Ngôn ngữ cơ thể của hai nhà lãnh đạo

Ông Trump và ông Tập bắt tay. Họ đi bộ cùng nhau khá lâu. Một người chạm vào cánh tay người kia rồi lặp lại cử chỉ đó thêm lần nữa. Sau đó, họ tiếp tục bắt tay.

Đối với hai nhà lãnh đạo đang đối đầu trên nhiều mặt trận, từ vấn đề Đài Loan, thương mại cho tới tài nguyên đất hiếm, cuộc gặp ngày 14/5 giữa ông Trump và ông Tập cho thấy cả hai dường như muốn định hình mối quan hệ cạnh tranh theo hướng mềm mỏng hơn là đối đầu công khai.

Ngôn ngữ cơ thể của hai nhà lãnh đạo tạo nên sự tương phản rõ rệt với những chỉ trích gay gắt mà ông Trump thường nhắm vào Trung Quốc trong các phát biểu tại Mỹ, đồng thời cũng khác xa không khí căng thẳng trong nhiều cuộc gặp của ông với các đồng minh lâu năm của Washington.

Khung cảnh tại Bắc Kinh không mang màu sắc đối đầu như cuộc gặp giữa ông Trump và Tổng thống Ukraine tại Phòng Bầu dục, cũng không còn sự lạnh nhạt mà ông Trump từng thể hiện với cựu Thủ tướng Đức hay các lãnh đạo NATO.

Cuộc gặp lần này cũng không xuất hiện những cái bắt tay khó đoán vốn là “thương hiệu” của ông Trump, như lần ông giữ chặt tay Thủ tướng Nhật Bản suốt 19 giây từng gây chú ý trước đây.

Theo các chuyên gia, ngôn ngữ cơ thể trong cuộc gặp cho thấy cả ông Trump lẫn ông Tập đều đang lựa chọn cách tiếp cận hòa dịu hơn, dù mỗi người thể hiện theo phong cách riêng và phản ánh bản chất phức tạp trong quan hệ song phương Mỹ - Trung. Sau các biện pháp thương mại cứng rắn mà chính quyền ông Trump áp đặt lên Trung Quốc năm ngoái cùng những động thái đáp trả từ Bắc Kinh, hai nền kinh tế lớn nhất thế giới hiện bước vào trạng thái “đình chiến tạm thời”.

“Nếu nhìn vào những phát biểu trước thềm hội nghị, có thể thấy ông Trump phát đi tín hiệu khá rõ rằng ông ấy rất muốn xây dựng quan hệ cá nhân với ông Tập Cận Bình", bà Melanie Hart, Giám đốc cấp cao Trung tâm Trung Quốc Toàn cầu thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, nhận định.

Nhà phân tích này cho rằng: “Theo những gì ông Trump thể hiện, ông ấy hy vọng ông Tập sẽ có thiện cảm với mình trên phương diện cá nhân, từ đó hình thành một mối quan hệ đủ gần gũi để dẫn tới những thỏa thuận và sự đối xử đặc biệt. Điều đó cũng được phản ánh qua ngôn ngữ cơ thể của họ”.

Cùng hướng tới một thỏa thuận đình chiến dài hơi hơn

Ngay từ thời điểm ông Trump gặp ông Tập ngày 14/5, tương tác giữa hai nhà lãnh đạo được đánh giá là thân thiện và thoải mái hơn các cuộc gặp trước đây. Họ mỉm cười, trò chuyện và giữ khoảng cách khá gần khi cùng đi dọc thảm đỏ quanh Thiên Đàn - quần thể kiến trúc thời nhà Minh nằm không xa Tử Cấm Thành.

“Điều đáng chú ý là ông Tập dường như không để ông Trump thực hiện động tác "kéo quyền lực", tức kiểu bắt tay mà ông Trump thường kéo đối phương về phía mình", ông Lyle Morris, nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Chính sách Hiệp hội châu Á, nhận xét.

Theo ông Morris, ông Trump đã nhiều lần vỗ nhẹ lên tay ông Tập bằng tay trái - một tín hiệu thể hiện sự thân thiện đặc biệt từ phía Tổng thống Mỹ. Hai nhà lãnh đạo cũng bắt tay với các quan chức đi cùng.

Về phía Mỹ, ông Trump dẫn theo một nhóm lãnh đạo doanh nghiệp mà ông cho biết là nhằm thể hiện “sự tôn trọng” với Trung Quốc, đồng thời thúc đẩy khả năng tiếp cận thị trường Trung Quốc cho doanh nghiệp Mỹ. Trong khi đó, Chủ tịch Tập Cận Bình không đưa theo nhóm doanh nhân tương đương.

Sự tương phản trong phong cách lãnh đạo

Trong lúc ông Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tiếp tục đi bộ cùng nhau, giữa những âm thanh của đội quân nhạc, một nhóm trẻ em đứng chờ hai nhà lãnh đạo với hoa cùng quốc kỳ Mỹ và Trung Quốc trên tay. Khi đoàn tiến lại gần, các em bắt đầu nhảy lên đầy phấn khích, vẫy cờ, giơ hoa và reo hò chào đón.

Ông Trump mỉm cười và vỗ tay đáp lại nhóm trẻ em, trong khi ông Tập chỉ vẫy tay nhẹ vài lần.

