Phát biểu trước Ủy ban Phân bổ ngân sách Thượng viện Mỹ ngày 21/7, Tướng Caine cho biết thành công của F-16 ở Ukraine là minh chứng cho sự phát triển nhanh chóng của ngành công nghiệp quốc phòng cũng như khả năng xây dựng hệ thống phòng thủ nhiều tầng của Kiev.

“Tôi muốn nhấn mạnh những thành quả đáng kinh ngạc mà ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine đạt được khi không ngừng mở rộng năng lực của mình”, ông Caine nói, đồng thời cho biết Ukraine đã phát triển đồng thời nhiều năng lực, từ các hệ thống tên lửa phòng không trên mặt đất đến lực lượng tiêm kích làm nhiệm vụ bảo vệ không phận.

Theo ông Caine, minh chứng rõ ràng nhất cho bước tiến này là việc một chiếc F-16 của Ukraine lần đầu tiên bắn hạ máy bay chiến đấu Nga trong một trận không chiến.

“Tôi xin lưu ý rằng gần đây, lần đầu tiên một chiếc F-16 của Ukraine đã bắn hạ một tiêm kích Nga trong tác chiến đối không”, tướng Caine cho biết.

Bước ngoặt của F-16

Theo Defense Blog, sự kiện mà tướng Caine nhắc đến xảy ra ngày 8/7/2026, khi Không quân Ukraine thông báo đã bắn hạ một tiêm kích Su-35 của Nga - dòng chiến đấu cơ hai động cơ thế hệ 4,5 và là một trong những máy bay chiếm ưu thế trên không chủ lực của Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga trong suốt cuộc xung đột.

Tuy nhiên, thông báo của Không quân Ukraine khi đó chỉ nói rằng lực lượng này đã loại bỏ một mục tiêu trên không của Nga nhưng không nêu rõ loại vũ khí hay phương tiện được sử dụng để bắn hạ chiếc Su-35. Nhà bình luận quân sự Nga Oleksii Zemtsov cũng xác nhận Moscow mất một chiếc Su-35, đồng thời cho biết phi công vẫn sống sót và trở về khu vực do Nga kiểm soát.

Sau vụ việc, nhiều nguồn tin cho rằng chiếc Su-35 bị bắn hạ bởi một tiêm kích F-16 của Ukraine. Cả phía Ukraine lẫn Nga đều không xác nhận, khiến thông tin này chỉ là đồn đoán. Phát biểu mới của Tướng Dan Caine đã thay đổi điều đó. Việc người đứng đầu quân đội Mỹ trực tiếp xác nhận chiếc F-16 thực hiện vụ bắn hạ có nghĩa là thành tích đối không đầu tiên của F-16 Ukraine được xác nhận chính thức.

F-16 mang ý nghĩa biểu tượng đặc biệt trong cuộc xung đột Nga - Ukraine. Sau gần hai năm vận động các nước phương Tây, Ukraine mới nhận được những chiếc F-16 đầu tiên vào tháng 8/2024. Các máy bay này do Bỉ, Đan Mạch, Hà Lan và Na Uy viện trợ từ nguồn trang bị đã qua sử dụng.

Việc tiếp nhận F-16 giúp Ukraine từng bước thay thế phi đội MiG-29 và Su-27 có từ thời Liên Xô - những mẫu máy bay ngày càng bộc lộ hạn chế trước các hệ thống phòng không và tên lửa hiện đại của Nga.

Nếu thực sự giành chiến thắng trong một trận không chiến trực diện trước Su-35 - dòng tiêm kích được thiết kế chuyên cho nhiệm vụ giành ưu thế trên không và được đánh giá là một trong những chiến đấu cơ mạnh nhất của Nga - thì đây sẽ là bước tiến đáng kể về khả năng khai thác F-16 của các phi công Ukraine.

Hệ thống phòng thủ nhiều tầng của Ukraine

Theo Tướng Caine, vụ bắn hạ Su-35 chỉ là một mắt xích trong quá trình xây dựng hệ thống phòng thủ nhiều tầng của Ukraine. Khái niệm này đề cập đến việc kết hợp nhiều lớp phòng thủ chồng lấn, gồm tên lửa phòng không tầm ngắn, tầm xa, máy bay chiến đấu, radar và các hệ thống tác chiến điện tử. Nếu một lớp phòng thủ không thể đánh chặn mục tiêu, lớp tiếp theo sẽ tiếp tục xử lý.

Ukraine buộc phải phát triển mô hình này khi thường xuyên đối mặt với các đợt tập kích quy mô lớn bằng máy bay không người lái Shahed do Iran thiết kế cùng tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo của Nga nhằm vào các thành phố và hạ tầng năng lượng.

Theo phát biểu của Tướng Caine, những kinh nghiệm thực chiến đó cũng trở nên hữu ích đối với Mỹ. Trong cuộc xung đột với Iran đầu năm nay, lực lượng Mỹ và Israel cũng phải đối phó với các đợt tấn công bằng UAV kiểu Shahed. Một số quan chức Mỹ đã thừa nhận rằng kinh nghiệm mà Ukraine tích lũy trong việc chống các loại UAV giá rẻ, bay thấp mang lại nhiều bài học mà quân đội Mỹ trước đó chưa lường hết.

Tuyên bố của tướng Dan Caine tại phiên điều trần cũng phản ánh quan điểm mà ông nhiều lần nhấn mạnh trong thời gian qua về việc quân đội Mỹ cần nhanh chóng tiếp thu các bài học từ chiến trường Ukraine. Theo ông, nền công nghiệp quốc phòng Mỹ đang có dấu hiệu chậm thích ứng với tốc độ phát triển của chiến tranh hiện đại, khi thường mua sắm các loại vũ khí sau khi công nghệ đã thay đổi thay vì đi trước xu hướng.

Khả năng liên tục điều chỉnh hệ thống phòng không, mở rộng sản xuất tên lửa đánh chặn và nhanh chóng đưa F-16 vào thực chiến chỉ trong vài tháng của Ukraine là mô hình đổi mới trong thời chiến mà Mỹ cần nghiên cứu để nâng cao năng lực tác chiến trong tương lai.