Từ vùng đất nổi tiếng với thương hiệu vải thiều, xã Lục Ngạn, thành phố Bắc Ninh đang từng bước đa dạng hóa các loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao. Việc phát triển nhiều loại trái cây với thời gian thu hoạch khác nhau không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn tạo nguồn cung nông sản liên tục, mở rộng cơ hội tiêu thụ và tăng thu nhập cho người dân.

Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát huy thế mạnh kinh tế vườn ở Lục Ngạn

Nhắc đến Lục Ngạn, nhiều người thường nghĩ ngay đến vải thiều – sản phẩm đã làm nên thương hiệu của vùng đất này. Tuy nhiên, những năm gần đây, bên cạnh cây trồng truyền thống, người dân địa phương đã chủ động chuyển đổi cơ cấu sản xuất, phát triển nhiều loại cây ăn quả chất lượng cao, phù hợp với nhu cầu thị trường.

Từ cam Canh, cam Vinh đến bưởi Diễn, bưởi da xanh, bưởi Sửu, ổi Thái sần, táo xanh..., mỗi loại trái cây đều có hương vị và đặc trưng riêng. Sự đa dạng này giúp người dân tận dụng hiệu quả diện tích đất canh tác, kéo dài mùa vụ thu hoạch, đồng thời giảm áp lực tiêu thụ nông sản tập trung vào một thời điểm.

Tại thôn Tân Quang, xã Lục Ngạn, gia đình ông Nguyễn Đắc Bích đang tập trung chăm sóc vườn cam chuẩn bị bước vào vụ thu hoạch. Trên diện tích khoảng 11.000m², gia đình phát triển nhiều loại cây ăn quả, trong đó chủ lực là cam Vinh và cam Canh.

Từ diện tích vải thiều già cỗi, ông Bích đã chủ động chuyển đổi một phần sang trồng cam bằng phương pháp ghép mắt trên gốc bưởi Diễn và một số giống bưởi khác. Nhờ đó, mỗi năm khu vườn cho thu hoạch hàng chục tấn cam các loại.

Theo ông Bích, thời điểm cam gần chín, việc chăm sóc cần được thực hiện cẩn thận, nhất là duy trì lượng nước tưới phù hợp, bổ sung kali để tăng độ ngọt và thường xuyên kiểm tra, phòng trừ rệp sáp, nhện đỏ. Đây là những đối tượng sâu bệnh có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và mẫu mã quả nếu không được kiểm soát kịp thời.

Đáng chú ý, gia đình ông Bích còn chú trọng quy trình sản xuất an toàn, ưu tiên sử dụng phân hữu cơ, phân vi sinh để cải tạo đất, tăng sức khỏe cho cây. Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật được thực hiện theo hướng dẫn của cán bộ chuyên môn, bảo đảm đúng chủng loại, liều lượng và thời gian cách ly trước thu hoạch.

Theo ông Bích, muốn giữ chân khách hàng và duy trì đầu ra lâu dài, người trồng phải đặt chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm và uy tín lên hàng đầu.

Không chỉ phát triển các loại cam, tại thôn Tam Đồng, gia đình ông Vi Văn Khường có khoảng 3ha cây ăn quả, chủ yếu là bưởi Diễn, bưởi Sửu và các loại cam. Gắn bó với nghề trồng cây ăn quả từ năm 2001, ông Khường đã nhiều lần điều chỉnh cơ cấu cây trồng, từ vải thiều, hồng sang các loại cây có múi để phù hợp với nhu cầu thị trường và hiệu quả kinh tế.

Hiện gia đình ông Khường có khoảng 500 gốc bưởi, dự kiến năm nay cho sản lượng khoảng 30 tấn. Để nâng cao chất lượng quả, gia đình chú trọng sử dụng phân hữu cơ, phân vi sinh, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật, thường xuyên kiểm tra tình trạng sinh trưởng của cây và chủ động điều tiết nước tưới theo diễn biến thời tiết.

