Không chỉ thu hút người tài, Singapore còn xây dựng cả một hệ thống để phát hiện, đào tạo, trọng dụng và giữ chân nhân tài. Đó cũng là một trong những bí quyết giúp Singapore trở thành quốc gia có mô hình quản trị thành công nhất châu Á.

Sinh thời, Thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu từng nhiều lần khẳng định rằng “tài nguyên duy nhất của Singapore là con người và tinh thần làm việc hăng say của họ”. Con người ở đây không chỉ là người dân Singapore mà còn là nhân tài trên khắp thế giới quy tụ về đảo quốc nhỏ bé. Singapore luôn dẫn đầu Chỉ số Năng lực cạnh tranh nhân tài toàn cầu.

Sau nhiều năm phát triển sự nghiệp tại trung tâm công nghệ San Francisco của Mỹ, ông Oliver Jay đã chuyển đến Singapore vào năm 2022, được thu hút bởi cơ hội trở thành một phần của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đang phát triển mạnh mẽ tại đây. Hiện ông giữ cương vị Giám đốc Chiến lược Quốc tế của OpenAI. Ông Oliver Jay cũng là một trong những người đến Singapore theo diệnONE Pass- chương trình được thiết kế nhằm thu hút nhân tài hàng đầu trên nhiều lĩnh vực.

Ông Jay cho biết: “Có lẽ tôi đã không đến Singapore nếu khi đó không có chương trình Tech.Pass, tiền thân của ONE Pass ngày nay. Tôi rất khích lệ khi thấy định hướng phát triển của ONE Pass, đặc biệt là việc mở thêm hạng mục dành riêng cho AI. Đây là cơ hội tuyệt vời để thu hút thêm nhiều nhân tài đến Singapore”.

Bộ Nhân lực Singapore cho biết, Hạng mục mới về AI và công nghệ trong chương trình ONE PASS được thiết kế với các điều kiện hấp dẫn hơn. Theo đó, những khoản thu nhập không bằng tiền mặt như quyền chọn mua cổ phiếu hay cổ phần doanh nghiệp cũng sẽ được tính vào điều kiện thu nhập tối thiểu 30.000 đô la Singapore mỗi tháng để đủ tiêu chuẩn tham gia ONE Pass. Điều này giúp nhiều chuyên gia làm việc tại các công ty khởi nghiệp có cơ hội đáp ứng điều kiện hơn, bởi thu nhập của họ thường không chỉ đến từ tiền lương mà còn từ cổ phần và quyền chọn cổ phiếu.

“Các công ty sẽ không còn phải chi ngay một khoản tiền mặt rất lớn để trả lương ở mức cao - điều vốn chỉ các tập đoàn lớn mới dễ thực hiện. Với các startup luôn trong tình trạng hạn chế về dòng tiền, đây là một thay đổi rất có ý nghĩa”.

Chỉ một câu chuyện nhỏ thôi cho thấy Singapore không chỉ “mời gọi” nhân tài bằng việc tạo ra môi trường để người giỏi muốn đến mà còn liên tục điều chỉnh chính sách để phù hợp với cách vận hành của nền kinh tế đổi mới sáng tạo. Nhờ đó mà khả năng thu hút và giữ chân nhân tài xuất sắc trên toàn cầu luôn ở mức vượt trội.

Chính sách trọng dụng nhân tài

Singapore từ lâu được xem là hình mẫu về chính sách trọng dụng nhân tài (meritocracy), với cách tiếp cận được gọi là “quản trị vòng đời nhân tài”. Điều này có nghĩa là Nhà nước tham gia xuyên suốt từ khâu phát hiện, đào tạo, sử dụng, trọng dụng, giữ chân cho đến kết nối quốc tế. Ngay từ bậc phổ thông, học sinh có năng lực vượt trội được phát hiện qua các kỳ thi quốc gia và được đưa vào hệ thống trường chuyên như Raffles Institution hay Hwa Chong Institution, nơi từng đào tạo nhiều lãnh đạo cấp cao.

Chính phủ cũng triển khai các học bổng danh giá như President’s Scholarship (Học bổng Tổng thống) và Public Service Commission (PSC) Scholarship (Học bổng Ủy ban Công vụ Singapore), vốn chỉ dành cho số ít học sinh ưu tú nhất. Những người nhận học bổng này thường được gửi đi đào tạo tại các đại học hàng đầu thế giới như Oxford, Cambridge, Harvard, sau đó trở về đảm nhận các vị trí quan trọng trong khu vực công hoặc nghiên cứu.

Song song với đó, Singapore đầu tư mạnh vào các viện nghiên cứu như ASTAR, nơi nuôi dưỡng tài năng khoa học trẻ, tạo môi trường để họ phát triển và kết nối với mạng lưới quốc tế. Chính phủ cũng khuyến khích sinh viên tham gia thực tập tại các tập đoàn lớn, hoặc tham gia dự án nghiên cứu liên ngành để rèn luyện kỹ năng thực tiễn.