Theo các chuyên gia, chi tiết này tiếp tục phản ánh sự khác biệt rõ nét trong phong cách của hai nhà lãnh đạo. Trong khi ông Trump liên tục quan sát xung quanh, mỉm cười và tương tác với khung cảnh xung quanh, ông Tập giữ vẻ điềm tĩnh và ít biểu cảm hơn, đôi lúc nhìn thẳng vào các máy quay đang theo sát.

“Phong cách gần gũi của ông Trump được thể hiện rất rõ, trong khi ngôn ngữ cơ thể và phát biểu của ông Tập có phần khuôn mẫu và thận trọng hơn, đúng với phong cách quen thuộc của ông ấy", ông Lyle Morris nhận xét.

Sau khi hai nhà lãnh đạo đi qua, nhóm trẻ em nhanh chóng trở lại đội hình ngay ngắn và giữ im lặng.

Khi kết thúc quãng đường đi bộ dài, ông Trump dừng lại trước một cầu thang lớn để tiếp tục trò chuyện với ông Tập, đồng thời hai lần chạm nhẹ vào cánh tay nhà lãnh đạo Trung Quốc trước khi cả hai cùng bước lên.

Trong cuộc gặp tại Hàn Quốc năm ngoái, ông Trump và ông Tập từng có màn bắt tay được đánh giá là khá căng thẳng: Trong khi ông Trump trao đổi liên tục thì ông Tập phần lớn giữ im lặng. Thời điểm đó, Mỹ và Trung Quốc đang ở giai đoạn căng thẳng sâu sắc của cuộc chiến thương mại và chỉ vài phút trước khi tới Hàn Quốc, ông Trump còn tuyên bố Mỹ sẽ nối lại thử nghiệm vũ khí hạt nhân.

Trái ngược với bầu không khí cứng nhắc khi đó, trong cuộc gặp ngày 14/5, ông Trump gọi ông Tập là “một nhà lãnh đạo tuyệt vời”, đồng thời nhấn mạnh, Mỹ và Trung Quốc luôn có thể “giải quyết ổn thỏa” mỗi khi đối mặt với khó khăn.

Trong bài phát biểu tại buổi quốc yến được truyền hình trực tiếp, Tổng thống Mỹ tuyên bố hai nước sẽ có “một tương lai tuyệt vời cùng nhau".

“Được ở đây cùng ngài là một vinh dự, được làm bạn với ngài là một vinh dự và quan hệ giữa Trung Quốc với Mỹ sẽ tốt đẹp hơn bao giờ hết", ông Trump nói.

Tổng thống Trump cũng khép lại cuộc trả lời phỏng vấn với Fox News tối 14/5 bằng nhận định rằng, hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung “sẽ được ghi nhớ như một thời khắc rất quan trọng trong lịch sử”.

“Đây là một hội nghị mang tính lịch sử rất lớn. Đó là cuộc gặp giữa hai quốc gia vĩ đại”, ông Trump phát biểu trên Fox News. Nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh: “Tôi nghĩ hội nghị này sẽ được nhìn nhận như một thời điểm hết sức quan trọng trong lịch sử, và có lẽ hơn bất cứ điều gì khác, đây là một khoảnh khắc thể hiện sự tôn trọng lẫn nhau”.

Trong khi đó, phát biểu của Chủ tịch Tập Cận Bình được đánh giá là thận trọng và kiềm chế hơn nhiều, đồng thời cho thấy Bắc Kinh muốn đặt ra những giới hạn rõ ràng cho mối quan hệ song phương.

“Mỹ phải xử lý vấn đề Đài Loan với sự thận trọng tối đa", ông Tập nói, đồng thời viện dẫn những cuộc cạnh tranh nguy hiểm trong lịch sử cổ đại để cảnh báo nguy cơ leo thang căng thẳng hiện nay. Nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng đưa ra cách nhìn thực tế hơn về quan hệ Mỹ - Trung.

“Lợi ích chung giữa Trung Quốc và Mỹ lớn hơn những khác biệt giữa hai bên”, ông Tập phát biểu và nhấn mạnh rằng “sự ổn định trong quan hệ Trung - Mỹ là điều có lợi cho thế giới".

Cách mô tả của hai nước về nội dung thực tế của cuộc gặp cũng cho thấy sự khác biệt đáng kể.

“Hai bản tường thuật, nếu đặt cạnh nhau, gần như mô tả hai cuộc họp hoàn toàn khác nhau”, ông Ryan Hass, chuyên gia về Trung Quốc thuộc Viện Brookings đánh giá.

Trong khi phía Mỹ nhấn mạnh các vấn đề như đầu tư của Trung Quốc, việc Bắc Kinh mua dầu của Mỹ và hợp tác chống fentanyl, thì bản thông cáo của Trung Quốc tập trung vào vấn đề Đài Loan cũng như cách quan chức hai nước có thể cải thiện “ổn định chiến lược”.

“Cả hai nhà lãnh đạo đều tin rằng họ có thể đạt được điều gì đó từ phía bên kia nếu xử lý đúng cách. Điều thú vị là những điều mà hai bên muốn đạt được lại hoàn toàn khác nhau", bà Melanie Hart nhận định.