Ông Khường cho biết, bưởi Diễn và bưởi Sửu của gia đình những năm gần đây được khách hàng ưa chuộng. Từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 11 Âm lịch, các thương lái quen thường đến tận vườn khảo sát, lựa chọn và thu mua. Để duy trì đầu ra, gia đình phân chia sản lượng cho một số đầu mối thu mua lâu năm. Tuy nhiên, người trồng vẫn mong muốn thị trường ổn định hơn, giá bán được cải thiện để bù đắp chi phí chăm sóc, đầu tư và công lao động.

Ứng dụng quy trình sản xuất an toàn, nâng cao chất lượng nông sản Lục Ngạn

Theo thống kê của UBND xã Lục Ngạn, địa phương hiện có khoảng 650ha cam, quýt, bưởi, năng suất ước đạt 16 tấn/ha, sản lượng khoảng 10.400 tấn. Diện tích táo đạt 535,5ha, sản lượng ước đạt 8.032 tấn. Ngoài ra, xã còn phát triển các vùng trồng nhãn, na, hồng, chuối và nhiều loại cây ăn quả khác.

Cùng với mở rộng diện tích và nâng cao sản lượng, xã Lục Ngạn chú trọng hướng dẫn người dân áp dụng quy trình sản xuất an toàn, thực hiện chứng nhận VietGAP đối với cây táo, cam, bưởi. Địa phương cũng phối hợp với các cơ quan chuyên môn rà soát mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn của thị trường.

Mở rộng thị trường tiêu thụ và định hướng phát triển bền vững

Bí thư Đảng ủy xã Lục Ngạn, thành phố Bắc Ninh Nguyễn Văn Năng cho biết, địa phương xác định phát triển cây ăn quả không chỉ dừng ở mở rộng diện tích, nâng cao sản lượng mà phải gắn chặt với nhu cầu thị trường, chất lượng sản phẩm và hiệu quả tiêu thụ.

Với lợi thế về điều kiện tự nhiên, kinh nghiệm sản xuất lâu năm và danh tiếng của vùng trái cây đặc sản, Lục Ngạn đang từng bước xây dựng hình ảnh vùng cây ăn quả đa dạng, với nhiều sản phẩm có chất lượng và giá trị kinh tế cao. Từ nền tảng thương hiệu vải thiều đã được người tiêu dùng trong nước và quốc tế biết đến, các loại cam, bưởi, táo, ổi cùng nhiều sản phẩm khác đang góp phần làm phong phú thêm sản phẩm nông nghiệp của địa phương.

Ông Nguyễn Văn Năng cho biết thêm, việc phát triển đa dạng các loại cây ăn quả không chỉ tạo nguồn cung nông sản nối tiếp nhau trong năm mà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch trải nghiệm gắn với các vườn cây ăn quả.

Để khai thác tốt lợi thế này, xã Lục Ngạn đã xây dựng kế hoạch xúc tiến thương mại năm 2026, tập trung quảng bá sản phẩm, kết nối cung cầu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Bên cạnh các kênh truyền thống như thương lái, chợ đầu mối, địa phương khuyến khích hợp tác xã, doanh nghiệp và nhà vườn tham gia hệ thống siêu thị, sàn thương mại điện tử và các nền tảng bán hàng trực tuyến như TikTok Shop, Shopee.

Hoạt động livestream tại vườn, quảng bá sản phẩm thông qua các nhà sáng tạo nội dung cũng được chú trọng nhằm đưa nông sản đến gần hơn với người tiêu dùng.

Từ vùng chuyên canh vải thiều, Lục Ngạn đang từng bước hình thành vùng sản xuất cây ăn quả đa dạng, có khả năng cung ứng nhiều loại nông sản theo mùa vụ. Đây là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị nông sản, giảm phụ thuộc vào một loại cây trồng, đồng thời tạo nền tảng phát triển nông nghiệp hàng hóa bền vững.