Tình hình chiến trường hiện tại

Kể từ sau cuộc phản công không thành công của Ukraine năm 2023 và việc cả hai bên chuyển sang thế trận chiến tranh tiêu hao, mùa đông thường là giai đoạn chiến tuyến tương đối ổn định. Tuy nhiên, khi mùa xuân đến, thời tiết ấm lên cùng lớp tán lá mới mọc tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các cuộc tấn công bộ binh, lực lượng Nga thường đẩy mạnh nhịp độ tác chiến, gia tăng sức ép trên toàn mặt trận và nhiều thời điểm áp đảo phòng tuyến Ukraine tại ít nhất hai khu vực.

Năm nay, kịch bản đó vẫn chưa xuất hiện.

Cuối mùa đông, tận dụng thời điểm hệ thống liên lạc Starlink của lực lượng Nga trên chiến trường bị gián đoạn, Ukraine đã mở các đợt phản công trên mặt trận rộng lớn ở phía nam. Dù không tạo được bước đột phá mang tính chiến lược, các đợt phản công này đã làm xáo trộn kế hoạch của Nga tiếp tục tiến quân về phía tây hướng tới thành phố Zaporizhzhia.

Trong khi đó, tại khu vực phía đông, lực lượng Nga liên tục mở các đợt tấn công tại tỉnh Donetsk, song chưa tạo ra được sự đột phá mới mới như những gì từng diễn ra vào mùa xuân các năm 2024 và 2025.

Theo thống kê hàng tháng của dự án phân tích và lập bản đồ DeepState của Ukraine, lực lượng Nga chỉ kiểm soát thêm khoảng 672 km² lãnh thổ, giảm so với 827 km² trong cùng kỳ năm 2025.

Thách thức đối với Nga

Kể từ cuối năm 2023, khi máy bay không người lái góc nhìn thứ nhất (FPV) được triển khai với quy mô lớn, chiến trường đã chứng kiến một bước ngoặt mang tính thay đổi cục diện. Khả năng của UAV tấn công mục tiêu di động chỉ trong vài phút với chi phí thấp hơn nhiều so với pháo binh đã tạo ra một mô hình chiến đấu hoàn toàn mới.

Đến năm 2026, khoảng 80% thương vong của cả hai bên được cho là do máy bay không người lái gây ra. Trong bối cảnh đó, mọi hình thức tập trung lực lượng gần tiền tuyến, từ xe bọc thép đến bộ binh, đều trở nên cực kỳ nguy hiểm.

Nga tiếp tục mở các đợt tấn công cơ giới, thường tận dụng điều kiện thời tiết xấu để che giấu lực lượng. Nhưng theo thời gian, quy mô các nhóm xung kích Nga thu hẹp đáng kể. Cách đây hai năm, mỗi đợt tấn công vào một phòng tuyến có thể có tới 10 đến 12 binh sĩ tham gia, thì đến mùa xuân năm 2025 con số này thường giảm xuống còn dưới 5 người.

Thay vì tổ chức các đợt công kích trực diện vào tuyến đầu, lực lượng Nga ngày càng ưu tiên chiến thuật thâm nhập: len lỏi qua các khoảng trống trong phòng tuyến Ukraine nhằm gây hỗn loạn ở phía sau và buộc các đơn vị điều khiển máy bay không người lái của đối phương phải rút lui.

Trước “bức tường” phòng thủ bằng UAV của Ukraine, chiến lược tiến công dựa chủ yếu vào bộ binh của Nga đã bộc lộ một số hạn chế.

Để phá vỡ phòng tuyến Ukraine hiện nay, Nga cần tập trung lực lượng với quy mô lớn hơn. Nhưng mức độ tập trung càng cao thì nguy cơ tổn thất càng lớn trước các đòn tấn công bằng UAV. Trong khi đó, để tạo áp lực đủ lớn lên hệ thống phòng thủ vốn đã quá tải của Ukraine, Moscow buộc phải duy trì cường độ tấn công liên tục trên toàn mặt trận.

Tuy nhiên, khi năng lực phòng thủ bằng máy bay không người lái của Ukraine ngày càng được cải thiện, việc ngăn chặn các đợt tấn công quy mô nhỏ của Nga cũng trở nên hiệu quả hơn, khiến lợi ích thu được từ chiến thuật “bào mòn” dần suy giảm.

Ngay cả khi đạt được bước tiến tại một khu vực ưu tiên, Nga nhiều khả năng vẫn sẽ phải đối mặt với các tuyến phòng thủ mới của Ukraine -những công sự đã được cải tiến đáng kể về thiết kế và gia cố trong vài năm qua.

Trong thời gian tới, dù Nga có thể vẫn giữ thế chủ động trên một số khu vực tiền tuyến, các đòn tấn công bằng UAV của Ukraine nhiều khả năng sẽ tiếp tục mở rộng chiều sâu, nhắm vào mạng lưới hậu cần và phòng không phía sau chiến tuyến Nga.

