GDP 9 tháng năm 2026 tăng 9,01%, trong khi giải ngân vốn đầu tư công đến hết tháng 9 đạt gần 643 nghìn tỷ đồng, cao hơn rõ rệt so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy, đầu tư công đang phát huy vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế cả nước. Tuy nhiên, với quy mô vốn rất lớn trong năm 2026, áp lực giải ngân những tháng cuối năm vẫn còn đáng kể để đạt mục tiêu 100% kế hoạch năm. Áp lực này cần được chuyển thành động lực để tăng tốc giải ngân quý cuối năm, phát huy sức lan tỏa của đầu tư công, góp sức cho mục tiêu tăng trưởng “hai con số” cả năm 2026.

Bức tranh kinh tế 9 tháng năm 2026 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực với GDP quý 3 ước tăng 9,95% so với cùng kỳ năm trước, đưa GDP 9 tháng tăng 9,01%. Cùng với đà tăng trưởng này, giải ngân vốn đầu tư công 9 tháng qua cũng có bước chuyển rõ rệt.

Theo tổng hợp và báo cáo của Bộ Tài chính, lũy kế giải ngân 9 tháng đạt gần 643 nghìn tỷ đồng, bằng gần 63% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân cao hơn gần 13% về tỷ lệ và hơn 202 nghìn tỷ đồng về số tuyệt đối. Riêng tốc độ giải ngân tháng 9 gần bằng 1,6 lần tháng 8, cho thấy tiến độ thực hiện đã tăng rõ rệt so với những tháng đầu năm. Hiện nay, các địa phương cũng đang nỗ lực tận dụng thời gian cuối năm để tăng tốc giải ngân.

Ông Trần Trọng Cường, Phó Giám đốc Ban quản lý Dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp Thái Nguyên, cho biết, từ tháng 10 trở đi là thời gian thuận lợi để tập trung thi công các công trình giao thông, thủy lợi và các hạng mục xây dựng. Trong khi đó, các tháng 7, 8, 9 chủ yếu tập trung cho công tác giải phóng mặt bằng. Vì vậy, từ nay đến cuối năm, Ban sẽ tiếp tục triển khai nhiều giải pháp tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, đồng thời yêu cầu các đơn vị thi công chủ động chuẩn bị nhân lực, thiết bị, vật tư, vật liệu để đẩy nhanh tiến độ.

Dù kết quả giải ngân vốn đầu tư công 9 tháng tích cực hơn năm trước, nhưng yêu cầu đặt ra cho những tháng cuối năm vẫn là thách thức lớn. Theo Bộ Tài chính, vẫn còn 27 bộ, cơ quan Trung ương và 15 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn bình quân chung cả nước. Một số bộ, cơ quan Trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 15% hoặc chưa giải ngân. Thực tế này làm ảnh hưởng đến mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao để góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức “hai con số”. Đơn cử như các dự án trọng điểm của ngành giao thông chiếm hơn 25% tổng kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao, nhưng 9 tháng qua mới giải ngân gần 43% kế hoạch, thấp hơn khá nhiều mặt bằng chung cả nước.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn lý giải, mguyên nhân khách quan trong quý I năm 2026, xung đột Mỹ - Iran xảy ra bất ngờ… giá vật liệu cũng tăng vọt lên, thứ hai là nhiên liệu tăng, thậm chí có những thời điểm không mua được mà phải mua theo hạn mức. Ngoài ra, nguyên nhân khách quan còn ở công tác giải phóng mặt bằng, cùng với nguyên nhân chủ quan ở cả địa phương và chúng tôi trong công tác chỉ đạo, theo dõi thường xuyên có những giai đoạn bị chùng xuống. Do đó, kết quả tổ chức thực hiện có hạn chế, ảnh hưởng đến công tác giải ngân.

Để tháo gỡ các vướng mắc nhằm đạt được yêu cầu giải ngân 100% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số, theo Bộ Tài chính, các địa phương cần đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hồ sơ và bàn giao những phần mặt bằng đủ điều kiện thi công. Các bộ liên quan cần phối hợp chặt chẽ hơn trong rà soát nguồn vật liệu, điều phối giữa các địa phương, đẩy nhanh cấp phép, gia hạn hoặc nâng công suất khai thác mỏ theo quy định. Theo tổng hợp và đánh giá của Bộ Tài chính, bên cạnh những khó khăn vướng mắc do nguyên nhân khách quan, thì cần quyết liệt “loại bỏ” nguyên nhân chủ quan.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn nhận định. chúng tôi đánh giá nguyên nhân chủ quan vẫn là trọng yếu, trong đó có khâu tổ chức thực hiện từ phía các chủ đầu tư và quản lý nhà thầu… Do đó, các chủ đầu tư, các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố phải nghiêm túc rút kinh nghiệm trong công tác tổ chức thực hiện, từ khâu đăng ký kế hoạch vốn cho đến điều hành ngân sách. Giải ngân vốn đầu tư công là một chỉ số quan trọng trong đánh giá KPI, đặc biệt là đánh giá trách nhiệm của người đứng đầu…

Để tăng tốc giải ngân vốn đầu tư trong quý 4, Bộ Tài chính triển khai chấm điểm giải ngân theo Quyết định số 1129 của Thủ tướng Chính phủ, bắt đầu chính thức từ kỳ báo cáo tháng 10 này. Chuyên gia kinh tế Lê Duy Bình kỳ vọng, sự quyết tâm, quyết liệt của các địa phương trong đẩy mạnh chất lượng điều hành kinh tế, sẽ góp phần tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công và thiết thực góp phần vào tăng trưởng kinh tế địa phương nói riêng và cả nền kinh tế nói chung:

Trong những tháng cuối năm, chúng ta trông chờ vào động lực đầu tư, đặc biệt là đầu tư công, lượng vốn đầu tư rất lớn đang chờ được giải ngân, nếu giải ngân hết sẽ đóng góp rất nhiều cho tăng trưởng… Chúng ta thấy nhiều địa phương tăng trưởng 2 con số trong 9 tháng, có mối liên hệ giữa tăng trưởng với đầu tư xã hội của địa phương, qua chỉ số năng lực điều hành kinh tế PCI, ICOR, do đó cần đẩy mạnh chất lượng điều hành kinh tế địa phương.

Quý 4 là thời gian còn lại để các bộ, ngành và địa phương hoàn thành khối lượng đầu tư công kế hoạch của cả năm. Theo đó, phải tháo gỡ hiệu quả khó khăn, vướng mắc từ công trường, quyết liệt điều hành từ các bộ ngành và địa phương, để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công. Bộ Tài chính khuyến nghị, cần bám sát tiến độ từng dự án, tăng cường rà soát, bố trí vốn sát khả năng thực hiện và kịp thời điều chuyển vốn từ dự án chậm sang dự án có khả năng giải ngân tốt. Đồng thời với đẩy nhanh tiến độ thi công, cần kịp thời nghiệm thu, thanh toán và thu hồi tạm ứng, không để dồn thành toán vào cuối tháng, cuối quý, cuối năm.