Hội thảo do Ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM; trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM, và trường Đại học An ninh Nhân dân phối hợp tổ chức.

Tại hội thảo, TS. Lê Hữu Phước, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM nhận định, TP.HCM đã có những đóng góp quan trọng vào quá trình hình thành đường lối đổi mới kinh tế của đất nước ngay từ trước Đại hội VI của Đảng (năm 1986).

Theo ông, Thành phố đã chủ động tìm tòi hướng đi mới, mạnh dạn tháo gỡ những rào cản của cơ chế quản lý cũ nhằm giải phóng sức sản xuất. Những tìm tòi, đổi mới từ thực tiễn TP.HCM đã góp phần vào quá trình điều chỉnh tư duy kinh tế của Đảng, thể hiện qua Nghị quyết Trung ương 6 khóa IV (năm 1979), Đại hội V của Đảng và tạo tiền đề quan trọng cho việc hình thành đường lối đổi mới tại Đại hội VI (năm 1986).

Trên phương diện thực tiễn, TP.HCM là nơi khởi nguồn của nhiều mô hình sản xuất, kinh doanh sáng tạo, góp phần tháo gỡ khó khăn, từng bước khôi phục và phát triển sản xuất, khơi thông nguồn lực, nâng cao đời sống người dân. Tiêu biểu có mô hình đổi mới hoạt động sản xuất tại Xí nghiệp Dệt Thành Công, các liên hiệp hợp tác xã và nhiều sáng kiến trong tổ chức sản xuất, kinh doanh.

Không chỉ đóng góp về tư duy và thực tiễn đổi mới kinh tế, TP.HCM còn là nơi trưởng thành, rèn luyện của nhiều nhà lãnh đạo có tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược và những đóng góp quan trọng đối với đất nước, tiêu biểu như cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh, cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt.

"TP.HCM là nơi khơi nguồn cho nhiều chính sách và cơ chế mới, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình kiến tạo, sau đó là hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đồng thời cung cấp cho cả nước đội ngũ lãnh đạo chủ chốt đưa sự nghiệp đổi mới đến thành công. TP.HCM xứng đáng là thành phố đi đầu tìm tòi đột phá, sáng tạo, vì cả nước, cùng cả nước", TSLê Hữu Phước nói.

Sau 40 năm đổi mới, TP.HCM đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong phát triển kinh tế thị trường, mở cửa, hội nhập quốc tế và khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước.

Ông Nguyễn Thành Phong, nguyên Chủ tịch UBND TP.HCM cho biết, giai đoạn 1991–1995, Thành phố đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 12,62%/năm. Con số này cho thấy TP.HCM từng có khả năng duy trì mức tăng trưởng hai con số. Tuy nhiên, từ năm 2011, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Thành phố có xu hướng chậm lại, đạt bình quân 7,5%/năm trong giai đoạn 2011–2015; 6,41%/năm giai đoạn 2016–2020 và 5,5%/năm giai đoạn 2021–2025 (theo số liệu tính đến tháng 7/2025).

Theo ông Nguyễn Thành Phong, TP.HCM đang trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, từ chủ yếu dựa vào huy động, mở rộng nguồn lực sang nâng cao năng suất, ứng dụng khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, quá trình này đang đối mặt với ba nhóm rào cản lớn, gồm: thể chế; hạ tầng và khả năng kết nối; năng lực lan tỏa đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực.

Trong 9 tháng năm 2026, TP.HCM có tốc độ tăng trưởng GRDP tăng 9,06%; đóng góp 23,4% GDP cả nước, chiếm 30% tổng thu ngân sách và thu hút 17,8 tỉ USD vốn FDI, tương đương 30% tổng vốn đầu tư nước ngoài của cả nước.

Từ kinh nghiệm 6 năm giữ cương vị Chủ tịch UBND TP.HCM, ông Nguyễn Thành Phong cho rằng, thể chế và cơ chế phân bổ nguồn lực đóng vai trò quyết định đối với hiệu quả phát triển. Nếu cơ chế huy động, phân bổ nguồn lực chưa phù hợp, việc phân cấp, phân quyền chưa gắn với năng lực thực tiễn thì ngay cả khi có tiềm năng và nguồn lực, Thành phố cũng khó chuyển hóa thành những kết quả tăng trưởng cụ thể.

"Việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng của TP.HCM không chỉ là câu chuyện phát triển của một đô thị, mà còn là một phần quan trọng trong hành trình đổi mới mô hình phát triển của quốc gia", ông Phong nói thêm.