Những điểm yếu chưa thể khắc phục của Ukraine

Dù những tín hiệu trên chiến trường mang lại phần nào lạc quan cho Ukraine, vẫn quá sớm để khẳng định cục diện xung đột đang đảo chiều nếu bỏ qua những điểm yếu cố hữu trong hệ thống phòng thủ của Kiev.

Trước hết là bài toán địa lý: Ukraine phải bảo vệ một chiến tuyến kéo dài hơn 1.000 km trước đối thủ vượt trội về quân số, trong khi ở giai đoạn hiện nay của cuộc chiến, nước này hầu như không còn lực lượng dự bị chiến lược đủ mạnh.

Dù Ukraine có thể duy trì hệ thống phòng thủ hiệu quả tại các “pháo đài” kiên cố ở Donbass, Nga vẫn nắm lợi thế trong việc liên tục dò tìm các điểm yếu trên toàn mặt trận để gây áp lực và khai thác sơ hở.

Điều này đã bộc lộ rõ trong năm 2025. Việc Kiev không ưu tiên đầy đủ một số khu vực ở mặt trận phía nam tạo điều kiện để Nga nhanh chóng giành được bước tiến tại những nơi chỉ do các lữ đoàn yếu hơn của Ukraine trấn giữ.

Hiện nay, dù chiến tuyến phía nam phần lớn đã ổn định trở lại nhờ Ukraine khẩn cấp điều động lực lượng cơ động tới tăng viện, nguy cơ xuất hiện các lỗ hổng phòng thủ mới ở những khu vực khác vẫn hiện hữu.

Một trong những khu vực đáng lo ngại là tuyến biên giới dài ở các tỉnh Sumy và Kharkiv phía bắc, nơi lực lượng Nga trong vài tháng qua đã gia tăng mức độ thâm nhập tại nhiều điểm, làm dấy lên khả năng về một chiến dịch quy mô lớn hơn trong tương lai. Trong cuộc cạnh tranh về năng lực máy bay không người lái, Nga cũng đang có những bước tiến vượt bậc. Các đơn vị UAV tinh nhuệ của Moscow, đặc biệt là lực lượng Rubicon, tiếp tục gây sức ép đáng kể lên các lữ đoàn Ukraine. Những đơn vị này sử dụng UAV FPV điều khiển bằng cáp quang để tấn công hậu cần, đánh chặn các UAV trinh sát và oanh kích có giá trị cao của Ukraine, đồng thời tìm kiếm các tổ điều khiển UAV trên chiến trường.

Khi phối hợp với pháo binh hạng nặng và các đợt xâm nhập quy mô lớn trên bộ, khả năng chế áp UAV của Rubicon tiếp tục tạo ra áp lực nghiêm trọng đối với hệ thống phòng thủ Ukraine và có thể mở đường cho các bước tiến chiến thuật đáng kể.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đối với Ukraine vẫn là nhân lực.

Bước sang năm thứ 5 của cuộc chiến, tổn thất từ các đợt giao tranh buộc Ukraine phải bổ sung quân số với quy mô lớn. Trong khi đó, dân số Ukraine ngày càng suy giảm, còn áp lực xã hội do nhiều năm huy động quân sự quy mô lớn cũng gia tăng rõ rệt.

Kiev hiện phải đối mặt với nhiều bài toán cùng lúc — và mỗi bài toán đều đặc biệt khó giải quyết. Ukraine cần bổ sung đủ quân cho các lữ đoàn bộ binh đang suy kiệt, trong bối cảnh nhiều binh sĩ phải bám trụ ngoài tiền tuyến suốt nhiều tháng, thậm chí hơn một năm, trước khi được luân chuyển. Song song với đó, nước này cũng cần thêm nhân lực để mở rộng lực lượng UAV - lĩnh vực đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trên chiến trường. Mặc dù vậy, việc xây dựng các đơn vị UAV chất lượng cao từ nguồn tân binh thiếu kinh nghiệm là nhiệm vụ không hề đơn giản. Trong khi đó, tình trạng hao hụt quân số do đào ngũ và bỏ vị trí chiến đấu ngày càng gia tăng. Điều đó đòi hỏi chính quyền phải tìm ra cơ chế kiểm soát phù hợp

Cho đến nay, bất chấp những nỗ lực thúc đẩy đàm phán hòa bình, xung đột vẫn tiếp diễn, một phần do Nga có đủ nguồn lực để duy trì chiến dịch quân sự trong khi Ukraine vẫn chưa rơi vào tình trạng yếu thế hoàn toàn hay buộc phải đầu hàng.

Ở thời điểm hiện tại, Moscow vẫn có hai thế mạnh cốt lõi là nhân lực và tài chính nhờ việc Điện Kremlin đã đầu tư nguồn lực lớn cho chiến dịch quân sự đặc biệt và từng bước đưa nước Nga vào trạng thái kinh tế thời chiến.

Khi thời tiết tiếp tục thuận lợi hơn cho các hoạt động quân sự và Nga tìm cách gia tăng áp lực nhằm bù đắp cho những tháng tiến quân chậm lại, cục diện chiến trường trong vài tháng tới sẽ cho thấy rõ hơn liệu chiến lược của các bên có hiệu quả hay không.