Một buổi sáng cuối tuần tháng 9, khoảng vỉa hè gần Trung tâm Thương mại Cô Tô rộn ràng từ rất sớm. Các cô, các bác, các chị em, cả những bạn học sinh ríu rít mang đến những túi lon bia, chai nhựa, bìa carton, rồi các loại sắt vụn gom góp được. Người xếp đồ, người đứng cân,... góc phố vui như ngày hội.

Đây là chương trình“Đổi rác lấy quà-Cô Tô xanh”do Hội Liên hiệp Phụ nữ Đặc khu Cô Tô(Thành phố Quảng Ninh)tổ chức. Từng loại phế liệu được phân loại, cân hoặc đếm, rồi quy đổi ngay tại chỗ theo bảng giá công khai. Những thứ tưởng chỉ còn chờ ngày bỏ đi, naytrởthành mì chính, hạt nêm, đường, dầu ăn, nước mắm, bột giặt, gạonhững thứ quen thuộc theochân người dân về nhà, vào gian bếp.

Hai chị em Nguyễn Minh Anh, học sinh Trường Tiểu học và THCS Cô Tô, cũng có mặt từ sớm với những món đồ dùng đã qua sử dụng thu gom được. Với Minh Anh, phần quà nhỏ thôi, nhưng niềm vui thì trọn vẹn: “Hôm nay cháu đã thu những rác thải ở nhà gồm lon bia và chai nhựa để ra đổi quà. Cháu đã đổi được hai gói súp ạ. Cháu thấy rất vui và đây cũng là hành động nhỏ để bảo vệ môi trường”.

Người mang về phần quà lớn nhất buổi sáng là chị Nguyễn Oanh Thu ở khu phố Nam Hải. Những đồ gia dụng hỏng, những đoạn dây điện cũ, những món đồ nhựa không còn dùng đến được chị kiên nhẫn gom lại, phân loại riêng đểquy đổi được gần 1,5 triệu đồng.

“Tôi đã mang những đồ gia dụng cũ trong gia đình, dây điện cũ hỏng không dùng đến mang tới đây đổiđược nước giặt, gạo. Chương trình này rất ý nghĩa. Tôimong muốn chương trình này của Hội Phụ nữ sẽ tiếp tục và phát triển hơn nữa”, chị Nguyễn Oanh Thu kể.

Buổi sáng hômấy, hàng trăm cân phế liệu đã được gom về, và giá trị hơn cả chínhlà thói quen phân loại rác đang bắt đầu.

Nếu trênđảo, câu chuyện giữ gìn môi trường bắt đầu từ gian bếp, thì ngoài cảng cá, chuyệngiữ sạch biển lại đượchàng trăm ngư dânlan tỏa theo những khoang tàu.Cũng trong tháng 9, tại khu vực Dịch vụ hậu cần nghề cá Bắc Vịnh Bắc Bộ, tàu biên phòng đưa cán bộ, chiến sĩ cùng đại diện chính quyền đặc khu tới từng tàu cá. Trên boong, bà con vẫn đang gỡ lưới, tiếng máy tàu hòa cùng tiếng sóng biển. Lời vận động bắt đầu từ những điều rất gần: không vứt túi nilon, chai nhựa và các loại rác khó phân hủy xuống biển, mà gom lại, mang về đúng nơi quy định. Chỉ trong một buổi sáng, 51/144 thuyền viên đã được trực tiếp tuyên truyền.10thùng rác cũng được đặt ngay tại khu hậu cần nghề cá để bà con thuận tiện tập kết rác.

Cùng với chuyện rác, các quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định(gọi tắt là IUU)cũng được đưa đến tận tay ngư dân, ngay trên từngtờ rơi, từngchiếc điện thoại. Cán bộ Đồn Biên phòng Cô Tô hướng dẫn từng bước khai báo trên eCDT, ứng dụng nhật ký khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử.

Với ngư dân Hoàng Văn Tịnh, giữ đúng tuyến, đúng luật không chỉ là chấp hành quy định, mà là giữ lấy sinhkếcủa chính gia đình mình: “Vùng đánh bắt của tôi là từ Cô Tô vào Cửa Đối phân đôi, chỉ trong phạm vi 4 hải lý đổ lại, không được phép ra ngoài vì như thế là trái tuyến. Chúng tôi đánh bắt ghẹ, mực thì tuyệt đối không sử dụng các phương tiện cấm như thuốc nổ hay kích điện. Vì làm như vậy sẽ hủy diệt sinh vật biển, khiến chúng không thể sinh sản được và về sau này chúng tôi sẽ không còn nguồn lợi để làm ăn”.

Trên bờ, lon bia, chai nhựa được đổi thành gạo, thành nước mắm cho bữa cơm gia đình. Ngoài khơi, một vùng biển sạch giữ lại tômcácho những chuyến tàunối nhau. Bà Nguyễn Thị Hòa, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Đặc khu Cô Tô chia sẻ: “Chúng tôi tổ chức chương trình tuyên truyền cho hội viên và nhân dân nêu cao tinh thần trách nhiệm phân loại rác tại nhà, góp phần xây dựng môi trường cho Cô Tô với thông điệp: sạch ngõ, sạch bếp và sạch nhà. Thông qua chương trình này, chúng tôi mong muốn được duy trì ngày càng nhiều hơn, hiệu quả hơn, góp phần xây dựng Cô Tô ngày càng xanh, sạch, đẹp”.

“Đừng vứt, hãy gom”,“Không xả rác xuống biển”,“Khai thác có trách nhiệm” - những lời nhắc giảndị ấy sẽ trở thành thói quen,là cách người đểngườiCô Tô giữ lấy vùng biển đảoquê hương.Hai câu chuyện đều chung một mục tiêu: Việc nhỏ hôm nay của mỗingườilà để dành biển xanh cho chính thế hệ mai sau.