Khi bước vào giai đoạn sử dụng, nhân tài được bố trí công việc phù hợp với năng lực, có cơ chế đánh giá minh bạch dựa trên kết quả, và được trọng dụng bằng mức lương cạnh tranh cùng môi trường làm việc quốc tế. Chính phủ còn chú trọng giữ chân bằng cách tạo cơ hội thăng tiến rõ ràng, khuyến khích kết nối với mạng lưới chuyên gia toàn cầu, và liên tục cập nhật kỹ năng để thích ứng với thay đổi. Chiến lược này giúp Singapore xây dựng được chuỗi cung ứng nhân tài nội địa liên tục và bền vững. Qua đó, quốc gia này luôn chủ động được nguồn nhân lực chất lượng cao và giảm thiểu sự phụ thuộc vào các chuyên gia nước ngoài.

Ngoài ra, Singapore còn xây dựng một hệ sinh thái đồng bộ giữa giáo dục, nghiên cứu và thị trường lao động. Các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp được kết nối chặt chẽ, tạo thành “tam giác phát triển nhân tài”. Chính phủ thường xuyên cập nhật chiến lược nhân lực theo nhu cầu kinh tế - xã hội, từ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo cho đến y tế và quốc phòng. Nhờ vậy, nguồn nhân lực không chỉ đáp ứng yêu cầu trước mắt mà còn có khả năng thích ứng dài hạn, bảo đảm tính bền vững cho nền kinh tế tri thức.

Xây dựng đội ngũ công chức tinh hoa

Trong khu vực công, Singapore đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ công chức tinh hoa bằng một cơ chế tuyển chọn và đào tạo rất sớm. Những người nhận học bổng President’s Scholarship và Public Service Commission (PSC) thường được định hướng vào con đường công vụ, được luân chuyển qua nhiều bộ ngành như tài chính, ngoại giao, quốc phòng để tích lũy kinh nghiệm đa dạng. Ví dụ, Thủ tướng Lawrence Wong từng khởi đầu sự nghiệp tại Bộ Tài chính và Bộ Giáo dục trước khi trở thành lãnh đạo quốc gia. Chính phủ trả lương công chức ở mức cạnh tranh, gần tương đương khu vực tư nhân, nhằm tránh tình trạng “chảy máu chất xám”.

Điểm nổi bật là Singapore đánh giá công chức dựa trên năng lực và kết quả thực thi, chứ không dựa vào thâm niên. Điều này tạo ra một nền công vụ minh bạch, hiệu quả, khuyến khích cạnh tranh lành mạnh. Bộ trưởng Quốc phòng Chan Chun Sing từng nhấn mạnh: “Không phải cứ ở trong khu vực công cả đời mới làm tốt quản trị”. Ý nghĩa của câu nói này là kinh nghiệm từ doanh nghiệp, từ khu vực tư nhân, cũng cần được đưa vào bộ máy công quyền để làm giàu thêm góc nhìn và nâng cao hiệu quả quản trị. Thực tế, nhiều công chức cao cấp của Singapore từng có thời gian làm việc trong khu vực tư nhân trước khi quay lại phục vụ Nhà nước, nhờ đó họ mang theo tư duy quản trị hiện đại và kinh nghiệm thực tiễn.

Ngoài ra, Singapore còn có cơ chế lộ trình đào tạo lãnh đạo rất rõ ràng: công chức trẻ được tham gia các khóa huấn luyện tại Học viện Công vụ, được cử đi học tập ở nước ngoài, và được giao nhiệm vụ trong các dự án chiến lược để rèn luyện năng lực lãnh đạo. Chính phủ cũng chú trọng xây dựng văn hóa công vụ minh bạch, đề cao trách nhiệm giải trình, qua đó tạo niềm tin cho xã hội. Nhờ sự kết hợp giữa tuyển chọn sớm, đào tạo bài bản, luân chuyển linh hoạt, lương thưởng cạnh tranh và đánh giá minh bạch, Singapore vừa thu hút được người giỏi, vừa duy trì một nền công vụ tinh hoa, minh bạch và hiệu quả. Đây chính là yếu tố giúp quốc gia nhỏ bé này trở thành một trong những trung tâm quản trị và kinh tế hàng đầu thế giới.

Câu chuyện về “quản trị nhân tài” ở Singapore cho thấy một nguyên lý: Một quốc gia nhỏ vẫn có thể tạo sức cạnh tranh nếu: chọn đúng ưu tiên; đầu tư vào con người; xây dựng thể chế minh bạch; tạo môi trường để nhân tài phát huy. Trong nền kinh tế tri thức, nhân tài không còn là nguồn lực hỗ trợ, mà chính là tài nguyên chiến lược.