Chính quyền Tổng thống Donald Trump liên tục phát đi tín hiệu rằng chiến dịch quân sự nhằm vào Iran có thể sớm kết thúc với lý do các mục tiêu đề ra đang dần được hoàn thành. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 31/3 cũng nói rằng Washington có thể đạt được các mục tiêu “trong vài tuần, không phải vài tháng”.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là các mục tiêu cụ thể của chiến dịch lại thiếu nhất quán. Giới chức Mỹ thường đề cập tới 4 mục tiêu chính, nhưng nội dung chi tiết lại thay đổi theo từng thời điểm và theo từng người phát ngôn.

4 mục tiêu nhưng không cố định

Khi Mỹ tiến hành không kích Iran ngày 28/2, chính quyền Tổng thống Trump chưa đưa ra một khuôn khổ rõ ràng về mục tiêu chiến dịch. Phải tới ngày 2/3, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth mới lần đầu nêu 4 mục tiêu cụ thể gồm: phá hủy tên lửa tấn công của Iran, phá hủy năng lực sản xuất tên lửa, phá hủy hải quân và hạ tầng an ninh, đồng thời bảo đảm Iran không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân.

Danh sách này tương đối trùng khớp với các nội dung mà Tổng thống Trump đề cập trong phát biểu qua video được công bố vào ngày diễn ra các cuộc tấn công đầu tiên (28/2). Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau, ông Trump đã điều chỉnh lại danh sách này: gộp hai mục tiêu về tên lửa thành một, đồng thời bổ sung nội dung liên quan đến việc ngăn Iran hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực như Hezbollah ở Lebanon hay lực lượng Houthi ở Yemen.

Sự khác biệt tiếp tục xuất hiện trong các phát biểu sau đó. Trong một bài đăng trên mạng xã hội, Ngoại trưởng Marco Rubio nhắc lại danh sách mục tiêu ban đầu mà Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth đã nêu, trong khi Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt lại sử dụng phiên bản điều chỉnh của Tổng thống, bao gồm cả mục tiêu đối phó các lực lượng ủy nhiệm của Iran.

Trong tuần qua, danh sách mục tiêu tiếp tục thay đổi. Ngoại trưởng Rubio bổ sung thêm “phá hủy không quân Iran” bên cạnh mục tiêu trước đó là hải quân.

Đáng chú ý, trong các cuộc trả lời phỏng vấn gần đây với Đài ABC và hãng tin Al Jazeera, ông Rubio đưa mục tiêu này vào danh sách 4 mục tiêu chính, thay cho mục tiêu ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Dù vậy, ông vẫn đề cập vấn đề hạt nhân như một hệ quả của chiến dịch, thay vì là mục tiêu trực tiếp.

Trong khi đó, bà Karoline Leavitt cùng ngày lại đưa ra danh sách khác, không đề cập tới không quân Iran, nhưng vẫn giữ mục tiêu ngăn Tehran phát triển vũ khí hạt nhân và tiếp tục nhấn mạnh việc đối phó các lực lượng ủy nhiệm.

Khó đánh giáthành bại

Không chỉ thay đổi về danh sách, cách diễn đạt các mục tiêu cũng có sự điều chỉnh theo hướng giảm mức độ kỳ vọng. Ban đầu, Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ “xóa sổ hoàn toàn” chương trình tên lửa của Iran. Tuy nhiên, sau đó mục tiêu này dần được điều chỉnh.

Ngày 2/3, Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth nói rằng mục tiêu của Mỹ là “phá hủy” tên lửa tấn công và khả năng sản xuất tên lửa của Iran. Tổng thống Trump cũng nói rằng Mỹ “đang phá hủy năng lực lên lửa” của Tehran.

Trong một số phát biểu sau đó, các quan chức cấp cao thường nhắc tới việc phá hủy “khả năng chế tạo tên lửa và các bệ phóng” của Iran.

Ngoại trưởng Rubio gần đây còn đưa ra một phiên bản hạn chế hơn. Trong phát biểu ngày 27/3, ông nói rằng mục tiêu của Mỹ là “làm suy giảm đáng kể” khả năng phóng tên lửa của Iran. Trong cuộc trả lời phỏng vấn với Đài ABC, ông cũng đề cập mục tiêu “làm suy yếu nghiêm trọng khả năng phóng tên lửa của họ”, chứ không phải là phá hủy hoàn toàn.

Tương tự, mục tiêu đối với các lực lượng ủy nhiệm của Iran cũng chuyển từ “ngăn chặn hoàn toàn” sang “làm suy yếu”, phản ánh cách tiếp cận linh hoạt hơn.

Việc điều chỉnh mục tiêu được cho là nhằm giảm bớt áp lực về tiêu chí đánh giá thành công của chiến dịch. Các mục tiêu ban đầu đặt ra yêu cầu rất cao, như loại bỏ hoàn toàn năng lực tên lửa của Iran hay cắt đứt hoàn toàn các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

Trong khi đó, cách tiếp cận mới của Ngoại trưởng Rubio mở ra “dư địa linh hoạt” hơn trong việc đánh giá kết quả.

Một câu hỏi lớn khác là mức độ ưu tiên của Mỹ đối với việc loại bỏ mối đe dọa hạt nhân từ Iran. Những phát biểu gần đây của ông Rubio cho thấy Washington có thể đang tập trung nhiều hơn vào việc làm suy yếu các phương tiện triển khai (như tên lửa, không quân), thay vì trực tiếp xử lý kho urani làm giàu của Iran - nhiệm vụ có thể đòi hỏi phải triển khai lực lượng trên bộ.

Phát biểu tại cuộc họp báo sáng 31/3, Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth cho rằng chiến dịch hiện tại ở Iran khác với các cuộc chiến trước đây của Mỹ khi mục tiêu được xác định rõ ràng hơn. Tuy nhiên, thực tế các tuyên bố không nhất quán từ chính quyền lại tạo cảm giác ngược lại.

Việc thiếu một danh sách mục tiêu thống nhất khiến dư luận khó đánh giá mức độ thành công của chiến dịch, đồng thời làm gia tăng hoài nghi trong công chúng Mỹ về bản chất và mục tiêu thực sự của cuộc xung đột.