Phân quyền toàn diện cho TP.HCM

Luật Phát triển đô thị được xây dựng, thông qua trong thời gian ngắn, từ những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị, sau đó được Quốc hội cụ thể hóa bằng luật.Luật mở ra hành lang pháp lý vượt trội, giúp TP.HCM giải phóng nguồn lực, tăng tốc phát triển khi các rào cản về phân cấp và chồng chéo pháp lý được tháo gỡ.

Thay cho các cơ chế thí điểm ngắn hạn, luật xác lập quyền tự chủ cao, tạo nền tảng ổn định lâu dài. Thành phố được chủ động ban hành văn bản tổ chức, hướng dẫn thực hiện trong phạm vi được phân quyền, thay vì phải chờ hướng dẫn từ Trung ương.Đặc biệt, khi có quy định khác nhau giữa Luật Phát triển đô thị và các luật, nghị quyết khác của Quốc hội về cùng một vấn đề, luật này được ưu tiên áp dụng.

Văn bản thi hành của địa phương được phép quy định khác văn bản của Bộ, ngành Trung ương để đơn giản hóa thủ tục hành chính. Đô thị đặc biệt cũng được lựa chọn chính sách ưu đãi, thuận lợi hơn nếu Trung ương ban hành quy định mới sau này.

TP.HCM được trao thẩm quyền trên nhiều lĩnh vực, từ nhân sự, quy hoạch đến đầu tư. Thành phố chỉ lập một đồ án quy hoạch tổng thể, thay thế quy hoạch tỉnh và quy hoạch chung, do Chủ tịch UBND Thành phố phê duyệt sau khi HĐND thông qua.

Thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư các dự án quan trọng quốc gia sử dụng vốn địa phương và dự án thuộc thẩm quyền Thủ tướng được phân cấp cho địa phương. Mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), quản lý không gian ngầm và trên cao được triển khai linh hoạt, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai.

Luật cũng quy định cơ chế loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý cho cán bộ, người đứng đầu dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, không vụ lợi cá nhân. Đây là điểm tựa để xử lý các dự án tồn đọng, đưa nguồn vốn và đất đai trở lại phục vụ phát triển.

Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, cho rằng việc cụ thể hóa thẩm quyền và tổ chức thi hành luật đòi hỏi cách tiếp cận mới."Đây là luật về phân quyền triệt để toàn diện cho thành phố, đúng như tinh thần của Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị đã đề ra. Cho nên đặt ra rất nhiều yêu cầu mới trong việc cụ thể hóa thẩm quyền được giao cũng như là việc tổ chức thi hành luật. Đây đều là những vấn đề rất mới, nếu mà tư duy và cách làm theo cái cũ thì rất khó trong việc tổ chức triển khai", bà Hạnh nói.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, luật tạo điều kiện để TP.HCM chủ động phát huy tính năng động, sáng tạo. Tuy nhiên, Thành phố cần nâng cao năng lực để tận dụng các cơ chế vượt trội. Lợi thế là tính mở cao, khả năng tập hợp trí tuệ từ chuyên gia, doanh nhân trong nước, quốc tế và trí thức Việt kiều.

"Vấn đề bây giờ đặt ra là làm sao để cho TP.HCM tận dụng, tạo cho mình được những năng lực để phát huy được sự giải phóng thể chế. Việc này không dễ nhất là lúc đang khó. Tôi nghĩ tính tích cực của TP.HCM trong công cuộc triển khai sẽ giúp cho thành phốcó thể xử lý được trong một thời hạn ngắn để đạt được mong muốn", PGS.TS Trần Đình Thiên cho biết.

Chạy làm ngay sau phát súng lệnh

Theo tinh thần “vừa chạy vừa xếp hàng”, song song với việc phối hợp cùng các cơ quan Trung ương xây dựng dự thảo luật, TP.HCM đã chuẩn bị danh mục công việc và dự thảo các nghị quyết triển khai.Ngày 24/8, Quốc hội bấm nút thông qua Luật Phát triển đô thị thì hai ngày sau, ngày 26/8, TP.HCM tổ chức Hội nghị quán triệt và triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị đến tất cả các xã, phường, đặc khu.

Trước khi luật có hiệu lực, tại kỳ họp ngày 21 và 22/9, HĐND TP.HCM đã thông qua 24 nghị quyết cụ thể hóa, triển khai thực hiện luật.Nhiều chính sách tập trung vào chăm sóc sức khỏe, an sinh và nâng cao chất lượng sống: hỗ trợ bác sĩ, nhân viên y tế luân phiên về trạm y tế phường, xã; hỗ trợ chi phí chạy thận nhân tạo, lọc màng bụng chu kỳ; cấp thẻ BHYT miễn phí cho người thường xuyên hiến máu tình nguyện; hỗ trợ tiền ăn cho học sinh...

Thành phố cũng mở rộng cơ chế phát triển bãi đỗ xe ngầm, trạm sạc điện công cộng và các khu đô thị gắn với mạng lưới metro, tạo thuận lợi cho việc đi lại. Đây là những bước đầu đưa cơ chế mới vào đời sống, để người dân cảm nhận và thụ hưởng lợi ích từ chính sách. Người dân kỳ vọng luật giúp TP.HCM bứt phá, giải quyết tình trạng kẹt xe, ngập nước và cải thiện đời sống:

"Với tên gọi là Luật Phát triển đô thị, bản thân tôi rất kỳ vọng luật này sẽ tạo ra bước bứt phá, giúp cuộc sống của người dân và doanh nghiệp tốt hơn. Gần nhất là dịp Tết sắp tới, các doanh nghiệp sẽ đẩy mạnh sản xuất và đạt được nhiều kết quả tích cực; còn người dân cũng sẽ có được cuộc sống ấm no hơn khi Luật Phát triển đô thị đi vào thực tế", anh Đoàn Công Phán -một người dân cho biết.

Trong những tháng còn lại của năm, TP.HCM dự kiến tiếp tục tổ chức kỳ họp HĐND để thông qua các nghị quyết triển khai luật. Thành phố xác định ban hành nghị quyết chỉ là bước đầu, quan trọng hơn là tổ chức thực hiện, tạo kết quả cụ thể.

Tại kỳ họp HĐND vừa qua, ông Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM, nhấn mạnh phải biến quyền hạn Quốc hội trao thành cơ chế cụ thể, từ cơ chế khơi thông nguồn lực và tạo kết quả phát triển.Nếu chậm cụ thể hóa, nghị quyết khó thực hiện hoặc người dân, doanh nghiệp không tiếp cận được chính sách thì quyền hạn chưa thực sự tạo ra giá trị.

"Người dân và doanh nghiệp không đo hiệu quả hoạt động của chúng ta bằng số lượng văn bản được ban hành. Họ đo bằng những việc rất cụ thể nhưthủ tục có ít đi không, công việc có nhanh hơn không, khó khăn có được tháo gỡ không, nguồn lực có được khơi thông không và thành phốcó phát triển tốt hơn hay không. Đó mới là thước đo cuối cùng của việc phân quyền", Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang nhấn mạnh.

Từ hôm nay 1/10, TP.HCM có thêm thẩm quyền, công cụ để khai thác tiềm năng. Yêu cầu đặt ra là phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, biến cơ chế mới thành kết quả cụ thể, thúc đẩy phát triển và nâng cao chất lượng sống của người dân.