Khi tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân lớp Gerald R. Ford của Mỹ lần đầu được giới thiệu với vai trò kế nhiệm lớp Nimitz, chương trình này đã thu hút sự chú ý lớn.

Về lý thuyết, tàu sân bay lớp Ford được kỳ vọng mang lại nhiều năng lực mới và trở thành thế hệ tàu sân bay tiêu biểu của Hải quân Mỹ trong thế kỷ 21. Tuy nhiên, quá trình phát triển không diễn ra như dự kiến. Chi phí và thời gian chế tạo tàu sân bay USS Gerald R. Ford đều vượt xa kế hoạch ban đầu, đặt Hải quân Mỹ trước bài toán thiếu hụt tàu sân bay.

Hiện USS Gerald R. Ford đã được đưa vào biên chế và thực hiện các đợt triển khai dài ngày. Trong quá trình hoạt động, con tàu từng đối mặt với nhiều sự cố, từ vấn đề liên quan đến hệ thống xử lý nước thải đến vụ cháy tại khu vực phòng giặt là. Những vấn đề này từng ảnh hưởng đến khả năng sẵn sàng chiến đấu của tàu trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran gia tăng.

Nguyên nhân chậm trễ đối với các tàu sân bay lớp Ford

USS Gerald R. Ford là chiếc đầu tiên trong kế hoạch đóng 10 tàu sân bay lớp Ford của Lầu Năm Góc. Ba tàu tiếp theo gồm USS John F. Kennedy, USS Enterprise và USS Doris Miller hiện đang được chế tạo tại các xưởng đóng tàu.

USS John F. Kennedy đã hoàn tất các cuộc thử nghiệm nghiệm thu và là tàu sân bay lớp Ford tiếp theo được chuẩn bị để đưa vào hoạt động.

Còn USS Gerald R. Ford đã hoàn tất quá trình đóng mới sau nhiều năm trì hoãn và thực hiện các đợt triển khai dài ngày, ba tàu còn lại đều đang chậm tiến độ so với kế hoạch.

Nguyên nhân chính được cho là liên quan đến việc phát triển các công nghệ mới, những thay đổi phức tạp trong thiết kế và các điểm nghẽn tại các xưởng đóng tàu.

Một số công nghệ cốt lõi được phát triển cho lớp Ford gồm Hệ thống Hãm đà Tiên tiến (AAG), Hệ thống Phóng máy bay Điện từ (EMALS) và Hệ thống Thang nâng Vũ khí Tiên tiến (AWE).

Các hệ thống này được kỳ vọng nâng cao hiệu quả khai thác tàu sân bay, nhưng quá trình phát triển và hoàn thiện cũng gặp nhiều vấn đề về độ tin cậy và yêu cầu chứng nhận vận hành. Những khó khăn này góp phần kéo dài thời gian chế tạo và làm tăng chi phí của chương trình.

Thách thức khi vận hành F-35C

Một vấn đề đáng chú ý khác là tàu sân bay lớp Ford gặp trở ngại khi vận hành biến thể F-35C dành cho Hải quân Mỹ.

Theo các báo cáo, lớp phủ trên bề mặt sàn tàu USS Gerald R. Ford có thể bị ảnh hưởng do nhiệt độ cao trong quá trình F-35C cất cánh. Vấn đề này liên quan đến sự thay đổi về thông số động cơ của F-35C trong quá trình phát triển, trong khi thiết kế sàn tàu ban đầu lại có một số hạn chế.

Hải quân Mỹ đang tìm cách khắc phục vấn đề này, bởi khả năng vận hành F-35C là một trong những yêu cầu quan trọng đối với các tàu sân bay thế hệ mới.

Bên cạnh vấn đề đối với sàn tàu, những thay đổi liên quan đến hệ thống tác chiến và thiết kế tàu cũng có thể làm tăng yêu cầu về bảo dưỡng, vận hành và tích hợp F-35C trên các tàu sân bay lớp Ford.

Những điểm nghẽn nghiêm trọng

Điểm nghẽn quan trọng trong quá trình đóng ba tàu sân bay lớp Ford là kế hoạch bàn giao theo hai giai đoạn. Bắt đầu từ chương trình đóng tàu USS John F. Kennedy, các xưởng đóng tàu dự kiến chia quá trình hoàn thiện và lắp đặt trang thiết bị thành nhiều đợt, qua đó giảm áp lực chi phí đầu tư ban đầu đối với Hải quân Mỹ. Tuy nhiên, khi các điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng ngày càng trở nên nghiêm trọng, kế hoạch này cũng gặp nhiều trở ngại, làm ảnh hưởng đến tiến độ chung của chương trình. Hệ quả là các tàu sân bay lớp Ford tiếp theo đều không đạt tiến độ dự kiến, trong khi một số vấn đề về sản xuất và cung ứng chưa được giải quyết.

Các tàu sân bay lớp Ford hiện chỉ được đóng tại Newport News Shipbuilding, thuộc tập đoàn Huntington Ingalls Industries (HII) ở bang Virginia. Vì vậy, bất kỳ sự chậm trễ nào trong quá trình hoàn thiện một tàu đều có thể tác động đến tiến độ của các tàu tiếp theo.

Nguyên nhân là cơ sở này phải sử dụng chung hệ thống ụ khô và không gian lắp ráp cho nhiều tàu trong cùng chương trình. Khi một tàu bị kéo dài thời gian hoàn thiện, các tàu tiếp theo như USS Enterprise và USS Doris Miller cũng có thể phải chờ đến khi cơ sở sản xuất giải phóng đủ không gian và nguồn lực cần thiết.

Tác động đối với hạm đội tàu sân bay Mỹ

Việc chậm bàn giao các cấu kiện lớn và thiết bị quan trọng, cùng với tình trạng thiếu lao động có tay nghề tại các xưởng đóng tàu Mỹ, đã kéo dài thời gian hoàn thiện các tàu sân bay lớp Ford.

Bên cạnh đó, những thay đổi trong thiết kế tàu sân bay thứ tư thuộc lớp Ford theo yêu cầu của chính quyền Tổng thống Donald Trump cũng có thể làm gia tăng thêm áp lực đối với tiến độ chương trình.

Do đặc thù dây chuyền đóng tàu tại Newport News, sự chậm trễ của một tàu có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền đối với các tàu tiếp theo. Điều này không chỉ làm tăng chi phí mà còn ảnh hưởng đến kế hoạch bổ sung tàu sân bay mới cho Hải quân Mỹ.

Hải quân Mỹ đang từng bước loại biên các tàu sân bay lớp Nimitz khi chúng hoàn tất vòng đời phục vụ. Theo kế hoạch, các tàu sân bay lớp Ford sẽ từng bước đảm nhiệm vai trò thay thế những tàu lớp Nimitz được rút khỏi biên chế.

Tuy nhiên, tiến độ chậm hơn dự kiến của chương trình lớp Ford có thể khiến Hải quân phải kéo dài thời gian phục vụ của một số tàu lớp Nimitz, đồng thời điều chỉnh kế hoạch khai thác và phân bổ lực lượng để duy trì số lượng tàu sân bay cần thiết. Trong dài hạn, tiến độ đóng mới tàu sân bay lớp Ford sẽ tiếp tục là yếu tố quan trọng đối với kế hoạch duy trì và hiện đại hóa hạm đội tàu sân bay của Hải quân Mỹ.