Mỗi sáng, chị Đinh Pon ở làng Tung Ke, xã Al Bá, tỉnh Gia Lai lại mang gùi, gùi theo những chiếc chai nhựa loại 1,5 lít đến điểm cấp nước giữa làng. Chị mở vòi, đặt từng chiếc chai dưới dòng nước trong mát, tranh thủ vài phút để lấy đủ nước cho gia đình rồi chằng lên xe máy chở về nhà. Công việc tưởng chừng đơn giản ấy đã trở nên quen thuộc hơn 4 tháng nay, kể từ khi làng có công trình giếng khoan, hệ thống lọc và bồn chứa nước sạch.

Trước đây, mỗi lần cần nước sinh hoạt, chị Pon và nhiều phụ nữ trong làng phải đi bộ ra suối, mang nước về bằng can, gùi. Mùa khô, suối cạn, nước khan hiếm; mùa mưa, nguồn nước đục, không bảo đảm vệ sinh. Nay có điểm cấp nước ngay trong làng, việc sinh hoạt của gia đình chị Pon thuận tiện hơn.

“Hồi xưa không có nước để uống, phải ra suối mới lấy được, nếu mưa nhiều thì đỡ hơn. Giờ Nhà nước cấp cho tận nhà, gần đường mình cũng tự tin chứ hồi xưa đi lấy nước khổ lắm", chị Pon kể lại.

Làng Tung Ke là một trong những địa bàn thường xuyên thiếu nước vào mùa khô của tỉnh Gia Lai. Trước nhu cầu cấp thiết của người dân, Sở Ngoại vụ tỉnh Gia Lai, đơn vị kết nghĩa với làng, đã vận động doanh nghiệp hỗ trợ kinh phí, phối hợp với UBND xã Al Bá khảo sát, xây dựng công trình cấp nước. Tháng 7 vừa qua, công trình được khánh thành, bàn giao và đưa vào sử dụng, giải quyết một phần khó khăn về nước sinh hoạt cho người dân. Đây cũng là kết quả cụ thể từ hoạt động kết nghĩa với các thôn, làng vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Không chỉ giảm công sức lấy nước, công trình còn tạo điều kiện để người dân cải thiện vệ sinh cá nhân, giữ gìn môi trường sống và chăm sóc sức khỏe. Cùng với việc đưa nước sạch đến các hộ, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Al Bá còn vận động hội viên thay đổi thói quen sinh hoạt, sử dụng nước tiết kiệm, giữ gìn vệ sinh nhà cửa và bảo vệ công trình chung.

Bà U Ran H’na, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Al Bá, cho biết:“Riêng đối với làng Tung Ke,khi xưa đời sống chị em phụ nữ khó khăn càng thêm khó khăn vì nước sạch khan hiếm, hầu như phải đi lấy nước ở xa, ở các con suối để trang trải sinh hoạt. Từ khi có công trình nước sạch, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã triển khai tới tất cả các hội viên mạnh dạn sử dụng nguồn nước sạch để vệ sinh cá nhân và chăm sóc sức khỏe nên hội viên rất phấn khởi, thực hiện phong trào '5 không, 3 sạch, 3 an'tốt hơn”.

Câu chuyện ở Tung Ke cũng là sự thay đổi đang diễn ra tại nhiều buôn, làng khác của Gia Lai. Ở xã Ia Tul, vào mùa khô, nhiều sông, suối và giếng nước cạn kiệt, khiến người dân phải đi xa để lấy nước, thậm chí sử dụng chung nguồn nước cho cả sinh hoạt và giặt giũ. Từ khi các công trình cấp nước được đầu tư, sửa chữa, việc tiếp cận nước sạch của người dân thuận lợi hơn. Những chiếc gùi, quả bầu từng theo người dân xuống sông, suối lấy nước nay dần được thay bằng vòi nước tại các điểm cấp tập trung.

Ông Nay Nan, ở bôn Blah A, xã Ia Tul, cho biết: “Thời xưa, bà con nhân dân mình mang gùi, quả bầu đi lấy nước và kể cả giặt đồ ở sông hết, nhưng hiện nay bà con nhân dân dùng nước sạch hết".

Ia Tul là xã vùng sâu, có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, đời sống người dân còn nhiều khó khăn. Theo ông Phạm Trí Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Ia Tul, bên cạnh đầu tư, sửa chữa công trình, địa phương chú trọng tuyên truyền để người dân hiểu lợi ích của nước sạch, chủ động thay đổi thói quen sử dụng nước và cùng có trách nhiệm bảo vệ công trình. Nhờ đó, tỷ lệ hộ dân sử dụng nước hợp vệ sinh trên địa bàn từng bước được nâng lên, hiện đạt gần 80%.

“Ban đầu người dân cũng chưa nhận thức được tầm quan trọng của các công trình nước sạch với đời sống của mình, tuy nhiên qua vận động tuyên truyền bà con cũng đã nhận thức được việc sử dụng nước sạch và có thói quen sử dụng nước sạch, xã cũng bố trí các nguồn vốn để thường xuyên duy tu, tu bổ công trình này”,ông Phạm Trí Hùng cho biết.

Toàn tỉnh Gia Lai hiện có hơn 400 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, với tổng công suất khoảng 223.000 m³/ngày đêm, phục vụ hơn 200.000 hộ dân. Các công trình góp phần cải thiện điều kiện vệ sinh, bảo vệ sức khỏe, giảm gánh nặng lấy nước cho phụ nữ và trẻ em ở vùng khó khăn.

Tuy nhiên, xây dựng công trình mới chỉ là bước đầu. Để nguồn nước được duy trì ổn định, các địa phương cần chú trọng quản lý, vận hành, duy tu, sửa chữa; đồng thời nâng cao trách nhiệm của cộng đồng trong sử dụng tiết kiệm và bảo vệ công trình. Ở các xã vùng khó, những dòng nước sạch đang từng bước thay đổi đời sống người dân. Điều quan trọng là phải bảo đảm các công trình hoạt động hiệu quả, giúp người dân vùng khó tiếp cận nguồn nước an toàn, bền vững.