Mức phí trông giữ xe mới không chỉ đặt ra yêu cầu thu đúng, thu đủ, minh bạch, không để xảy ra tình trạng lấn chiếm hè phố tùy tiện, mà còn đi kèm kỳ vọng về sự phát triển của hệ thống giao thông công cộng đủ sức thay thế phương tiện cá nhân.

Sáng cuối tuần, anh Vũ Minh Quang, ở phường Bồ Đề, Hà Nội, mất vài vòng tìm kiếm mới có thể đưa xe vào một chỗ đỗ trên phố Trần Thánh Tông. Nhưng tìm được chỗ đỗ mới chỉ là một phần câu chuyện. Với mức phí trông giữ xe mới tăng đáng kể, anh phải cân nhắc lại cho những chuyến đi tiếp theo vào trung tâm thành phố.

"Mức giá mới này so với mức giá cũ là tăng đến gần 100%. Đỗ xe bây giờ thu tiền theo khung giờ như thế thì cũng không dám đỗ nhiều. Nếu phải đỗ dài thì một là đi xe taxi, hai là sử dụng xe công nghệ",anh Quang chia sẻ.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, sau hơn 8 năm, các yếu tố cấu thành giá dịch vụ trông giữ phương tiện đã biến động, cùng mức phí sử dụng tạm thời lòng đường, hè phố để trông giữ xe đã tăng từ khoảng 1,66 đến 3 lần tùy từng khu vực. Sở Xây dựng cho rằng, việc điều chỉnh giá là cần thiết nhằm bảo đảm tính đúng, tính đủ các khoản chi phí hợp lý, hợp lệ theo quy định.

Ngoài ra, việc áp dụng mức giá phù hợp sẽ góp phần tác động việc lựa chọn phương tiện, địa điểm và thời gian đỗ xe; khuyến khích sử dụng các bãi đỗ xe tập trung, hạn chế tình trạng đỗ xe kéo dài trên lòng đường, hè phố, và từng bước chuyển đổi sang phương tiện công cộng.

Ghi nhận của phóng viên cho thấy, trong khi mức phí mới có thể khiến người sử dụng ô tô phải cân nhắc, thì với người đi xe máy, mức tăng không ảnh hưởng đáng kể. Chủ trương tăng phí để hạn chế ô tô cá nhân vào khu vực lõi đô thị cũng nhận được sự đồng tình.

Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần quy hoạch các điểm đỗ xe khoa học, kẻ vạch rõ ràng, đồng thời phát triển giao thông công cộng và bảo đảm thuận tiện cho hành khách, một số người dân cho hay:

"Với em thì tăng từ 5.000 lên 10.000 đồng không phải cái gì ảnh hưởng quá lớn. Việc hạn chế xe ô tô để tránh ùn tắc là đúng, bởi vì hiện tại lưu lượng ô tô gây ùn tắc khá nhiều. Việc tăng phí gửi xe cũng là một cách".

"Cũng hợp lý, tuy nhiên, phương tiện công cộng thời gian di chuyển lâu. Nhiều điểm đỗ xe có thu phí thì vạch kẻ có vẻ vẫn đang “nhập nhằng”, không rõ cái đấy được quản lý như thế nào".

"Thứ nhất là nên kẻ vạch rõ ràng, chứ không phải lúc có, lúc không hoặc mờ. Mình nên tăng theo lộ trình, tăng từ 25.000 lên 35.000 đồng chẳng hạn, một thời gian nữa nếu hợp lý thì tăng lên 45.000 đồng".

Theo chuyên gia giao thông, TS Nguyễn Xuân Thủy, những bất cập về hạ tầng giao thông tĩnh tại Hà Nội đã tồn tại nhiều năm khi hệ thống bãi đỗ xe còn thiếu hụt khá nghiêm trọng so với nhu cầu thực tế. Bên cạnh việc tính toán mức giá phù hợp, thì bảo đảm minh bạch nguồn thu và sử dụng hiệu quả nguồn lực để phát triển hạ tầng cũng là những yêu cầu cần được chú trọng.

Đặc biệt, chính quyền phường, xã phải tăng cường giám sát hoạt động trông giữ xe trên địa bàn, không để xảy ra tình trạng chiếm dụng tùy tiện lòng đường, hè phố, ảnh hưởng giao thông và không gian dành cho người đi bộ.

TS Nguyễn Xuân Thủy cho hay:"Vỉa hè là để cho người đi bộ. Tại sao bây giờ lòng đường, vỉa hè lại trở thành nơi để xe? Tôi nghĩ nhà nước đã tăng quyền cho phường, xã thì cán bộ phường, xã phải quản lý tốt. Cấp tỉnh, thành phố phải quản lý và xử lý những trường hợp phường yếu kém. Người dân gửi xe thì tiền đó để làm gì? Theo tôi, tiền đó phải chuyển lại để xây dựng các bãi đỗ xe cho người dân. Quan trọng nhất là các bãi đỗ xe cần phải xây dựng nhiều hơn nữa, thuận tiện hơn, hiện đại hơn với giá cả hợp lý".

