình Quốc hội tại Báo cáo số 559 ngày 21/8/2026. Một trong những nội dung được các đại biểu quan tâm là cơ chế kiểm soát chuyên môn của cơ quan cấp tỉnh khi phân cấp cho cấp xã trong việc ban hành quy chế quản lý kiến trúc.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết Chính phủ đề nghị giữ nguyên phương án trong dự thảo luật. Theo đó, việc phân cấp, ủy quyền và cơ chế kiểm soát chuyên môn đã được quy định trong pháp luật về tổ chức chính quyền địa phương.

“Việc phân cấp ủy quyền và cơ chế kiểm soát chuyên môn đã được pháp luật về tổ chức chính quyền địa phương quy định”, Bộ trưởng Trần Hồng Minh nêu.

Theo Bộ trưởng, khi thực hiện phân cấp, UBND tỉnh sẽ quy định cụ thể các yêu cầu và cơ chế nhằm bảo đảm chất lượng chuyên môn, phù hợp với từng trường hợp.

Cách tiếp cận này nhằm vừa đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, vừa bảo đảm công tác quản lý kiến trúc tại địa phương được thực hiện thống nhất, đáp ứng yêu cầu chuyên môn.

Giữ thời hạn tối đa 20 ngày thẩm định quy hoạch

Về đề nghị quy định thời gian thẩm định quy hoạch phù hợp với từng cấp độ của đồ án để bảo đảm chất lượng thẩm định, Chính phủ đề nghị giữ quy định về thời hạn tối đa 20 ngày.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, việc rút ngắn thời gian thẩm định nhằm phục vụ yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, nhưng không làm thay đổi yêu cầu về nội dung và chất lượng thẩm định.

“Việc rút ngắn thời gian nhằm cải cách thủ tục hành chính, không làm thay đổi yêu cầu về nội dung, chất lượng thẩm định và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Qua đó, quy định mới hướng tới giảm thời gian thực hiện thủ tục nhưng vẫn duy trì trách nhiệm và yêu cầu chuyên môn trong quá trình thẩm định quy hoạch.

Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong quản lý hành nghề

Một nội dung khác được Chính phủ tiếp thu là đề nghị gắn việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong quản lý hành nghề với cơ chế kiểm soát phù hợp, đồng thời đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết dự thảo luật đã được rà soát, chỉnh lý theo hướng tăng cường hậu kiểm, thúc đẩy phát triển nghề nghiệp liên tục, đồng thời xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu hành nghề.

Theo Chính phủ, việc chuyển mạnh sang hậu kiểm sẽ góp phần cải cách thủ tục hành chính, nhưng phải đi đôi với việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực kiến trúc.

“Dự thảo luật đã được rà soát, chỉnh lý, hoàn thiện theo hướng tăng cường hậu kiểm, phát triển nghề nghiệp liên tục, xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu hành nghề”, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết.

Kết thúc phần giải trình, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đề nghị Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua dự án luật.

Sau báo cáo của Chính phủ, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên chủ tọa phiên họp cho biết, Chính phủ đã gửi tới các đại biểu Quốc hội Báo cáo số 559 ngày 21/8/2026, trong đó giải trình, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội và ý kiến kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Dự thảo luật sau khi được tiếp thu, chỉnh lý trình Quốc hội thông qua gồm 3 điều. Luật được thông qua sẽ có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Quốc hội sau đó tiến hành biểu quyết, với 467/470 đại biểu tán thành, đạt 93,4%, Quốc hộithông qua toàn văn Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.