Chuyên gia giao thông, TS Phan Lê Bình, Trưởng đại diện Văn phòng tư vấn OCG (Nhật Bản) cũng có góc nhìn tích cực về việc nâng giá cho thuê vỉa hè, lòng đường, nâng phí trông giữ xe tiệm cận giá thị trường có thể là cú hích với thị trường đầu tư bãi trông giữ xe tư nhân: "Từ trước đến nay chúng ta có nhiều quy hoạch phát triển bãi đỗ xe ngầm trong trung tâm thành phố. Nhưng tôi nhận định là mức giá gửi xe do nhà nước quy định vẫn còn tương đối thấp. Nay với việc thành phố Hà Nội nâng mức giá gửi xe ở những điểm trông giữ xe công cộng, tôi nghĩ sẽ dễ tiệm cận hơn với mức giá gửi xe có thể đem lại điểm hòa vốn cho các nhà đầu tư tư nhân, từ đó thu hút được nguồn vốn tư nhân vào việc đầu tư xây dựng và vận hành các bãi giữ xe trong thành phố".

Chia sẻ quan điểm, chuyên gia giao thông đô thị Nguyễn Ngọc Quang nhận định, việc hạn chế xe cá nhân bằng hàng rào thu phí cao ở vùng lõi đô thị là xu hướng hợp lý, không chỉ ở Hà Nội mà còn ở các đô thị phát triển trên thế giới.

Điều này mang lại nhiều lợi ích:

Thứ nhất, người dân sẽ phải cân nhắc chi phí đắt đỏ khi nghĩ tới việc tự lái xe cá nhân vào khu vực trung tâm.

Thứ hai, khi nhu cầu ít đi, việc mở rộng dịch vụ trông giữ xe trên vỉa hè, lòng đường cũng dừng, trả lại không gian cho người đi bộ, điểm tiếp cận xe buýt, metro và các hoạt động cộng đồng.

Thứ ba, quỹ đất ở khu vực ngoại vi vẫn còn tiềm năng sẽ có cơ hội được đánh thức bởi các bãi xe theo mô hình “Park and Ride” (nghĩa là người dân gửi xe ở ngoại ô, sau đó di chuyển bằng phương tiện công cộng hoặc phương tiện xanh vào trung tâm để làm việc).

chuyên gia giao thông đô thị Nguyễn Ngọc Quang còn cho rằng: "Chúng ta không khuyến khích người dân sử dụng ô tô trong phạm vi nội đô. Việc bố trí các bãi đỗ xe ở khu vực xa trung tâm sẽ giúp định hướng người dân chỉ sử dụng ô tô khi đi ngoại tỉnh, điều này là hoàn toàn phù hợp. Khi đó, quỹ đất đỗ ô tô trước đây sẽ được ưu tiên chuyển đổi cho các hoạt động khác. Thực tế hiện nay, khu vực nội đô đang rất thiếu không gian dành cho xe buýt, xe đạp cũng như các không gian sinh hoạt cộng đồng như khu vực công cộng, cây xanh và khu vui chơi giải trí. Việc dịch chuyển các bãi đỗ xe ra ngoại vi sẽ giúp giải phóng quỹ đất, tái tạo không gian để phục vụ thiết thực cho các hoạt động chung của đô thị".

Theo một số ý kiến từ các chuyên gia, không đô thị nào có thể đáp ứng được nhu cầu đỗ xe ngày một tăng cao. Do đó, các biện pháp hạn chế xe cá nhân, đồng thời giãn dân, phát triển các khu đô thị định hướng theo trục giao thông công cộng là giải pháp cần khẩn trương triển khai.

Động thái tích cực từ chính quyền đô thị là Hà Nội vừa tổ chức ký kết hợp đồng “chìa khóa trao tay” thực hiện 5 tuyến đường sắt đô thị gồm: tuyến số 1, số 2, số 8, số 10 và số 14, với tổng chiều dài khoảng 253,5 km, trị giá gần 1 triệu tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào năm 2030.

Khi hoàn thành, 5 tuyến đường sắt này sẽ góp phần quan trọng hình thành mạng lưới giao thông công cộng khối lượng lớn, giảm ùn tắc giao thông, cải thiện môi trường và tạo điều kiện phát triển các khu đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

Khi giao thông công cộng trở nên thuận lợi và đủ sức hấp dẫn, đánh bật được xe cá nhân (đã được chứng minh từ tuyến Cát Linh - Hà Đông, Nhổn - Cầu Giấy) thì có lẽ, thị dân sẽ không cònquá quan tâm tới mức phí đỗ xe ở vùng lõi đô thị.